Bismillahir Rohmanir Rohiym
Pokistonlik mashhur olimlardan Shayx Muhammad Amin Sofdar Okarviy aytadi:
“Kunlarning birida talabalardan imtihon olib turgan vaqtimda, uch kishi men bilan ko'rishmoqchi ekanliklarini aytishdi. Ularni xonamga taklif qildim, bir stol atrofida o'tirdik. Ular ilmli kishilar bo'lsalarda, muomalalari juda ko'pol edi.
Ulardan biri: “Bir imomga taqlid qilish zarurligi haqida birorta hadis kelganmi?” dedi.
Men: “Sizlar Qur'onni to'liq o'qib chiqqanmisiz?” deb so'radim.
Ulardan biri: “Ha, albatta”, deb javob berdi.
Men: “Siz etti qiroatda o'qishni bilasizmi?” deb so'radim.
U: “Yo'q, biz faqat bitta qiroatda o'qishni bilamiz”, dedi.
Men: “Yetti qiroatdan faqatgina bitta qiroatni tanlash haqida biror hadis kelganmi?” Bitta qiroatni tanlash haqida kelgan hadisni topib bering, biz sizga bir imomga taqlid qilish haqidagi hadisni keltiramiz”, dedim.
U: “Nechta iloh bor?” dedi.
Men: “Bitta”, dedim.
U: “Ho'p, iloh bitta ekan, nega unda mazhab imomlari to'rtta?” deb so'radi.
Men: “Iloh yagona, lekin 124 ming payg'ambarlar o'tgan. O'zi sizning savol berishingizdan maqsadingiz nima?” deb so'radim.
Ular: “To'rt mazhab imomlarining barchasi ham haqmi?” deb so'rashdi.
Men: “Ha, alhamdulillah. To'rt imomlarning har biri haq”, dedim.
Ular yana qaytarib: “Aniq, to'rttala imom-a?” dedilar.
Men: “Ha, ha to'rt imom”, dedim.
U: “Nega unda to'rtta imomga taqlid qilmaysizlar?” dedi.
Men: “Unday qilmaymiz”, dedim. “Siz bugun juma namozini o'qidingizmi?” deb so'radim. Ertaga yahudiylar kabi shabbat kunini ham nishonlaysizmi? Axir Muso alayhissalomni ham haq payg'ambar ekaniga iymon keltirasiz-ku, to'g'rimi yoki iymon keltirmaysizmi?
Ular: “Ha, to'g'ri iymon keltiramiz. Barcha payg'ambarlarning haq ekaniga iymon keltiramiz. Lekin biz bitta payg'ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamga ergashamiz”, deyishdi.
Davomi bor...
Davron NURMUHAMMAD
An’anaviy diplomatiya ko‘pincha manfaatlar muvozanati, muzokara va bitimlar tilida so‘zlaydi. Madaniy diplomatiya san’at, adabiyot va tarix orqali mamlakat haqida ijobiy
tasavvur uyg‘otadi. Diniy-ma’rifiy diplomatiya esa yanada nozik omilga — insonning e’tiqodi, u muqaddas deb bilgan qadriyatlar va tarixiy xotirasiga tayanadi.
O‘zbekistonning tahlillar tufayli ko‘zga tashlanayotgan bu yangi modeli islomni zo‘ravonlik bilan tenglashtiruvchi tashqi stereotiplarga ilmiy dalil bilan javob berishi, buzg‘unchi talqinlarga qarshi ma’rifiy maydon yaratishi, turli din va madaniyat vakillarini inson qadri, bilim, vijdon erkinligi, tinchlik va mas’uliyat atrofida birlashtirishi mumkin.
Shavkat Mirziyoyev mazkur siyosatning g‘oyaviy tashabbuskori. Prezident ilgari surayotgan "Jaholatga qarshi ma’rifat" g‘oyasining asosiy tamoyillari BMTning "Ma’rifat va diniy bag‘rikenglik" rezolyutsiyasida xalqaro darajadagi siyosiy-huquqiy ifodasini topdi. Bu yondashuv terrorizm va ekstremizmning oqibatlariga emas, ularni oziqlantiradigan barcha omillarga qarshi kurashishni nazarda tutadi.
Prezident "diniy-ma’rifiy diplomatiya" institutining bunyodkori sifatida o‘rtaga chiqdi. Uning tashabbusi bilan Islom sivilizatsiyasi markazi va boshqa ilmiy muassasalarning tashkil etilishi, tarixiy majmualarning qayta tiklanishi, qo‘lyozmalar va ilmiy maktablarga e’tibor yangicha intellektual infratuzilmani shakllantirdi
Shunda O‘zbekistonning diniy-ma’rifiy diplomatiyasi dunyoning bugungi muammolariga xolis yechim taklif etadigan omilga aylanmoqda.
Habibullo Sadibaqosev ,
O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi birinchi prorektori, siyosiy fanlar doktori, professor
Manba: "Yangi O‘zbekiston" gazetasi