«...Ular bilan totuv turmush kechiringiz. Agar ularni yomon ko‘rsalaringiz, (bilib qo‘yingki) balkim sizlar yomon ko‘rgan narsada Alloh (sizlar uchun) ko‘pgina yaxshilik paydo qilishi mumkin» (Niso surasi, 19-oyat).
Bugungi kunga kelib solih erkaklar qatori soliha ayollar ham kamayib bormoqda. Achinarlisi, erkakning va oila a’zolarining yaxshi munosabatini suiiste’mol qilayotgan ayollar bor. Ayniqsa, erkak oilani saqlab qolishni istasa, ayol arzimagan sabab bilan ajrashishga harakat qiladi. Shunday vaziyatlarda erning nafsoniyati bilan o‘ynashishdan ham tap tortmaydi.
Xizmat yuzasidan ko‘plab xonadonlarda bo‘lamiz. Ajrim yoqasiga kelib qolgan oilalarni murosaga keltirish vazifamiz. Shunday vaqtlarda er-xotin janjali, qaynona-kelin mojarosi, qudalarning nizosida bir burchakda bu holatga javdirab qarab turgan bolalar yuragimni ezadi. Bolaga buyumday munosabatda bo‘lib, uni u yoqdan-bu yoqqa tortqilayotgan kattalarni insofga chaqirish oson emas. Jahl chiqqanda aql ketadi. Shu norasidalarning kelajagi uchun ham oilani asrab qolishga harakat qilamiz.
2024 yilda Buxoro tumanida ajrim yoqasida turgan 62 ta oila yarashtirildi. Shulardan sakkiztasi “Kuchkumar” mahallasidagi oilalardir.
Bundan bir yilcha avval bir nafar farzandi bor er-xotin ajrashishga qaror qildi. Qaynona ko‘zida yosh bilan bunday deydi: “O‘zi uchun ovqat tayyorlab, idishlarini ham yuvmay, xonasiga kirib ketadi. Yosh-da, yumushlarga o‘rganib ketar, desam, betgachopar, dangasaligi ortib boryapti. Nabiram bor, deb o‘g‘limni ajrashish fikridan qaytargandim. Orasidan gap o‘tganmi, bir kuni hovlida o‘g‘lim bilan qattiq janjallashyapti. Shunda oilani ajrashish fikridan qaytarish uchun ularni kelinining muayyan vaqtgacha onasinikida yashashiga ko‘ndirdik.
Kelin bo‘lgan uyida eri, qaynonasi koyigan bo‘lsa, ikki oy o‘tar-o‘tmasdan dangasaligi bois onasi va akasidan har kuni dashnom eshitaveribdi. Bir kuni o‘sha kelin menga qo‘ng‘iroq qilib, pushaymonligini, shunday yaxshi oilasining qadriga yetmaganini aytib, yig‘ladi. Ota-onasi uni erining uyiga olib bordi. Hozir oila ahil, inoq.
Hanafiy mazhabimizning mo‘tabar manbalaridan bo‘lgan “Durrul muxtor” kitobida bunday deyiladi: “Nikoh va iymon jannatda ham davom etadi. Har qanday shartnoma muayyan muddatdan so‘ng kuchini yo‘qotadi, ammo bir-biridan rozi bo‘lgan umr yo‘ldoshlarning birgalikdagi hayoti o‘lim bilan ham tugamaydi”.
Har bir oila ana shunday saodatga erishsin! Mustahkam oilalar ko‘paysin!
Anas ibn Molik roziyallohu anhu rivoyat qiladi: «Rasululloh sollallohu alayhi va sallam dedilar: «Jannatda bir bozor bor. Har juma unga (jannatiylar) keladilar. So‘ngra shamol esib, ularning yuzlariyu kiyimlariga mushk sochadi va ularning husni jamoli ziyoda bo‘ladi. Keyin (ularning) husni va jamollari ziyoda bo‘lgan holda qaytadilar. Ahllari ularga: “Allohga qasam, bizdan keyin husni jamolda yanada ziyoda bo‘libsiz”, deydilar» (Imom Muslim rivoyati).
To‘xtanor NURIDDINOVA,
Buxoro tumani “Kuchkumar” mahallasi otinoyisi
"Mo‘minalar" jurnalining 2025 yil 1-sonidan olindi
O‘zbekiston elchixonasi tashabbusi bilan jadidlar harakati namoyondasi Mahmudxo‘ja Behbudiy tavalludining 150 yillik yubileyi munosabati bilan tadbir o‘tkazildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.
Ushbu tadbir Tokio xorijiy tillar universiteti, “Mitsubishi” jamoat fondi hamda yetakchi jadidshunos olim, professor Xisao Komatsu ko‘magida tashkil etildi. Unda O‘zbekiston, Yaponiya va Turkiyadan kelgan yetakchi olimlar ishtirok etdi.
Uchrashuvda olimlar Markaziy Osiyo davlatlarida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar, jadidlar merosini chuqur o‘rganish hamda targ‘ib etishga qaratilgan qator taklif va tashabbuslarni muhokama qildi.
Ishtirokchilar Mahmudxo‘ja Behbudiy hayoti va ijodi haqida alohida to‘xtalib o‘tdi. Ta’kidlanganidek, Mahmudxo‘ja Behbudiy o‘zbek xalqining buyuk ma’rifatparvari, jadidchilik harakatining yirik namoyandalaridan biri, yozuvchi, dramaturg, publitsist va jamoat arbobidir. U o‘z hayotini xalqni ilm-ma’rifatli qilish, ta’lim tizimini isloh etish va milliy taraqqiyot g‘oyalarini targ‘ib qilishga bag‘ishlagan.
Behbudiy 1875 yilda Samarqand viloyatida tug‘ilgan. U yoshligidan diniy va dunyoviy ilmlarni puxta o‘zlashtirib, arab, fors va turk tillarini mukammal o‘rgangan. Keyinchalik jadidchilik g‘oyalarini qo‘llab-quvvatlab, yangi usuldagi maktablarni tashkil etish, zamonaviy ta’limni yo‘lga qo‘yish va yosh avlodning bilimli bo‘lib voyaga yetishiga katta hissa qo‘shgan.
Mahmudxo‘ja Behbudiy ijod sohasida ham salmoqli meros qoldirgan. Uning “Padarkush” dramasi o‘zbek adabiyotidagi ilk dramatik asarlardan biri hisoblanadi. Shuningdek, u gazeta va jurnallarda xalqning ma’rifati, ilm-fan, milliy taraqqiyot va ozodlik g‘oyalariga bag‘ishlangan ko‘plab maqolalar yozgan. Bundan tashqari, sayohatnomalar, darsliklar va publitsistik asarlar yaratib, xalqni zamonaviy bilimlarni egallashga da’vat etgan.
Tadbir doirasida maxsus kitoblar ko‘rgazmasi hamda “Mahmudxo‘ja Behbudiy” filmi namoyish etildi. Diplomatlar yaponiyalik ijodkorlarga o‘zbek jadidchilik harakatiga bag‘ishlangan 20 dan ortiq filmlar to‘plamini taqdim etdi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati