Bismillahir Rohmanir Rohiym
Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.
Nabiy sollallohu alayhi vasallamning uylarida qo‘y so‘yildi. Uni sadaqa qilib yuborishni buyurdilar. So‘ngra bir ish bilan uydan chiqib ketdilar. Qaytib kelgach, Oisha roziyallohu anhodan so‘radilar:
- Undan nima qoldi?
Oisha onamiz roziyallohu anho dedilar:
- Faqat qo‘li qoldi.
Shunda Nabiy sollallohu alayhi vasallam:
غير كتفها بقى كلها
- Qo‘lidan boshqa hamma joyi qolibdi! dedilar (Imom Termiziy rivoyati).
Buyuk insonning buyuk javobi!
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam doimo insonlarga dunyoning oxirat ekinzori ekanini ta’kidlar edilar. Bugun faqat ekish bor. Hosil olish yo‘q. Oxiratda esa hosil yig‘ishtirish bor, ekish yo‘q!
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam imkon tug‘ilgani zahoti darrov paytni g‘animat bilib, dunyoning foniyligini, oxiratning boqiyligini insonlarga singdirishga harakat qilar edilar. Yuqoridagi savol-javob ham barcha uylarda bo‘lib turadigan oilaviy suhbat edi. Er xotinidan uydagi chiqim va ovqat haqida so‘rayapti. Nabiy sollallohu alayhi vasallam oddiy suhbatni g‘ayrioddiy darsga aylantiryaptilar! U kishi Oisha onamiz roziyallohu anhodan dunyo savolini so‘rayaptilar:
- Undan nima qoldi?
Oisha onamiz ham dunyo javobini beryaptilar
- Faqat qo‘li qoldi.
Oisha roziyallohu anhoning javoblaridan so‘ng Rasululloh sollallohu alayhi vasallam darrov oxirat darslaridan muhim bir darsni beryaptilar:
- Qo‘lidan boshqa hamma joyi qolibdi!
Qo‘limizdagi mol bizniki emas.
Bizning haqiqiy molimiz erta qiyomatda topishimiz uchun bugun Allohning huzurida zaxira qilayotgan molimizdir!
Qo‘yning qo‘li yeb tugatiladi. Ammo undan chiqarilgan sadaqa Allohning huzurida saqlanib qoladi. Alloh O‘zining karami bilan e’tibor beradigan oxiratdagi «bank»da saqlanadi!
Bu haqda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam yana bunday deganlar:
من تصدق بعدل تمرة من كسب طيب - ولا يقبل الله إلا الطيب - فإن الله يقبلها بيمينه ثم يربيها لصاحبها كما يربى أحدكم فلوه حتى تكون مثل الجبل
«Kim halol topgan molidan xurmo miqdoricha sadaqa qilsa — Alloh taolo faqat halol, pok narsani qabul qiladi - albatta, Alloh uni o‘ngi bilan qabul qilib, sizlar kichkina toychoqni parvarish qilganingiz kabi o‘stirib parvarishlaydi. Hatto o‘sha sadaqasi tog‘ barobar bo‘lib ketadi» (Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyati).
«Bank»ning ajoyibligini qarang! Zaxiraning barakasini qarang! Allohning roziligini istab qilingan xurmo miqdoridagi sadaqangizni Allohning O‘zi qabul qilib olib, uni o‘stirar ekan. Ertaga oxirat kunida Allohning huzuriga borsangiz, uni xuddi tog‘ kabi kattalashib ketgan holda topar ekansiz!
Sulton Sulaymon Qonuniy o‘lim to‘shagida yotganida atrofidagilarga: «Agar vafot qilsam, qo‘limni tobutdan chiqarib qo‘yinglar. Insonlar ko‘rsinki, sulton dunyodan ikki qo‘li bo‘sh holatda ketmoqda!» deb tayinlagan ekan.
Sadaqa qilaylik! Kafanning cho‘ntagi yo‘q!
