Sayt test holatida ishlamoqda!
27 Oktabr, 2026   |   16 Jumadul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
05:29
Quyosh
06:48
Peshin
12:12
Asr
15:43
Shom
17:28
Xufton
18:42
Bismillah
27 Oktabr, 2026, 16 Jumadul avval, 1448

Koran roxindja: perevod dlya vozrojdeniya yazika ugnetennogo menshinstva

10.11.2025   16900   6 min.
Koran roxindja: perevod dlya vozrojdeniya yazika ugnetennogo menshinstva

Proyekt perevoda Korana na yazik roxindja osushestvlyayetsya v usloviyax, kogda musulmane roxingya na protyajenii desyatiletiy podvergayutsya presledovaniyam i izgnaniyu so svoyey zemli, s selyu vospolnit nedostatok znaniy ob islame i borotsya s podavleniyem yazika roxingya.
Kak soobshayet IQNA, roxindja - eto indoariyskaya etnolingvisticheskaya gruppa, preimushestvenno musulmanskaya, projivayushaya v shtate Rakxayn na zapade Myanmi. Po otsenkam, do genotsida 2017 goda, kogda boleye 740 000 chelovek bejali v Bangladesh, v Myanme projivalo 1,4 milliona roxindja.
Do 1989 goda etot shtat bil izvesten kak Arakan, istoricheskoye nazvaniye regiona, prostirayushegosya vdol severo-vostochnogo poberejya Bengalskogo zaliva i vklyuchayushego sovremenniy Bangladesh. Voyenniy sovet, prishedshiy k vlasti v 1988 godu, v ramkax svoix usiliy po otdeleniyu Myanmi ot svoyego soseda s musulmanskim bolshinstvom, izmenil nazvaniye provinsii i namerenno vibral nazvaniye preimushestvenno buddiyskoy etnicheskoy gruppi, a imenno rakxayn. Eto bilo chastyu rasistskogo proyekta natsionalnogo stroitelstva i yeshe odnim shagom v dolgoy istorii popitok isklyuchit etnicheskuyu gruppu roxingya iz istorii i obshestva Myanmi.
Selenapravlennie usiliya po isklyucheniyu etnicheskoy gruppi roxindja
S momenta prixoda k vlasti pervogo voyennogo soveta v 1962 godu roxindja sistematicheski lishalis grajdanskix i politicheskix prav pod predlogom togo, chto oni ne yavlyayutsya nastoyashimi birmansami, a yavlyayutsya grajdanami Bangladesh i nelegalnimi immigrantami v Myanmu. Oni stradali ot nexvatki obrazovaniya, infrastrukturi, zdravooxraneniya i ekonomicheskogo razvitiya, vo vsem etom im namerenno otkazivali. Pervaya volna nasilstvennix presledovaniy privela k tomu, chto sotni tisyach lyudey bejali v Bangladesh v 1978 godu, bolshinstvu iz kotorix vposledstvii bilo razresheno vernutsya posle soglasheniya o repatriatsii, zaklyuchennogo Organizatsiyey Ob’edinennix Natsiy.
Odnako v 1982 godu Zakon o grajdanstve Birmi ogranichil grajdanstvo tolko temi «natsionalnimi rasami», kotorie bili pryamo upomyanuti v zakonoproyekte, v kotoriy ne vxodili roxindja, chto sdelalo ix litsami bez grajdanstva. Dalneysheye gosudarstvennoye nasiliye protiv roxindja proizoshlo v 1991-1992 godax i, nakones, v xode krupneyshey i samoy sistematicheskoy popitki iskorenit musulmanskoye naseleniye Myanmi, nachinaya s 2012 goda, kotoraya dostigla svoyego pika v «krizise roxingya» v 2015 godu. Eta skoordinirovannaya kampaniya protiv roxingya bila klassifitsirovana Upravleniyem Verxovnogo komissara OON po pravam cheloveka kak «genotsid» i «prestupleniye protiv chelovechnosti».
Nekotorie uchenie, analitiki i politicheskiye deyateli, v tom chisle laureat Nobelevskoy premii i yujnoafrikanskiy bores s aparteidom arxiyepiskop Desmond Tutu, sravnivali usloviya, v kotorix naxodyatsya roxindja v Myanme, s aparteidom. Posledneye masshtabnoye peremesheniye roxingya v 2017 godu pobudilo Mejdunarodniy ugolovniy sud provesti rassledovaniye prestupleniy protiv chelovechnosti, a Mejdunarodniy sud OON zanyalsya etim delom kak genotsidom.
Proyekt perevoda Korana dlya naroda roxindja
V takix obstoyatelstvax proyekt sozdaniya perevoda Korana na yazik roxingya bil predprinyat s selyu vospolnit nedostatok znaniy ob islame i protivostoyat podavleniyu yazika roxingya. Etot proyekt bil initsiirovan Kutubom Shaxom, roxindja, izuchayushim sravnitelnoye religiovedeniye v Mejdunarodnom islamskom universitete Malayzii. On sotrudnichal s knijnim magazinom "Dakwah Corner Bookstore", religioznim izdatelem, baziruyushimsya v Petaling Djaya, prigorode Kuala-Lumpura, kotoriy spetsializiruyetsya na islamskom obrazovanii na angliyskom yazike.

