Otalari ularga birinchi maktubni yubordi. Lekin ular uni o‘qish uchun ochmadilar, balki har birlari maktubni peshonalariga surtib: “Bu buyuk habibimizdandir”, dedilar. Ushbu xatning ko‘rinishiga nazar qilib, uni chiroyli qutiga solib qo‘yishdi. Bolalar boshqa paytlarda maktubning changini artish uchun olishar va yana joyiga qo‘yib qo‘yishardi. Otalari oilasiga yuborgan hamma xatlarni shunday qilishdi.
Yillar o‘tdi. Ota uyga qaytdi. Lekin ulardan birgina farzand qolgandi. Ota undan so‘radi:
– Onang qayerda?
O‘g‘il dedi:
– Ular qattiq kasal bo‘ldilar. Bizda onamni davolash uchun mablag‘ topilmadi va vafot etdilar.
Ota dedi:
– Birinchi maktubimni ochmadingizmi?! Men sizlarga katta mablag‘ yuborgan edim-ku!
O‘g‘il dedi:
– Yo‘q!
Ota yana so‘radi:
– Ukang qayerda?
O‘g‘il dedi:
– Siz uning ba’zi o‘rtoqlarini tanirdingiz. Onamning o‘limidan keyin unga nasihat qiladigan va uni to‘g‘ri yo‘lga soladigan kimsa topilmadi. U do‘stlari bilan ketdi.
Ota hayratlanib dedi:
– Nima uchun?! Yomon o‘rtoqlarini tark qilib, mening oldimga kelishini yozgan maktubimni o‘qimadingizmi?
O‘g‘il javoban:
– Yo‘q, – dedi.
Ota dedi:
– La havla va la quvvata illa billah. Opang qayerda?
O‘g‘il dedi:
– Turmushga chiqish uchun maslahat so‘ragan haligi yigit bilan nikohlandi va u hozir baxtsiz yashayapti.
Ota darg‘azab bo‘lib dedi:
– Sizlarga bu yigitning obro‘si, xulqi yomonligi va bu to‘yga noroziligim haqida yozgan xatimni o‘qimadingizmi?
O‘g‘il dedi:
– Yo‘q! Biz xatlaringizni bir chiroyli qutida saqladik. Doim uni ziynatladik, peshonamizga surtdik, lekin o‘qimadik.
Bu oilaning ahvoli, uning birligi qanday tarqalib ketgani, otaning maktubini o‘qimay, undan manfaat olmay, balki uni muqaddaslab, unda yozilganlarga amal qilmay, hayotlarini qiyinlashtirganliklari haqida tafakkur qildim. So‘ng stol ustidagi chiroyli qutiga solib qo‘yilgan Qur’oni Karimga nazar soldim... Sho‘rim qurisin!
Albatta, men Allohning Maktubiga anavi bolalar otalarining xatlariga muomala qilganlari kabi munosabatda bo‘lyapman. Men Mus'hafni stolim ustiga qo‘yganman-u, lekin uni o‘qimayman, undagi narsalardan foydalanmayman ham. Axir, u butun hayotimning dasturi-ku!
Robbimga istig‘for aytdim. Mus'hafni ochdim va hech qachon uni tark etmaslikka qaror qildim.
Arab tilidan Ziyoda Mirahmatova tarjimasi
Haj jismoniy va moliyaviy jihatdan bandani sinaydigan, ruhiyatini poklaydigan Islom arkonlarining beshinchi ruknidir. Hajning ulug‘ fazilatlaridan biri insonning xato va gunohlardan poklanishiga sabab bo‘ladi.
Payg‘ambarimiz Muhammad Mustafo sollallohu alayhi vasallam marhamat qilganlar:
“Kim Alloh uchun haj qilsa, (haj davomida) yomon gaplar gapirmasa va gunoh ishlar qilmasa, uyiga onasidan tug‘ilgandek gunohlardan pok bo‘lib qaytadi” (Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyati).
Shunday ekan, mabrur haj inson hayotida yangi sahifa ochadi. Islom ta’limotida har bir solih amalning o‘z ajri bor, biroq Haj uchun va’da qilingan mukofot ulug‘roqdir.
Hadisda aytilishicha: “Mabrur hajning mukofoti faqat jannatdir”. Riyodan xoli, halol mablag‘ evaziga qilingan va barcha odoblariga rioya etilgan ibodat mabrur haj hisoblanadi.
Hojilar Alloh taoloning mehmonlaridir. Muqaddas manzillarda inson o‘zi va yaqinlari uchun eng xayrli duolarni so‘raydi. Ziyorat davomida, ayniqsa Arafot tog‘ida, Ka’bai muazzama qarshisida va Safo-Marva tepaliklarida qilingan duolar rad etilmaydi.
Hajning ijtimoiy fazilati beqiyos. Bir xil libosda, bir xil maqsad yo‘lida dunyoning turli burchaklaridan kelgan insonlarning jamlanishi tenglik va ibrat namunasini namoyon etadi. Bu yerda boy va kambag‘al, mansabdor va oddiy ishchi, oq va qora tanlilar o‘rtasida hech qanday farq qolmaydi.
Haj arkonlarini bajarayotgan inson qiyomat manzaralarini his qiladi, hisob-kitobni eslaydi va Alloh huzurida hamma teng, faqatgina taqvolilargina boshqalardan ustun ekanini tushunadi.
Haj safari mashaqqatlardan xoli emas. Issiq iqlim, millionlagan olomon ichida harakatlanish va uzoq masofalarni piyoda bosib o‘tish insondan ulkan sabr talab qiladi. Bu mashaqqatlar evaziga inson o‘z nafsini jilovlashni, boshqalarga nisbatan bag‘rikeng bo‘lishni va qiyinchiliklarga shukr bilan munosabat bildirishni o‘rganadi.
Haj sayohat emas, balki qalbning Alloh tomon hijratidir. Muborak safardan qaytgan kishi hoji maqomini olish bilan birga jamiyatga foydasi tegadigan, odob-axloqi go‘zal va iymoni mustahkam bo‘lgan boshqa shaxsga aylanishi kerak.
Alloh taolo barchamizni haj arkonlarini bajarish va unga munosib bo‘lish baxtidan benasib qilmasin!
Toshkent islom instituti o‘qituvchisi
Zafar qori Mahmudov