Izzattalablik

Insondagi nafsi ammora o‘zining azaliy tabiatiga ko‘ra dunyoni yaxshi ko‘radi, o‘zini yuqori sanab, buyruq va farmon berishga o‘ch bo‘ladi. Shuning uchun u barcha odamlarga  o‘z hukmini o‘tkazib, unga muhtoj bo‘lishlarini istaydi. Lekin ayni paytda uning o‘zi hech ham birovga muhtoj bo‘lishni xohlamaydi. Bu esa Yaratgan bilan ilohlikni talashish va sheriklikni da’vo qilishdir. Shuning uchun ham nafsning xohishlari to‘xtatilmasa yo‘lida duch kelganni tishlovchi quturgan itga o‘xshab qoladi.

Izzattalablikning davosi

Biz doimo aftodahol va kamtarin bo‘lishimiz, boshqalarni o‘zimizdan yaxshi deb bilishimiz, Allohning homiyligiga muhtoj holda Undan panoh istashimiz va izlashimiz, amrlariga itoatkor bo‘lib, bandalik burchimizni bajarishimiz zarurdir. Shariat belgilagan halolu haromlarni farqlashimiz, Hazrati Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam sunnatlarini mahkam tutishimiz, yaxshi amallarni ado etishda niyatni to‘g‘rilab, mo‘ljalni aniq olishimiz, ichki dunyoimizni poklashga qattiq intilishimiz, odob-axloqimizni yaxshilashga harakat qilishimiz, o‘z xato-kamchiliklarimizni payqashimiz, o‘zimizda gunohlar hukmron ekanligini sezishimiz, shuningdek, shuhrat, obro‘, nom va maqtovlaridan qat’iyan qochishimiz lozim. Zero, Allohning Rasuli sollallohu alayhi vasallam marhamat qiladilar:

“Diniy yoki dunyoviy hayoti tufayli odamlarni barmog‘i bilan ko‘rsatishi o‘sha insonning yomonligiga kifoyadir. Magaram Alloh saqlagan kishi bundan mustasno” (Anas ibn Molikdan rivoyat qilingan, Imom Termiziy rivoyati).

Janobimiz imom ibn Mashish quddisa sirruhu deydilar:

“Ko‘nglingni dunyoviy boylikka, ayollarga, izzattalablikka va kuchli nafsoniy his-tuyg‘ularga haddan tashqari muhabbat qo‘yishidan saqla. Allohning berganiga rozi bo‘l!”.

Nafsimizning “sening to‘playotgan molu dunyoing aslida dinning rivojiga, musulmonlarga yordam berish uchundir”, qabilidagi makru hiylasi ham bizni aldab qo‘ymasin. Chunonchi, din ishi – Allohning ishidir. Uning o‘zigina din va shariatga rivoj berib, e’tiborini oshiradi. Qolaversa, cheksiz qudrat egasi bo‘lgan Alloh mazkur dinni himoya qilish majburiyatini ham O‘z zimmasiga olgandir.

Alloh marhamat qiladi: “Ular Allohning nurini (ya’ni islomni) og‘izlari (ya’ni behuda gaplari) bilan o‘chirmoqchi bo‘ladilar. Alloh esa garchi (kofirlar) xohlamasalar-da, faqat O‘z Nurini to‘la (ya’ni har tarafga) yoyishni istaydi” (Tavba surasi, 32-oyat).

Bu “zolim va adolatsiz kimsalar o‘zlarining gap-so‘zlari bilan Alloh qudratining ifodasi bo‘lgan shariatni yo‘q qilmoqchilar”, deganidir. Biroq ular bunga har qancha urinmasinlar, Alloh taolo hikmatlar xazinasi bo‘lgan shariati nurini O‘zi himoya qiladi.

“Axloqus solihiyn” (Yaxshilar axloqi) kitobidan
Yo‘ldosh Eshbek, Davron Nurmuhammad
tarjimasi.