Sayt test holatida ishlamoqda!
25 Iyun, 2026   |   10 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:05
Quyosh
04:51
Peshin
12:29
Asr
17:41
Shom
20:04
Xufton
21:46
Bismillah
25 Iyun, 2026, 10 Muharram, 1448
Maqolalar

Mo‘tadillik - saodat

04.07.2025   15491   2 min.
Mo‘tadillik - saodat

Islom dini biror shaxs, guruh, mol-dunyoga nisbatan va obro‘-e’tibor topish uchun qilinadigan har qanday mutaassiblik va firqalarga bo‘linishni qoralaydi, tarafkashlikni johiliyat holatiga o‘xshatadi.

Mutaassiblikning turli ko‘rinishlari bor bo‘lib, ular kishining o‘zi, mol-dunyosi, farzandlari, millatini boshqalardan afzal bilib, bu yo‘lda ashaddiy ravishda kurashishi demakdir. Mo‘tabar manbalarimizda ota-bobolari va o‘zining nasabi bilan faxrlanish tuyg‘usi kishini do‘zaxga tortadi deb ta’kidlangan.

Mutaassiblik turlaridan biri bu diniy mutaassiblikdir. Diniy mutaassiblik deganda, ma’lum bir dinda asos bo‘lgan, ushbu din vakillari amal qiladigan ta’limot va qoidalarga qarshi chiqish, diniy tushunchalarni shariat ko‘rsatmalariga zid ravishda o‘zicha talqin qilib, boshqalarni unga ergashishga chorlash nazarda tutiladi. Diniy mutaassiblikning eng katta xatarlaridan biri bu, dinlararo muloqotga rahna solishdir.

Dinda mutaassibona harakat, dinda chuqur ketish, haddan oshish, Qur’on va Sunnatda kelgan ta’limotlarga zid ravishda o‘z fikriga ergashishni qattiq qoralanadi. Dinda haddan oshish deganda shariat belgilab qo‘ygan chegaradan chiqib ketish tushuniladi. Bu ish aqidada bo‘lsin, so‘z yoki amalda bo‘lsin, baribir. Bu borada Alloh taolo Baqara surasida  “Ushbular Allohning chegaralaridir. Bas, ulardan tajovuz qilmang. Va kim Allohning chegaralaridan tajovuz qilsa, bas, o‘shalar, ana o‘shalar, zolimlardir”, deb marhamat qiladi.

Payg‘ambarimiz Muhammad sallallohu alayhi vasallam: “Dinda haddan oshishdan ehtiyot bo‘linglar. Chunki, sizlardan oldin o‘tganlarni dinda haddan oshishlik halok qilgandir” deb uqtirganlar. 

Shunday ekan, bugungi kundagi ko‘plab muammolarning ildizi mutaassiblik va haddan oshish ekanligini hammamiz chuqur anglashimiz lozim. Xulosa o‘rnida, bu kabi muammolarning yechimi sifatida Faqih doktor Vahba Mustafo Zuhayliy janoblarining ushbu so‘zlarini keltirish bilan yakunlaymiz: “Islom mo‘tadil din bo‘lib haqiqatlardan birortasida chetga chiqishga yoki haddan oshishga yo‘l qo‘ymasligini anglatadi. Islomda va boshqa dinlarda dinda haddan oshish ham, e’tiqodda bir taraflama va g‘ayritabiiy bo‘lish ham, haddan tashqari qattiq olish ham, juda bo‘sh qo‘yib yuborish ham yo‘q…”. 

Alloh ta’olo barchamizni haq yo‘ldan adashtirmasin.

Kosonsoy tumani "Sodod" jome masjidi imom-xatibi

Bahodir Mirfayziyev

Manba: @Softalimotlar

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Otamdan qolgan saboqlar: Alloh O‘z bandasiga yetarli emasmi?

25.06.2026   657   3 min.
Otamdan qolgan saboqlar: Alloh O‘z bandasiga yetarli emasmi?

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Otamning qo‘lidagi ushbu uzukni – Alloh u kishini rahmatiga olsin —60 yil davomida taqib yurdilar. Unda bir oyat yozilgan edi, qaysi oyat ekanini maqolaning davomida bilib olasiz.

Avvalo, otam hayotida amal qilgan bir tamoyil haqida sizlar bilan o‘rtoqlashmoqchiman.

Men otamni doimo qanoat tamoyiliga amal qilgan inson deb bilaman. U hayotining barcha sohalarida mana shu yo‘lni tutar edi.

Masalan, u Jidda shahrida o‘z kompaniyasiga asos solganida, uni yirik kompaniyaga aylantirishga shoshilmadi. Oddiy va barqaror faoliyat bilan kifoyalandi.

30 yildan keyin kompaniyani o‘z zimmamga olganimda, bor-yo‘g‘i to‘qqiz nafar xodim va bitta filialga ega edi. U biznesini boshqa hududlarga kengaytirmagan edi.

Men otamdan so‘radim:

— Nega boshqa savdogarlar kabi 30 yil davomida filiallar ochmadingiz? Axir Saudiya bozorida rivojlanish uchun katta imkoniyatlar bor edi-ku?

U menga shunday javob berdi:

— Men bor narsamdan mamnun edim. Allohga hamd bo‘lsin, U bizga yetarlicha rizq berdi.

Keyin u qo‘shib qo‘ydi:

— Endi kengaytirish navbati seniki.

Darhaqiqat, kompaniyani qabul qilganimdan so‘ng birinchi qilgan ishlarimdan biri – mamlakatning turli hududlarida filiallar ochish va xodimlar sonini to‘qqiz nafardan 130 nafarga yetkazish bo‘ldi.

Ammo shunga qaramay, otamning kichik kompaniya bilan ham qanoat qilishi haqidagi fikri meni doimo o‘ylantirar edi.

Shunda men kengaytirish bilan birga uning hayot tarzidagi asosiy ma’noni tushundim: qanoat.

Men bu ma’noni aynan shu uzuk bilan bog‘ladim.

Bu uzuk otamga yoshligida hadya qilingan edi va uni 60 yil davomida taqib yurdi. Unda:

أَلَيْسَ اللَّهُ بِكَافٍ عَبْدَهُ

Alloh O‘z bandasiga yetarli emasmi?!(Zumar surasi, 36-oyat) degan oyat yozilgandi.

Yillar o‘tishi bilan uzukdagi yozuv o‘chib ketdi. Ammo uning ma’nosi otamning qalbiga va hayot tarziga singib ketgan edi.

Men yetarli so‘zining ma’nosini izladim. Uning ma’nolaridan biri – himoya qilish va qo‘llab-quvvatlash ekan.

Men otamning hayotida bu haqiqatni ko‘rdim. Alloh unga yetarli edi — U uning homiysi va tayanchi bo‘ldi.

Alloh unga boylik bergan bo‘lsa ham, u isrofni tanlamadi. U har yili yangi mashina sotib olishga qiziqmas, qimmatbaho brendlar, dabdabali uylar yoki boyligini ko‘z-ko‘z qilishga oshiqmas edi. Ammo otam xohlasa bularning barchasini qila olardi. Lekin u dunyo ne’matlaridan foydalandi, shu bilan birga qanoat va xotirjamlikni ustun qo‘ydi.

Darhaqiqat, “Agar Alloh bandasi uchun yetarli bo‘lmasa, kim yetarli bo‘la oladi?”.

 

Davron NURMUHAMMAD

Maqolalar