«Nabaviy tarbiya» kitobi asosida tayyorlandi
18 avgust Toshkentning nafaqat diniy, balki madaniy va ilmiy merosi tarixida muhim o‘rin tutuvchi sana. Qur’oni Karimning eng qadimiy qo‘lyozmalaridan biri sifatida e’zozlanadigan Usmon Mus'hafi asrlar davomida Markaziy Osiyo tarixining turli bosqichlariga guvoh bo‘lib kelgan, xabar bermoqda iccu.uz.
Ushbu nodir qo‘lyozma yirik hajmdagi pergament varaqlarga yozilgan bo‘lib, matni qadimiy Hijoz xatida bitilgan. Mus'hafda hozirgi arab yozuvidagi nuqta va harakat belgilari mavjud emas. Manbalarda uning saqlanib qolgan qismi 338 yoki 353 varaqdan iborat ekani haqida turli ma’lumotlar uchraydi. Ayrim yo‘qolgan pergament varaqlar keyinchalik qog‘oz bilan almashtirilgan. Qo‘lyozmaning aniq sanasi xususida ilmiy adabiyotlarda turli qarashlar mavjud.
Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, Mus'haf uzoq yillar Samarqandda saqlangan. 1868–1869 yillarda u Sankt-Peterburgga olib ketilgan va Imperator xalq kutubxonasiga topshirilgan. 1905 yilda qo‘lyozmaning 50 ta faksimile nusxasi ko‘chirilgan. 1917 yildagi siyosiy o‘zgarishlardan keyin musulmon ulamolarining talabi bilan Mus'haf avval Ufaga, keyin esa O‘rta Osiyoga qaytarilishi jarayoni boshlangan.
1924 yilda Usmon Mus'hafi Tatariston, Boshqirdiston va Turkiston ulamolaridan tashkil topgan maxsus kuzatuvchilar hamrohligida maxsus poyezd orqali Ufadan Toshkentga olib kelindi. Toshkentga olib kelinganidan so‘ng Mus'haf bir muddat shahardagi masjidlardan birida saqlandi. Keyinchalik uning asrab-avaylanishini ta’minlash maqsadida O‘zbekiston tarixi davlat muzeyiga topshirildi.
1989 yil 14 mart kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan Musulmonlarning IV quriltoyida O‘zbekiston hukumati qarori bilan Usmon Mus'hafining musulmonlar ixtiyoriga qaytarilgani e’lon qilindi. Keyinchalik u O‘zbekiston musulmonlari idorasi ixtiyoriga topshirildi. Mus'haf bir muddat Hazrati Imom majmuasidagi «Mo‘yi Muborak» madrasasi muzey-kutubxonasida maxsus sharoitda ham saqlandi.
Usmon Mus'hafining tarixiy va madaniy ahamiyati xalqaro miqyosda ham e’tirof etilgan. 1997 yilda qo‘lyozma YUNЕSKOning «Memory of the World» — «Jahon xotirasi» dasturi ro‘yxatiga kiritilgan.
2025 yil 13 noyabr — Usmon Mus'hafi tarixida yana bir muhim sana. Aynan shu kuni nodir qo‘lyozma O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga olib kelindi. Bugun Qur’on zalidagi asosiy eksponatlardan biri sifatida alohida o‘rin egallab, yurtimizning ko‘p asrlik diniy, ilmiy va ma’naviy merosini namoyon etuvchi bebaho yodgorlik sifatida taqdim etilgan. Shuningdek, Markazda turli davrlarda Somoniylar, Qoraxoniylar, Xorazmshohlar va Temuriylar davrida ko‘chirilgan Qur’on nusxalarini ham ko‘rish mumkin. Usmon Mus'hafi tarixi bu faqat bir qo‘lyozmaning tarixi emas. Bu asrlar osha saqlangan ilmiy va ma’naviy meros, uni asrab-avaylagan avlodlar xotirasi va O‘zbekiston zaminida shakllangan buyuk islom sivilizatsiyasining uzviy davomiyligi haqidagi tarixdir.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati