O‘rta Osiyo va Qozog‘iston musulmonlari diniy nazorati ilk raisi, besh respublika muftiysi
Muftiylik yillari: 1943 – 1957
Shayx Eshon Boboxon ibn Abdulmajidxon 1858 yili Toshkent shahrida diniy ulamo oilasida tug‘ilgan.
1943 yil 20 oktyabr kuni Turkiston o‘lkasi musulmonlarining birinchi qurultoyida “O‘rta Osiyo va Qozog‘iston musulmonlari diniy nazorati” tashkil etildi. Ushbu yig‘ilishda ulamolar tomonidan Shayx Eshon Boboxon ibn Abdulmajidxon Diniy nazoratning ilk raisi hamda besh respublika muftiysi etib saylandi.
Shayx Eshon Boboxon ibn Abdulmajidxonning xizmatlari:
– O‘rta Osiyo va Qozog‘iston musulmonlari diniy nazorati tashkil etish tashabbuskori;
– Diniy nazoratni joylashtirish uchun Hastimom guzaridagi o‘zlarining ichkari va tashqari hovlilarini topshirgan;
– Diniy nazorat kutubxonasini tashkil etib, unga mingdan ortiq nodir kitob va noyob qo‘lyozmalarni hadya qilgan;
– 1924 yildan buyon to‘xtab qolgan haj safari 1945 yilda qayta tiklandi va 17 nafar ziyoratchi muftiy Eshon Boboxon rahbarligida haj ibodatini ado qildi;
– 1945 yilda Buxorodagi qadimiy ilm maskani “Mir Arab” madrasasi faoliyati qayta yo‘lga qo‘yildi;
– 1947 yili “Sovet Sharqi musulmonlari” jurnali nashr etila boshlandi;
– 1948 yili hijriy-qamariy hisob bilan musulmonlar taqvimi chop etila boshladi.
– 1957 yili Sovet Ittifoqida Qur’oni karim ilk bor chop etildi;
Shayx Eshon Boboxon ibn Abdulmajidxon 1957 yil 5 iyun kuni vafot etdi va “Hazrati Imom” majmuasidagi Abu Bakr Qaffol Shoshiy qabri yaqiniga dafn etildi.
«Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» Xalqaro mediaforumining uchinchi yalpi sessiyasi 26 avgust kuni «Asrlarni birlashtiruvchi meros. Islom sivilizatsiyasining ma’naviy mazmun-mohiyati» mavzusida bo‘lib o‘tmoqda. Sessiyada Qur’on merosi, qadimiy qo‘lyozmalar, xattotlik, hujjatli kino hamda tarixiy manbalarni o‘rganishda sun’iy intellektdan foydalanish masalalari o‘rin olgan, xabar bermoqda iccu.uz.
Asosiy loyihalardan biri — «114 Qur’on: islom olami xattotligining 114 durdonasi» bo‘ladi. Uni Mueller & Schindler nashriyot uyi vitse-prezidenti Aleksandr Vilgelm taqdim etdi. Shuningdek, sessiyada «Katta Langar Qur’oni: haqiqat va afsonalar» xalqaro loyihasi taqdimoti bo‘lib o‘tdi. Uni Islom sivilizatsiyasi markazi ilmiy kotibi Rustam Jabborov taqdim qildi.
Sankt-Peterburg hujjatli filmlar studiyasi bosh direktori Aleksey Telnov «Yagona tarixiy meros sahifalari» loyihasi doirasida yaratilgan «Masjid» filmining treylerini namoyish etdi. Islomshunos va madaniyat arbobi Ketlin Gyobel ishtirokchilarni «Allohning 99 ismi: Uning go‘zal ismlari orqali Yaratganni anglash» noshirlik loyihasi bilan tanishtirdi.
Alohida blok yangi texnologiyalarga bag‘ishlanadi. Sberbank Istiqbolli texnologiyalarni rivojlantirish boshqarmasi ijrochi direktori Vladimir Kox hamda Islom sivilizatsiyasi markazi professori, bosh ilmiy xodimi Zohidullo Munavvarov «Sun’iy intellekt — qadimiy qo‘lyozmalarni o‘qishning raqamli kaliti» loyihasini taqdim etadi. Dasturdan, shuningdek, «Payg‘ambarning fazilatlari» kitobi va «O‘zbekiston tarix xaritasida: imperiyalar, sivilizatsiyalar, davrlar» loyihasi ham o‘rin olgan.
Xalqaro munozara «Jaholatdan ma’rifat sari: stereotiplar va islomofobiyani bartaraf etishda medianing o‘rni» mavzusida o‘tkaziladi. Unda Islom hamkorlik tashkiloti, shuningdek, Jazoir, Ummon, Pokiston, Saudiya Arabistoni, Iroq, Mali va O‘zbekistonning davlat va xalqaro ommaviy axborot vositalari vakillari ishtirok etadi.
Bundan tashqari, O‘zbekiston Jurnalistlar uyushmasi raisi Shuhrat Orif «Jurnalistikada tarix va sun’iy intellekt: merosni onlayn makonda qanday saqlash mumkin?» loyihasini, Islom sivilizatsiyasi markazi media bo‘limi rahbari O‘ktam Usmanov esa «O‘zbekistonni dunyoga mashhur qilgan olimlar» kitobini taqdim etadi. Sessiya «Dunyo Qur’oni: xattotlik an’analaridan — kelajak merosi sari» taqdimoti bilan yakunlanadi. Islom sivilizatsiyasi markazi huzuridagi Xattotlik maktabi direktori Habibullo Solih turli mamlakatlar va islom xattotlik maktablari an’analarini birlashtiruvchi noyob Qur’onni yaratish bo‘yicha xattotlar o‘rtasidagi Jahon tanlovini e’lon qiladi.
Forumning asosiy maydoni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi bo‘ladi. Unda deyarli 50 mamlakatdan media va ekspertlar hamjamiyatining 300 nafar vakili — mediakompaniyalar, axborot agentliklari va telekanallar rahbarlari, jurnalistlar, prodyuserlar, olimlar hamda kreativ industriya mutaxassislari ishtirok etadi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati