Qadim va ko‘hna Buxoro – avliyolar, Islom olamiga munosib hissa qo‘shgan ulamolar maskani, butun dunyodan sayyohlar ziyorat uchun keladigan sharif shahar. Uni sharaflantirib turgan ajdodlarimiz orasida Abdulxoliq G‘ijduvoniy hazratlari alohida o‘rin tutadi.
Abdulxoliq G‘ijduvoniy nomini tilga olar ekanmiz, har safar: “Ust-boshingizni mehnatingiz bilan bezang”, “Ko‘ngil firog‘ini muhabbat olovi bilan yoqing” kabi go‘zal vasiyatlari qulog‘imiz ostida jaranglaydi.
1103 yili asli rumlik Shayx Abduljamil va Malatiya podshohining qizi Xonzodabegimning nikohidan “Abdulxoliq” ismli pok o‘g‘il dunyoga keldi. Baqo eshigidan kirguniga qadar faqat Alloh zikrida bo‘lgan valiy zot Abdulxoliq G‘ijduvoniy hazratlari “Xojai Jahon” nomiga musharraf bo‘lgan.
Barcha ulug‘ zotlarning ortida mushtipar ayol – taqvodor va fidoyi onalar turadi. Abdulxoliq G‘ijduvoniyning onasi Xonzodabegim ham Shayx Abduljamil bilan besh yilcha birga hayot kechirgan. Xonzodabegim yigirma bir yoshida beva qolib, umrini shu birgina farzandining ilm olishi va tarbiyasiga bag‘ishladi. Podshohning qiziman, demasdan hayotning past-balandliklarini shukr va sabr bilan yengib o‘tdi. Mehnatkashligi, qat’iyatliligi yosh Abdulxoliqning kelgusi hayotida butun umriga tatigulik darajada o‘z ta’sirini o‘tkazdi.
Har doim Allohga iltijo qildi. Boshqalarga borib arz qilmadi, otasining yurtiga qaytib ketmadi, yaxshi gumonda bo‘lib, buni bir xayrli taqdirga yo‘yib, chiroyli sabr qildi...
Ona farzandini o‘zidan uzib biror yerga yuborish u yoqda tursin, bir necha soatga bo‘lsa-da, boshqaga berib ketolmaydi. Balki shundan bo‘lsa kerak, Payg‘ambar alayhissalom: “Jannat onalar oyog‘i ostidadir”, deganlar (Imom Quzo’iy rivoyati). Xonzodabegim ham yo‘qotsa-da, ayollik iffatiyu or-nomusini va ma’naviyatini yo‘qotmadi. Butun umrini, ilmini, kuch-quvvatini farzandining kamoloti yo‘lida sarfladi. Olis yurti, ota-ona sog‘inchi qalbini qancha o‘rtamasin, farzandining yonida qoldi.
Ona nomini pok saqlay olgan ayollarimiz bor ekan, hayot munavvar. Buning uchun har bir muslima o‘zining asosiy burchi ilm va tarbiyani mahkam tutmog‘i lozim. Zero, qo‘liga kitob tutgan xalqni, millatni avvalo ayol tarbiyalaydi. Sizu bizning zimmamizdagi vazifalar yuki og‘ir bo‘lsa ham, sharafi yuksakdir. Shunday ekan, olimu ulamolarning merosxo‘rlari sifatida ularga munosib farzand bo‘laylik!
Norbibi MARDONOVA,
G‘ijduvon tumani bosh otinoyisi
"Mo‘minalar" jurnali 2-sonidan
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Haqiqatda til insonning qadr-qimmatini belgilaydi. Kimning tili to‘g‘ri, lafzi halol bo‘lsa, hurmati oshadi.
Sidqning fazilati bobida Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning ushbu muborak so‘zlari kifoya qiladi:
“Shubhali narsani qo‘y, shubhasiz narsani ushla. Haqiqatda to‘g‘rilik bu qalbning xotirjamligidir, yolg‘on esa shubhani oshiradi” (Imom Termiziy, “Qiyomat”, 60).
Shuningdek, Allohning Rasuli sollallohu alayhi vasallam yana marhamat etgan ekanlar:
“Sidq – to‘g‘rilik kishini xayrli amallarga undaydi, xayrli amallar esa jannatga eltadi. Yolg‘on fisqu fujurga undaydi, fisqu fujur esa jahannamga eltadi” (Abdulloh ibn Mas’ud roziyallohdan rivoyat qilingan, Imom Buxoriy, imom Muslim rivoyati).
Luqmoni Hakimdan so‘radilar:
“Qaysi amalingiz sizni bu darajaga yetkizdi?”.
U zot javob berdilar:
“Rostgo‘yligim va behuda so‘zlarni tark etganim”.
Sidq-to‘g‘rilik garchi ko‘rinishdan go‘yo bir qiyinchilik yo xavf tug‘diradiganga o‘xshasa ham baribir najot shundadir, deb olimlar ittifoq qilibdilar. Jumladan, ular aytibdilarki:
“Hamisha, har joyda faqat to‘g‘ri bo‘l, menga ziyoni yetadi, deb xafsiragan joyingda ham, foydasi tegadi. Yolg‘onni qo‘y, go‘yo foydasi tegib turgan joyda ham, aslida ziyoni yetadi”.
Yolg‘on ishlatib foyda qilaman, deb o‘ylagan tojir qattiq adashadi. Sahobalardan keltirilgan bir xabarda bunday deyilibdi: “To‘g‘riso‘z, halol tijoratchi kambag‘allashmaydi”.
“Axloqus solihiyn” (Yaxshilar axloqi) kitobidan
Yo‘ldosh Eshbek, Davron Nurmuhammad
tarjimasi.