100 ta SIR-ASRORLI IBORA

yoxud

ODAMLAR BILAN

MULOQOT (oila, uy, ishxona, jamoat joylari) DAGI

100 ta “SЕHRLI SO‘Z”ni

ULUG‘  USTOZ  ULAMOLARIMIZ  bayon  qilib  berganlar:

(3-qism)

DONO  XALQIMIZ  MAQOLLARIDAN:

• O‘zingga ravo ko‘rmaganni

O‘zgaga ham ravo ko‘rma!

 

• Shirin-shirin so‘zlasang,

Ilon inidan chiqar.

Achchiq-achchiq so‘zlasang,

Musulmon dinidan chiqar.

 

• Kishining ko‘nglini og‘ritma zinhor –

Sening ham ko‘nglingni og‘rituvchilar bor!

 

• Anjom – uy ziynati,

So‘z – inson ziynati.

 

• Ko‘ngilni qo‘l bilan ovlamasang,

Til bilan ovla!

 

• Bug‘doy noning bo‘lmasin,

Bug‘doy so‘zing bo‘lsin!

 

• Puling bo‘lmasa, bo‘lmasin,

Shirin so‘zing bo‘lsin!

 

• Bir yaxshi gap esdan chiqmas,

Bir – yomon gap.

 

• Og‘ziga kelganni demak — nodonning ishi,

Oldiga kelganni yemak — hayvonning ishi.

 

• Achchiq savol berib,

Shirin javob kutma.

 

• Achchiq til – zahri ilon,

Chuchuk tilga – jon qurbon.

 

• Aytar so‘zni ayt,

Aytmas so‘zdan qayt!

 

• Tuzsiz oshning epi oson,

Tuzsiz gapning epi qiyin.

 

• Aytilgan so‘z – otilgan o‘q.

 

• Ariqni suv buzar,

Odamni – so‘z.

 

• Bemorga shirin so‘z kerak,

Aqlsizga – ko‘z.

 

• Bir tavakkal buzadi

Ming qayg‘uning qal’asin.

Bir shirin so‘z bitkazar

Ming ko‘ngilning yarasin.

 

• Gap egasini topadi.

 

• Gapi to‘mtoqning o‘zi to‘mtoq.

Gapi to‘ngning o‘zi to‘ng.

 

• Dunyoni yel buzar,

Odamni – so‘z.

 

• Duo bilan el ko‘karar,

Yomg‘ir bilan yer ko‘karar.

 

• Duo olgan – omondir,

Qarg‘ish olgan – yomondir.

 

• Yomon gap yer tagida uch yil yotar.

 

• Yomon so‘zning qanoti bor.

 

• Yomon so‘z egasiga qaytar.

 

• Yomon til yo jonga urar,

Yo – imonga.

 

• Yomonning yuzi qursin,

Gapirgan so‘zi qursin.

 

• Zahar til suyakni yorar.

 

• Iliq so‘z – shakar,

Sovuq so‘z – zahar.

 

• Yo‘l quvgan xazinaga yo‘liqar,

So‘z quvgan – baloga.

 

• Kishining o‘zi yetmagan yerga so‘zi yetar.

 

• Kuch egmaganni so‘z egar.

 

• Ko‘p gap – eshakka yuk.

 

• Ovqatni tuz mazali qilar,

Odamni – so‘z.

 

• Odam so‘zi bilan sinalar,

Osh – tuzi bilan.

 

• Odam so‘zlashib tanishar,

Hayvon – hidlashib.

 

• Oz gapir – soz gapir!

 

• Olim so‘zi oz,

Oz bo‘lsa ham – soz.

 

• Sabr qilgan moy oshar,

Olqish olgan ko‘p yashar.

 

• Sevdirgan ham til,

Bezdirgan ham til...

 

• Sel ariqni buzar,

Yomon so‘z – dilni.

 

• “Sen” ham bir og‘izdan,

“Siz” ham...

 

• Suydirgan ham til,

Kuydirgan ham til.

 

• Suyaksiz til suyak sindirar.

 

• So‘z nayzadan o‘tkir.

 

• So‘z oyoqdan ilgari borar.

 

• So‘z – chumchuq emas,

Og‘izdan chiqsa, tutib bo‘lmas.

 

• So‘zdan so‘zni farqi bor,

O‘ttiz ikki narxi bor.

 

• So‘zi nodurustning o‘zi nodurust.

 

• So‘zlagandan so‘zlamagan yaxshiroq,

So‘zlab edim – boshimga tegdi tayoq.

 

• So‘zning boyligi – odamning chiroyligi.

 

• Tanballik – kulfat,

Mahmadanalik – ofat.

 

• Til – aql bezagi.

 

• Til – aql tarozusi.

 

• Til – aql o‘lchovi.

 

• Til bor – bol keltirar,

Til bor – balo keltirar.

 

• Til – dil kaliti.

 

• Til – dil tarjimoni.

 

• Til tig‘i qilich tig‘idan o‘tkir.

 

• Til yugurigi – boshga,

Oyoq yugurigi – oshga.

 

• Til yaxshisi bor etar,

Til yomoni xor etar.

 

• Til tig‘dan o‘tkir.

