Cavol: Til va labni ishlatmasdan Qur’oni karimni o‘qib chiqsa, xatm qilgan hisoblanadimi?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Qur’oni karimni xatm qilgan bo‘lishi uchun harflarni til bilan talaffuz qilib, kamida o‘zi eshitadigan darajada o‘qigan bo‘lishi kerak. Chunki nutqqa tegishli hukmlarda eng kamida o‘zi eshitishi shartdir. Shunga ko‘ra biror shaxs sajda oyatini ichida, o‘zi eshitmaydigan darajada o‘qisa, tilovat sajdasini qilishi vojib bo‘lmaydi. “Sharhul viqoya” va uning sharhi “Umdatur rivoya” kitobida quyidagilar aytilgan:
“Maxfiylikning eng kami o‘ziga eshittirishdir. Sahih gap ham shu. Bu Abu Ja’far Hinduvoniy roziyallohu anhuning so‘zidir. Chunki tilning o‘zini ovoz chiqarmasdan qimirlatish bu kishining nazdida qiroat hisoblanmaydi”.
Gapira olmaydigan odamlar, agar tilini qimirlata olsa, shunday o‘qiydi. Buni ham qila olmasa, ko‘zning o‘zi bilan, qalbi bilan o‘qiydi. Faqihlarimiz soqov insonning namozi, takbir aytishi, qiroat qilishini bayon qila turib, ularning til bilan takbiri tahrima aytishi shart emas deyishgan. Shunga ko‘ra gapira olmaydigan kimsalar Qur’oni karimni ko‘zi bilan o‘qib, xatm qilaveradilar.
“Soqov kabi gapira olmaydigan odamning tilini qimirlatishi vojib emas. Qiroat qilishidagi hukm ham mana shu va bu gap sahihdir. Chunki u vojib bo‘lgan amalni qila olmaydi”. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.
Muqaddas Haj ibodatini ulug‘ vazifalar va go‘zal amallar bilan ado etgan qashqadaryolik ziyoratchilarning dastlabki guruhlari yurtimizga sog‘-omon yetib kelishdi. Islom arkonlarini bajarib, yuzlarida nur, qalblarida shukronalik bilan qaytgan hojilarni xalqaro aeroportda ularning yaqinlari, keng jamoatchilik vakillari va nuroniylar katta xursandchilik bilan samimiy kutib oldilar.
Muqaddas zamindan qaytgan ziyoratchilar Haj safari davomida qalblaridan kechgan unutilmas ma’naviy kechinmalari va taassurotlari bilan o‘rtoqlashdilar. Hojilar tashkiliy ishlarning yuqori darajada bo‘lganini, ziyoratchilarga ko‘rsatilgan alohida g‘amxo‘rlik va yaratilgan shart-sharoitlar uchun davlatimiz rahbariga hamda soha mutasaddilariga o‘zlarining cheksiz minnatdorchiliklarini bildirdilar.
Kamol hoji bobo To‘rayev, ziyoratchi: — Muqaddas Ka’batulloh poyida turib, qalbimizdagi eng ezgu tilaklar qatorida yurtimiz tinchligi, xalqimiz farovonligi va diyorimiz osoyishtaligini so‘rab duolar qildik. Mamlakatimiz ravnaqi yo‘lida xizmat qilayotgan Yurtboshimizning sog‘liq-omonliklarini, boshlagan xayrli va islohotli ishlariga Yaratgandan ulkan zafarlar tiladik. Ko‘rsatilgan e’tibordan boshimiz ko‘kka yetdi.
Madinai munavvara va makkai mukarramadagi tabarruk maskanlarda, xususan, Arafot va Mino vodiylarida qilingan duolarda yurt tinchligi va el osoyishtaligi bosh mavzu bo‘lgan.
Qashqadaryolik hojilarning tinch-omon qaytib kelishi nafaqat ularning oila a’zolari, balki butun viloyat ahli uchun katta ma’naviy quvonch baxsh etdi.
Alloh taolo barcha hojilarimizning hajlarini mabrur, duolarini mustajob aylasin!
Qashqadaryo viloyati vakilligi
Matbuot xizmati