Sayt test holatida ishlamoqda!
31 Mart, 2026   |   11 Shavvol, 1447

Toshkent shahri
Tong
04:48
Quyosh
06:08
Peshin
12:32
Asr
16:55
Shom
18:51
Xufton
20:04
Bismillah
31 Mart, 2026, 11 Shavvol, 1447
Maqolalar

Ramazon oyida iqtisod

25.03.2025   12437   3 min.
Ramazon oyida iqtisod

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Ey Odam avlodi! Har bir masjid (namoz) oldidan ziynatlaringiz (pok kiyimlaringiz)ni (kiyib) olingiz! Shuningdek, yeb-ichingiz, (lekin) isrof qilmangiz! Zero, U isrof qiluvchilarni sevmagay (A’rof surasi, 31-oyat).

Shunday ekan musulmon kishi ovqat va ichimlik iste’molida isrofdan va haddan tashqari ko‘p yeyishdan saqlanishi lozim. Chunki Ramazon oyi sog‘lom turmush tarzini shakllantirish va jismoniy tarbiya uchun katta imkoniyatdir.

Tabiblarning ta’kidlashicha, ro‘zador kishining hazm qilish tizimi dam oladi, tanasining to‘qimalari va hujayralari zararli moddalardan xalos bo‘ladi, ortiqcha yog‘ va qand miqdori kamayadi. Shuningdek, ro‘za tanani tozalaydi va Allohning izni bilan ko‘plab jismoniy va ruhiy kasalliklarga shifo bo‘ladi.

Ro‘za nafsni tarbiyalashda katta ahamiyatga ega bo‘lib, shahvat va orzu-istaklarni nazorat qilishga yordam beradi. Shu bilan birga, shaytoniy vasvasalarni quvib, hayvoniy istaklarni zaiflashtirishda muhim rol o‘ynaydi.

Bu jihatlar musulmon kishini tarbiyalaydi, uni ovqatda me’yorga rioya qilishga o‘rgatadi va turli taomlardan haddan tashqari iste’mol qilishdan qaytaradi. Shuningdek, ro‘za tutish taom va ichimliklar qabul qilish vaqtini tartibga solishni, taom ustiga taom yeyishning zararlarini anglashga o‘rgatadi.

Ramazon oyida me’yor va iqtisod

Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam bunday deganlar: “Odam bolasi qornidan ko‘ra yomonroq idishni to‘ldirmagan. Odamga belini tutish uchun ozgina lukimalar kifoya qiladi. Agar shunga ham qodir bo‘lmasa, qornini uch qismga bo‘lsin: uchdan biri taom uchun, uchdan biri ichimlik uchun va uchdan biri nafas olish uchundir” (Imom Ahmad va Imom Termiziy rivoyat qilgan).

Bir donishmand bunday degan: “Dard-alamning ko‘pchiligi taom va ichimlik sababli yuzaga keladi.”

Shu sababli, biz o‘zimizni hamisha, xususan, Ramazon oyida oziq-ovqat va ichimlikda iqtisod va me’yorga rioya qilishga tarbiyalashimiz kerak. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam va sahobalar roziyallohu anhum Ramazon oyidan boshqa oylarda ham ko‘p vaqtda och qolishgan, kam taom iste’mol qilib, hayotlarini sodda o‘tkazganlar. Bir shoir dunyo hayoti haqida bunday degan: “Bu dunyoda payg‘ambarlar och qolgani uchun sharaf topdilar, ammo hayvonlarning qorni esa to‘q holda kuzatib qo‘yildi”.

Bu so‘zlar inson hayotida moddiy ne’matlardan ko‘ra ma’naviy qadriyatlar ustuvor bo‘lishi kerakligini ta’kidlaydi. Payg‘ambarlar va solih insonlar qiyinchiliklarga sabr qilib, ochlikka duch kelgan bo‘lsalar-da, ularning maqsadi oliy bo‘lgan. Ular dunyo lazzatlariga berilmasdan, haqiqat va hidoyat yo‘lida yashaganlar. Shuningdek, bu satrlar odamlarni faqat moddiy boylikka emas, balki ruhiy poklik va taqvoga e’tibor berishga chaqirgan

Bas, shunday ekan Ramazon oyini faqat ko‘p yeyish-ichish mavsumiga aylantirmaslik kerak. Aksincha, uni tana sog‘lig‘ini tiklash, zararli moddalardan xalos bo‘lish va ichki poklikni oshirish imkoniyati sifatida qabul qilish lozim. Ramazon nafaqat jismoniy, balki ruhiy yuksalish, Allohga yaqinlashish va ko‘p savoblar yig‘ish oyidir.

 

Doktor Solih bin Ali Abu A’rrodning
“Ramazon maktublari” kitobidan
Ilyosxon Ahmedov tayyorladi.

 

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Videolar

Imom Buxoriy merosi va majmuasida ma’naviyat mujassam (+video)

31.03.2026   2273   4 min.

Prezident tashrifidan so‘ng...

Hadisshunoslik ilmida ulug‘ darajaga ko‘tarilgan ajdodlarimiz merosi islom olamida hamisha qadrli sanaladi. Al-Buxoriy, Imom Muslim, Iso at-Termiziy va shu kabi boshqa ilm ahllarining ma’naviy va mantiqiy qarashlari zamonlar oshsa-da, yangi-yangi tadqiqotlarga asos bo‘lib kelmoqda. Shular ichidan “Hadis ilmida amir al-mo‘miniyn” degan sharafli nomga sazovor bo‘lgan Imom al-Buxoriy alohida e’tiborga molik olimdir.


Davlatimiz rahbari tashabbusi bilan Samarqand viloyatining Payariq tumanida buyuk muhaddis bobomizning majmuasi u kishining islom olamida tutgan yuksak mavqei, salohiyatiga munosib tarzda qaytadan bunyod etildi. Ziyoratchilarga har tomonlama qulay sharoit yaratildi. 


Prezident Shavkat Mirziyoyev 19 mart kuni Imom Buxoriy majmuasiga tashrif buyurdi. Darhaqiqat, mazkur majmua chin ma’noda nafaqat Samarqandning, balki yangi O‘zbekistonning durdonasi bo‘lib qad rostladi.


– Imom Buxoriy majmuasi ilgari bir kunda 12 ming ziyoratchiga xizmat ko‘rsatgan bo‘lsa, hozir kuniga 65 ming nafar ziyoratchini qabul qilish quvvatiga ega, – dedi Imom Buxoriy majmuasi direktori Shahobiddin Arziqulov. – Maydoni 45 gektarni tashkil etuvchi majmuada 10 ming kishiga mo‘ljallangan ulkan masjid, ma’muriyat binosi, 154 ustunli, milliy uslubdagi muhtasham ayvon qurildi. Shuningdek, to‘rt yulduzli, uch yulduzli mehmonxonalar, oilaviy mehmon uylari hamda avtoturargoh barpo etildi. Mazkur obyektlar to‘liq kommunikatsiya tarmoqlari bilan ta’minlanib, hududida obodonlashtirish ishlari amalga oshirilgan.


Majmua tarkibida eng ilg‘or axborot texnologiyalari asosida 9 pavilondan iborat noyob innovatsion muzey barpo etildi. U islom olamida muhaddislar sultoni deya e’tirof etilgan Imom Buxoriyning hayoti va ilmiy merosi, islom ma’rifati rivojiga qo‘shgan hissasini namoyon etadi.


Darhaqiqat, islom tarixini, ma’rifatini yurtimizdan yetishib chiqqan buyuk olimu ulamolarning nomlarisiz tasavvur etib bo‘lmaydi. 


– Hadis ilmi haqida gap ketsa, avvalo zaminimizdan yetishib chiqqan ulamolar merosi yodimizga keladi, – dedi Imom Buxoriy jome masjidi imom noibi Muhammadshokir Nasriddinov. – Yoshligidan aql-idrokli, o‘tkir zehnli va ma’rifatga havasi kuchli bo‘lib, turli ilm-fanlarni zo‘r qiziqish bilan egallagan Imom Buxoriy hazratlari o‘n yoshidan boshlab o‘z yurtidagi turli rivoyatchilardan eshitgan hadislarni, shuningdek, Abdulloh ibn al-Muborak va Vakiy kabi olimlarning hadis to‘plamlarini mutolaa qilib, yodlagan, ustozi Shayx Dohiliy bilan hadis rivoyatchilari haqidagi qizg‘in bahslarda qatnashgan. 825 yili o‘n olti yashar al-Buxoriy onasi va akasi Ahmad bilan Hijozga yo‘l oladi. Makka va Madinani ziyorat qilib, o‘z bilimini yanada oshirish maqsadida o‘sha paytda ilm-fanning yirik markazlaridan hisoblangan Damashq, Qohira, Basra, Kufa, Bag‘dod kabi shaharlarda yashaydi. Hadis bilan bir qatorda fiqh ilmidan ham ta’lim oladi, yirik olimlar davrasida ilmiy bahslaru munozaralarda qatnashadi va dars ham beradi. Imom al-Buxoriy hayotining ko‘p qismi xorijiy ellarda, musofirchilikda o‘tadi. 


U zotning “Sahihi Buxoriy” kitobi dunyoda tan olingan eng mo‘tabar oltita hadis kitobining biridir. Alloma bobomiz 20 dan ortiq asar yozganlar. Ular to hanuz dinu diyonatimizni mustahkamlash yo‘lida islom ummatiga xizmat qilib kelmoqda. Imom Buxoriy ma’naviy merosi e’tiqodda ulkan ma’noni aks ettiradi.  Ul zotning buyuk izlanishlari, bilimi, kamoloti ziyoratchilar, jumladan, yoshlar uchun namuna bo‘lib kelmoqda. 


Davlatimiz rahbari ta’kidlaganlaridek, bu dargohni ziyorat qilib, uning ma’naviy muhitidan bahramand bo‘lgan inson, ayniqsa, yoshlar islom dinining asl ma’nosini anglab yetadi, to‘g‘ri yo‘ldan adashmaydi.

Abdulaziz RUSTAMOV, 

Yoqub MЕLIBOYEV (video),

 O‘zA

Videolavhalar