Ko'pchilik bolalikda aka-ukalari bilan janjallashadi. Bunga turli narsalar sabab bo'ladi. Ba'zida uy ishlarining taqsimoti borasida nizo chiqsa, boshqa payt televizor ko'rish navbati talashiladi, yo bo'lmasa yana nimadir muammo chiqib, aka-ukalar va opa singillar orasida o'zaro shovqin ko'tarilishiga sabab bo'ladi. Barcha ota-onalar bunday vaziyatlarda bolalarni tinchlantirishga, kattaga sen kattasan, kichikka sen kichiksan, deb o'zaro murosaga chaqirishga urinishadi.
Biz ham opa-singillarim bilan ko'p urishardik. Onamizni bir-birimizdan qizg'onardik. Shunda marhum onam bizlarni bir xonaga to'plab, bu ishimiz yaxshi emasligini muloyim ohangda tushuntirardilar. Keyin bizga Yusuf alayhissalom qissalarini so'zlab berardilar. U kishining akalari bilan bo'lgan hodisalar, akalari tarafidan qanday nohaqliklar ko'rganlari, akalari otalarini rashk qilib Yusuf alayhissalomni hatto quduqqa tashlab kelganlari, Yusuf alayhisalom boshlaridan o'tgan ko'plab qiyinchiliklar, shuncha zahmat chekkanlariga qaramay akalarini kechirib yuborganlarini ta'sirli qilib aytib berardilar.
Qissa oxirida Yusuf alayhissalom otalariga “Otajon, bu avval ko'rgan tushimning ta'biridir” degan joylarida doim ko'zimizda yosh bo'lardi. Qissani eshitib bo'lganimizdan so'ng o'zimizga kelardik. G'azabimiz bosilib, qarshimizda talashib tortishayotganimiz bir qorindan talashib tushgan jigarlarimiz ekanini anglab, bir-birimizni bag'rimizga bosar edik, aytgan dilozor gaplarimiz uchun bir-birimizdan uzr so'rardik.
Lekin oradan yana bir qancha vaqt o'tgach, onamning nasihatlari yodimizdan chiqib qolardi. Keyin onam bizga yana o'sha uslubda o'sha muloyimlik va sabr bilan Yusuf alayhissalom qissalarini so'zlab berardilar.
Bir necha yillar onam sabr-toqat bilan bizga mana shu uslubni qo'lladilar. Yusuf alayhissalom qissalarini har eshitganimizda qissaning o'zimiz uchun yangi bo'lgan jihatlarini kashf qilardik. Bora-bora bu qissa bizga yod bo'lib ketdi. Qachon opa-singilalar o'zaro nizolashib qoladigan bo'lsak, o'z-o'zidan shu qissa yodimizga keladigan bo'lib qoldi. Qissa yodimizga kelishi bilan darrov jahlimizdan tushib, janjalning oldini olardik.
Oradan yillar o'tdi. Onam qeksayib omonatlarini topshiradigan payt barcha farzandlarini atroflariga to'pladilar. Hammamizga eshittirib shunday nasihat qildilar: “Sizlarga ikki narsani nasihat qilaman. Birinchisi, Yusuf alayhissalomning qissalarini unutmanglar, doimo bir-birlaringizga eslatib turinglar, ichlaringdan kimdir unutsa, boshqalari unga eslatsin. Ikkinchi nasihatim shuki, Alloh taolodan qo'rqinglar. Agar sizlar Alloh taolodan qo'rqsalaringiz, Alloh taolo sizlarga barcha qiyinchilik va tashvishlardan chiqish yo'lini ato qiladi, men ham sizlardan ana o'shanda rozi bo'laman va go'rimda tinch yotaman...”.
Onamning so'nggi nasihatlarini tinglarkanmiz qo'llarimiz ko'zlarimizdan oqayotgan yoshlarni artishga ulgurmasdi. Onam nasihatlarining so'nggida tez kunlarda Jannatda diydor ko'rishishni so'rab duo qildilar va shahodat kalimalarini aytib boqiy dunyoga ko'chib o'tdilar...
O'shandan beri qancha yillar o'tib ketdi. Lekin onamning o'sha kungi nasihatlari umrbod qalbimizga muhrlandi. Onamning bergan tarbiyalari va nasihatlari sharofatidan hayotimizda qanday muammoga yo'liqsak, Yusuf alayhissalom qissalarini eslaydigan, u zotni quduqda biror yordamchisiz bo'lgan paytlarida qutqargan Alloh bizni ham bu hayot qiyinchiliklaridan olib chiqib ketishiga ishonadigan bo'ldik. Jigarlar bilan o'zaro oqibatimiz ham go'zal bo'ldi. Alloh taolo onamizni O'zi rahmatiga olsin, bizlarni Yusuf alayhissalom va onamiz bilan jannatda uchrashtirsin.
Doktor Abdulloh Muhammad Abdulmu'tining
"Farzand tarbiyasida 700 ta saboq" kitobidan
G'iyosiddin Habibulloh, Kamronbek Islom tarjimasi.
#Mustaqillikning 35 yilligi
Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.
Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).
Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.
Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).
Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.
Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.
Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.
Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).
Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.
Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.
Isomiddin AHROROV