Sayt test holatida ishlamoqda!
27 Avgust, 2026   |   14 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:20
Quyosh
05:44
Peshin
12:25
Asr
17:07
Shom
19:08
Xufton
20:28
Bismillah
27 Avgust, 2026, 14 Rabi`ul avval, 1448
Maqolalar

XXI asr musulmon ixtirolari

27.01.2025   9168   3 min.
XXI asr musulmon ixtirolari

Dunyo ilm-fani taraqqiyotida musulmon olimlarining o‘rni beqiyos. Turli sohalar rivojiga tamal toshini qo‘ygan olimlarimizning bugungi kundagi avlodlari ham ularning ishini davom ettirmoqdalar. Misol uchun, tibbiyot, astronomiya, matematika, geografiya, axborot texnologiyalari va fizika kabi jabhalarda ko‘plab ixtirolar qilindi. Zamondosh musulmon olimlarimiz ham ilmiy salohiyatda peshqadam. Ularning ba’zi ixtirolari haqida so‘z yuritamiz.
 

You tube platformasi dunyodagi eng katta video-ombori hisobladani. Butun dunyodan millionlab foydalanuvchilar undan har kuni foydalanadi. Ushbu platformani bangladeshlik Javed Karim yaratgan. Platformadagi birinchi video Karim tomonidan 2005 yil 23 aprelda You tube kanaliga yuklangan “Men hayvonot bog‘ida” videosi bo‘ldi. Dunyodagi eng yirik videoplatforma sifatida You tube jahon voqealarini, turli foydali videolarni shakllantirish hamda kengroq auditoriyani qamrab olib ko‘plab sohalar rivojiga o‘z ta’sirini o‘tkazdi. Bugunga kelib dastur orqali xorijiy tillar va zamonaviy kasblarni uyda o‘tirgan holda bepul o‘rgansa bo‘ladi. Tanganing ikkinchi tarafi bo‘lganidek, ko‘ngilochar videolarni tomosha qilib vaqtimizni zoye qilishimiz xam mumkin. Bolalarimiz qanday maqsadda foydalanayotganiga e’tiborli bo‘laylik. Tanlov o‘z qo‘limizda.


Eronlik muhandis Husayn Yassayi tomonidan 2001 yilda Mobil grafik ishlov berish blokini yaratdi. Bu keyinchalik iPhonening video texnologiyasi uchun asos bo‘lib, smartfonlar inqilobiga yo‘l ochdi. 2000 yillardan boshlab to hozirgi kungacha bo‘lgan mashhur mobil telefonlarning ko‘pchiligi 3D grafiklarni ta’minlash uchun aynan ushbu ixtirodan foydalanib kelmoqda. Bu esa tasvir sifatini yaxshiladi va ko‘plab imkoniyatlarni ochib berdi.


Pokistonlik olim Navid Said kremniy mikrochipida qayta bog‘lanadigan miya hujayralari tarmog‘ini o‘stirish mumkinligini isbotladi. U miya hujayralari faoliyatini aniq kuzatuvchi yangi texnologiyani ishlab chiqdi. U 2003 yilda birinchi neyro-chipni ixtiro qilgan va uni 2004 yilda keng ommaga namoyish etdi. U miya hujayralarini kremniy chip bilan bog‘lagan birinchi olim edi. 2024 yil yanvar oyida Neuralink inson miyasiga ilk neyrochipni joylashtirdi. Bu aynan Navid Saidning tadqiqotiga asoslangan edi.


Virusologiyada yamanlik olim Shayx Abdul Majid Zindoniy Qur’oni karim va hadislardan foydalanib OIV va OITSni davolash yo‘lini topdi. 2007 yilda u Iymon universitetida olib borgan ilmiy va tibbiy tadqiqotlarida bemorlarni muvaffaqiyatli davolagan. Yigirma holatda virus hech qanday nojo‘ya ta’sirlarsiz butunlay yo‘q bo‘lgan.


Shayx Muzaffar Shukur ham kosmonavt, ham jarroh bo‘lgan. U 2007 yilda koinotda tibbiy tadqiqotlar olib bordi. Uning fazo kemasi bortida o‘tkazgan tibbiy tajribalari asosan jigar saratoni hujayralarining o‘sishi, kosmosda turli oqsillar va mikroblarning kristallanishi bilan bog‘liq edi. Jigar saratoni hujayralari va mikroblar bilan bog‘liq tajribalar tibbiy tadqiqotlar uchun foydali bo‘ldi.


Murod Nural tomonidan 2007 yilda Turkiyada ixtiro qilingan “Vertikal ko‘tariluvchi narvon” Nyurnbergdagi IENA ixtiro ko‘rgazmasida oltin medalni qo‘lga kiritdi. U baland nuqtalarga ko‘tarilish va u yerda turishni osonlashtirish uchun mo‘ljallangandi. Bu alpinistlar uchun foydali ixtiro sifatida topildi.


Bu kabi ixtirolarning ro‘y[ati talaygina. Biz musulmonlar ilm-fan sohasida yetakchilikni hech kimga bermay rivojlanishda bardavom bo‘lishmiz shart. Aziz o‘quvchi, sizdan iltimos farzandlaringizni o‘qiting va ilmlilar qatorida bo‘lishini ta’minlang. Bu sizu biz uchun ham farz, ham qarz. Alloh barchamizni ushbu yo‘lda sobitqadam aylasin.

Internet manbalari asosida

Shohruh UBAYDULLAYEV tayyorladi.

