Qadrli vatandoshlar!
Avvalo, siz, azizlarni, yurtimizdagi barcha mo‘min-musulmonlar va butun xalqimizni ezgulik, xayru saxovat va mehr-oqibat oyi bo‘lgan Ramazoni sharifning kirib kelishi bilan chin qalbimdan samimiy muborakbod etaman.
Ushbu qutlug‘ ayyomda mana shunday munavvar oyni el-yurtimiz bilan birgalikda tinch va osoyishta muhitda kutib olayotganimiz uchun Alloh taologa behisob shukronalar aytamiz.
Hozirgi vaqtda barcha soha va tarmoqlardagi islohotlarimiz muqaddas islom dinining odamiylik mohiyatiga uyg‘un bo‘lgan “Inson qadri uchun, inson baxti uchun” degan ezgu g‘oya asosida amalga oshirilayotganini ko‘plab misollarda ko‘rish mumkin.
Jumladan, ijtimoiy himoya tizimi samarasini yuksaltirish, bemorlar, nogironligi bo‘lgan, keksa va yordamga muhtoj insonlarni, yoshlar va xotin-qizlarni, chet ellardagi fuqarolarimizni har tomonlama qo‘llab-quvvatlash, farzandlarimizning ta’lim-tarbiyasiga e’tiborni kuchaytirish, muqaddas qadamjo va ziyoratgohlarni obod qilishga qaratilgan sa’y-harakatlar tobora kengayib borayotganini ta’kidlash lozim.
Bu borada boshlagan ishlarimizni izchil davom ettirish, yurtimizdagi tinch va farovon hayotni, millatlar va dinlararo hamjihatlik muhitini ko‘z qorachig‘idek asrab-avaylash bundan buyon ham doimo e’tiborimiz markazida bo‘ladi.
Pok niyatlar ijobat bo‘ladigan ushbu qutlug‘ oyda jahonning turli mintaqalaridagi urush-janjallar, nizo va adovatlar barham topib, butun dunyoda tinchlik, o‘zaro hurmat, bag‘rikenglik va hamkorlik barqaror bo‘lishini chin dildan so‘rab, duolar qilamiz.
Yer yuzidagi barcha mo‘min-musulmon birodarlarimizni, do‘st va hamkorlarimizni Ramazon oyining boshlanishi bilan samimiy qutlab, ularning mamlakatlari va xalqlariga osoyishtalik, ravnaq va farovonlik tilaymiz.
Aziz vatandoshlar!
Ramazoni sharifni oila va yaqinlar davrasida katta xursandchilik bilan kutib olayotgan siz muhtaram yurtdoshlarimni yana bir bor tabriklab, barchangizga sihat-salomatlik, baxtu saodat, xonadonlaringizga fayzu baraka tilayman.
Ushbu muqaddas oyda qilinadigan ibodat va duolar, ehson va amallarni Parvardigori olam o‘z dargohida qabul etsin!
Xalqimizning ezgu orzu-intilishlari ro‘yobga chiqsin!
Ramazon oyi barchamizga muborak bo‘lsin!
Shavkat Mirziyoyev,
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti
Ovqatlanish paytida, ayniqsa, bolalarga multfilm qo‘yib berib ovqat yedirish ovqat hazm qilish tizimi buzilishiga, semirishga va bola rivojlanishining sekinlashishiga olib keladi.
Ushbu odatning asosiy zararlari:
1. To‘yish va och qolish signallarining buzilishi: Miya butunlay multfilmga qaratilgani sababli, oshqozondan kelayotgan “to‘ydim” signalini qabul qilmaydi. Bu kelajakda semirish yoki aksincha, surunkali vazn yetishmovchiligiga sabab bo‘ladi.
2. Ovqatning ta’mini his qilmaslik: Bola nima yeyayotganini, uning ta’mi shirin yoki sho‘rligini, issiq yoki sovuqligini anglamaydi. Buning oqibatida unda sog‘lom ovqatlanish madaniyati shakllanmaydi.
3. Chaynash va yutish refleksining sustlashishi: Ekranga tikilib qolgan bola ovqatni yaxshi chaynamay yutadi yoki og‘zida uzoq vaqt ushlab turadi. Bu esa tishlarning chirishiga va oshqozon-ichak kasalliklariga (dam bo‘lish, qabziyat) yo‘l ochadi.
4. Nevrologik va diqqat muammolari: Tez almashadigan kadrlar bola asab tizimini toliqtiradi. Natijada bola real hayotda diqqatini bir joyga jamlay olmaydigan, tez achchiqlanadigan bo‘lib qoladi.
5. Ishtahasizlik va injiqlikning ortishi: Ota-onalar “telefon qo‘ysam ko‘p yeydi” deb o‘ylashadi, lekin aslida bola faqat ekran uzatilayotgandagina ovqatlanadigan majburiy odatni (refleksni) orttirib oladi. Telefon olib qo‘yilsa, umuman ovqat yemay injiqlik qiladi.
Ota-onalarga tavsiya
1. Ovqatlanish vaqtida telefon, planshet va televizorni o‘chiring.
2. Oila a’zolari bilan bir dasturxon atrofida ovqatlanishga harakat qiling.
3. Bolangiz bilan suhbatlashing, taom haqida gapiring va uni mustaqil ovqatlanishga rag‘batlantiring.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam taomlanish paytida butunlay sukut saqlamaganlar, balki sahobalari bilan go‘zal va foydali suhbatlar qurib, birgalikda ovqatlanganlar. Shu bois, Islom madaniyatida ovqat ustida yaxshi gaplardan gapirish sunnat amallardan hisoblanadi.
Davron NURMUHAMMAD
Ma’lumotlar linki:
1. https://mylittlescholars.com.au/disadvantages-of-watching-tv-while-eating
2. https://www.jewelautismcentre.com/blog-detail/does-watching-mobile-while-eating-affect-a-childs-brain-development
3. https://yourkidstable.com/turn-off-tv
4. https://yebonutrition.com/2025/12/29/are-screens-at-mealtime-always-bad-for-kids
5. https://famedico.com/is-it-good-to-use-mobile-phones-or-tv-while-eating
6. https://www.parentcircle.com/should-children-be-allowed-screen-time-watching-tv-while-eating/article
7. www.mayoclinichealthsystem.org/hometown-health/speaking-of-health/children-and-screen-time