 

• Tilga ixtiyorsiz – elga e’tiborsiz.

 

• Tilga e’tibor – elga e’tibor.

 

• Tilga ehtiyot – elga ehtiyot.

 

• Tili nopok – o‘zi nopok.

 

• Tili shirinning do‘sti ko‘p.

 

• Tilni bog‘la dil bilan,

Dilni bog‘la til bilan.

 

• Tig‘ jarohati bitar,

Til jarohati bitmas.

 

• Tuya ham muomalaga cho‘kar.

 

• To‘qson og‘iz so‘zning to‘qsonta tuguni bor.

 

• Uzun til – boshga to‘qmoq,

Bo‘yinga – sirtmoq.

 

• Uzun til – umr zavoli.

 

• Fil ko‘tarmaganni til ko‘tarar.

 

• Shakar ham tilda,

Zahar ham tilda...

 

• Shirin so‘z shakardan shirin.

 

• Shirin so‘z – qaymoqli ayron,

Achchiq so‘z – bo‘yniga arqon.

 

• Shirinso‘z shoh kosasida suv ichar.

 

• Shirin yuzingdan shirin so‘zing a’lo.

 

• Egasiz qarg‘ish egasini topar.

 

• Etigi yomon to‘r bulg‘ar,

Og‘zi yomon – el.

 

• Yaxshi gapga quloq sol,

Yomon gapga uloq sol.

 

• Yaxshi gapning ham qulog‘i bor,

Yomon gapning – ham...

 

• Yaxshi naql – tomiri aql.

 

• Yaxshi og‘izga – osh,

Yomon og‘izga – tosh.

 

• Yaxshi so‘z boldan shirin.

 

• Yaxshi so‘z bo‘ldiradi,

Yomon so‘z kuydiradi.

 

• Yaxshi so‘z kuldirar,

Yomon so‘z o‘ldirar.

 

• Yaxshi so‘z – ko‘ngil podshosi.

 

• Yaxshi so‘z suyuntirar,

Yomon so‘z kuyuntirar.

 

• Yaxshi so‘z to‘rga eltar,

Yomon so‘z – go‘rga.

 

• Yaxshi so‘z – yurak yog‘i,

Yomon so‘z – yurak dog‘i.

 

• Yaxshi so‘z qand yedirar,

Yomon so‘z pand yedirar.

 

• Yaxshi so‘zga uchar qushlar el bo‘lar,

Yomon so‘zga pashsha kuchi fil bo‘lar.

 

• Yaxshi so‘zdan – vafo,

Yomon so‘zdan – vabo.

 

• Qizil tilim bo‘lmasa,

Qishlar edim elimda.

Yashil tilim bo‘lmasa,

Yayrar edim elimda.

 

• Yaxshining so‘zi – oltin,

Yomonning so‘zi – bolta.

 

• Yaxshining so‘zi toshni eritar,

Yomonning so‘zi boshni chiritar.

 

• O‘n og‘iz so‘z ming og‘iz bo‘lar.

 

• O‘ttiz tishdan chiqqan so‘z

O‘ttiz uruqqa tarqalar.

 

• O‘q birni o‘ldirar,

So‘z – mingni.

 

• Yomonlikka yaxshilik – er kishining ishidir.

Yomonlikka yomonlik – har kishining ishidir.

 

• Qarg‘ishning ikki uchi bo‘lar.

 

• Yaxshi so‘zning mazasini bilmagan

Yomon so‘zning izzasini bilmas.

 

• Quloqdan kirgan sovuq so‘z

Ko‘ngilga borib muz bo‘lar.

 

• Go‘sht-yog‘ berma,

Yaxshi til ber!

 

• Yaxshi osh berguncha, yaxshi so‘z ber!

 

• Yaxshi gap bilan ilon inidan chiqar,

Yomon gap bilan pichoq qinidan chiqar.

 

• Do‘st orttiraman desang,

Shirin suhbat qil!

Dushman orttiraman desang,

Chaqirtikan bo‘l!

 

• Qattiq gap qarindoshga ham yoqmas.

 

• Yaxshining so‘zi – qaymoq,

Yomonning so‘zi – to‘qmoq.

 

• Yaxshi-yaxshi desa,

Kunda tariqday yaxshilik qo‘shilar emish.

Yomon-yomon desa,

Kunda tariqday yomonlik qo‘shilar emish.

 

• O‘zi sovuqning – so‘zi sovuq.

 

• O‘ziga boqma – so‘ziga boq!

 

• Taom lazzati o‘zida,

Odam lazzati – so‘zida.

 

• Har mevaning po‘chog‘i bor,

Har so‘zning o‘lchovi bor.

 

• Tilingda bo‘lsa boling –

Kulib turar iqboling.

 

• Yomon til boshga balo keltirar.

Yaxshi til davlat, dunyo keltirar.

 

• Mazlumlar dilini og‘ritma bir zum,

Balki bir kun o‘zing bo‘lasan mazlum...

                   

• Gapning qisqasi yaxshi,

Qisqasidan hissasi yaxshi.

 

(3 – qism tugadi. Davomi bor...).

                                                                                                                                                Ibrohimjon domla Inomov