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

O‘zbekiston olimlari Bobur va Boburiylarning Pokistondagi merosini tadqiq etmoqda

18.08.2026   51617   4 min.
O‘zbekiston olimlari Bobur va Boburiylarning Pokistondagi merosini tadqiq etmoqda

O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Bobur nomli xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda o‘zbekistonlik tarixshunos va boburshunos olimlardan iborat delegatsiyaning Pokistonga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.

Tashrif Bobur va Boburiylar davriga oid tarixiy-madaniy merosni o‘rganish, Pokiston hududida saqlanayotgan mazkur davrga oid tarixiy manbalar, qo‘lyozmalar, eksponatlar va artefaktlar bilan tanishish, shuningdek, ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va madaniy muassasalari o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil eildi.

Delegatsiya a’zolari dastlab Lahor shahrida Boburiylar davriga oid tarixiy obidalar va manzilgohlarga tashrif buyurib, o‘rganishlar olib bordi. Xususan, Lahor muzeyi, Islom galereyasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalarida bo‘lib, mazkur muassasalarda qator ilmiy uchrashuvlar o‘tkazdi va boburiylar davriga oid tarixiy manbalar bilan tanishdi.

Lahor shahridagi Panjob universiteti rahbariyati bilan ilmiy va akademik hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Safar davomida mazkur universitet huzuridagi Boburiylar merosi markazi bilan hamkorlikda Boburiylar sulolasining 500 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi.

Ishtirokchilar Bobur va Boburiylar tarixi, ularning Markaziy va Janubiy Osiyo tamaddunidagi o‘rni, mazkur davrning siyosiy, madaniy va ilmiy merosini o‘rganish masalalarini muhokama qildilar.

O‘zbekiston olimlari Islomobod shahrida Pokiston Milliy tilni rivojlantirish departamenti rahbariyati Quaid-i-A’zam universiteti, Alloma Iqbol universiteti, Pokiston Milliy kutubxonasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalariga tashrif buyurib, qo‘lyozmalar, boburiylar davriga oid eksponatlar va boshqa tarixiy manbalar bilan tanishdi.

O‘zbekiston vakillari Islom hamkorlik tashkilotining Ilmiy va texnologik hamkorlik bo‘yicha doimiy qo‘mitasi bosh koordinatori Muhammad Iqbol Choudhari tomonidan qabul qilindi.

Unda Bobur va Boburiylar merosini chuqur o‘rganish, uni asrash va musulmon dunyosi ilmiy doiralari hamda keng jamoatchilik o‘rtasida targ‘ib qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi.

Kelgusida mazkur tashkilot bilan hamkorlikda Boburiylar merosiga bag‘ishlangan yirik xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.

Tashrifning asosiy tadbiri Islomobod shahrida «Zahiriddin Muhammad Bobur: mushtarak sivilizatsiyaviy meros va O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari ko‘prigi» mavzusida tashkil etilgan bo‘ldi.

Konferensiyada Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev, Pokistondagi «Bobur forumi» rahbari Ramzan Mug‘al hamda tarixchi va boburshunos olimlar hamda yosh tadqiqotchilar ishtirok etdi.

Diplomatik vakolatxona rahbari o‘z nutqida ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, madaniy, ma’naviy va sivilizatsiyaviy aloqalar uzoq tarix va chuqur ildizlarga ega ekanini qayd etdi.

– Ushbu mushtarak tarixda Zahiriddin Muhammad Bobur Janubiy Osiyoda ulkan davlatchilikka asos solgani xalqlarimizni birlashtiruvchi muhim tarixiy omil bo‘ldi, – dedi O‘zbekiston elchisi. – Ta’kidlash joizki, bugungi kunda O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari barcha sohalarda izchil rivojlanib bormoqda. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasidagi muntazam va yaqin do‘stona muloqot natijasida ikki tomonlama munosabatlarimiz strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Aloqalarning bunday darajasida umumiy tarixiy va madaniy merosni o‘rganishning naqadar muhimligi, bu borada yaqindan hamkorlik qilish ikki xalq o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.

Bobur nomli xalqaro jamoat fondi raisi o‘rinbosari Rustam Mamasoliyev o‘z chiqishida Bobur va uning ilmiy-adabiy merosi butun mintaqa tarixida alohida o‘rin tutishini urg‘uladi.

– O‘zbekistonda Bobur va boburiylar merosini o‘rganish, asrash va targ‘ib qilish borasida juda katta ishlar amalga oshirilyapti, – dedi u. – Boburiylar merosini chuqur o‘rganishda pokistonlik olimlar va ilmiy muassasalar bilan qo‘shma tadqiqotlar, ilmiy anjumanlar, nashriyot loyihalari va akademik almashinuvlarni kengaytirish juda muhim.

Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, o‘z navbatida, boburiylarning Pokiston tarixidagi muhim o‘rniga to‘xtaldi.

– Boburiylarning Pokistondagi tarixiy-madaniy merosini asrash va kelajak avlodlarga yetkazishga hukumat darajasida e’tibor qaratilyapti, – dedi Farah Naz Akbar. – Biz O‘zbekiston bilan tarixiy aloqalarimizni yanada mustahkamlash, ilmiy hamkorlik va madaniy almashinuvlarni qo‘llab-quvvatlashga, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan merosni birgalikda o‘rganish va targ‘ib qilishga tayyormiz.

Bobur nomli xalqaro jamoat fondi delegatsiyasi tashrifi davomida Panjob viloyatida joylashgan Boburiylar davriga oid qator tarixiy qadamjolarda o‘rganishlar olib borishi rejalashtirilgan.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

 

O'zbekiston yangiliklari