Poskolku yazik roxindja redko ispolzuyetsya v pismennoy forme, i, kak sledstviye, nemnogiye roxindja nauchilis yego chitat, nezavisimo ot sistemi pisma, komanda reshila predprinyat neobichniy shag: snachala predstavit ustniy perevod Korana na yazik roxindja, prejde chem nachat sozdaniye pismennogo perevoda.
Poetomu komanda perevodchikov nachala s sozdaniya audio- i videomaterialov. Pri etom oni ispolzovali ryad tolkovaniy Korana i perevodov na angliyskiy, urdu, bengali i birmanskiy yaziki, opublikovannix Kompleksom imeni Korolya Faxda v Medine. Knijniy magazin "Dakwah Corner" imeyet filial v Mekke, chto otrajeno v vibore etix istochnikov.
Rabota nad ustnim perevodom Korana nachalas v nachale 2021 goda i zavershilas v avguste 2023 goda. Polzovateli mogut vibirat iz professionalnix audio- i videofaylov, kotorie sochetayut chteniye Korana na arabskom yazike s ustnim perevodom na yazik roxindja.

Perevod Korana - put k vozrojdeniyu yazika roxindja
Na osnove ustnogo perevoda v nastoyasheye vremya sozdayetsya pismennaya versiya shriftom xanifi, kotoraya poka oxvativayet pervie pyat sur. Komanda perevodchikov otmetila, chto stolknulas s ryadom problem pri realizatsii etogo proyekta, pervoy iz kotorix yavlyayetsya istoriya ugneteniya yazika roxindja.

Oni pisali: "Xotya sistema pisma razvivalas v konse 1970-x godov, yee populyarnost bila ostanovlena iz-za sistematicheskogo genotsida, kotoromu podverglis yee nositeli."

Perevod Korana na etot yazik, veroyatno, bil pervoy popitkoy perevesti takoy tekst na yazik roxindja.
V marginalnix soobshestvax s musulmanskim bolshinstvom, takix kak roxindja, sushestvuyet potensial dlya sozdaniya simbioza mejdu yazikovimi proyektami, kampaniyami po soxraneniyu kulturi i usiliyami po prodvijeniyu i obucheniyu islamu. Proyekt Korana na yazike roxindja - lish samiy posledniy primer etogo, no, bezuslovno, odin iz samix vpechatlyayushix, blagodarya toy tshatelnosti i professionalizmu, kotorie bili prilojeni k yego realizatsii.

Press-slujba Upravleniya musulman Uzbekistana

Boshqa maqolalar

Toshkentda "Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh – yangi kashfiyotlar" xalqaro mediaforumi ochildi

25.08.2026   118825   6 min.
Toshkentda

Toshkentda 25 avgust kuni O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan tashkil etilgan «Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» xalqaro mediaforumining rasmiy ochilish marosimi bo‘lib o‘tdi.


Marosim O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining Katta konferens-zalida o‘tkazildi. Tadbir ishtirokchilariga «Jahon jamoatchiligining Islom sivilizatsiyasi markaziga nigohi» maxsus filmi namoyish etildi.


Tadbirda O‘zbekiston Prezidenti matbuot kotibi, Prezident Administratsiyasi Kommunikatsiyalar departamenti rahbari Sherzod Asadov tabrik so‘zi bilan ishtirok etdi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi maslahatchisi Muzaffar Komilovning forum ishtirokchilariga yo‘llagan murojaatini O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasining mas’ul xodimi Rahmatulla Arziyev o‘qib eshittirdi.

 


Forum ishtirokchilariga yo‘llangan qutlov so‘zlarida  xorijiy mehmonlar va media hamjamiyati vakillariga minnatdorlik bildirildi. Forumning professional muloqot, xalqaro hamkorlik va O‘zbekistonning tarixiy-madaniy merosini ilgari surish maydoni sifatidagi ahamiyati ta’kidlandi.

 

 


Marosimning asosiy voqealaridan biri Euronews bosh direktori va bosh muharriri Klaus Shtrunsning «Yangi yaqinlik: madaniyat, media va g‘oyalar orqali Yevropa va Markaziy Osiyoni birlashtirish — Islom sivilizatsiyasi markazi global axborot makonida» mavzusidagi maxsus ma’ruzasi bo‘ldi.


Shtruns islom sivilizatsiyasining tarixiy, ilmiy, ma’naviy va madaniy merosini zamonaviy media formatlar orqali jahon auditoriyasiga yetkazish, shuningdek, Yevropa va Markaziy Osiyo o‘rtasida axborot almashinuvini kuchaytirish muhimligini ta’kidladi.


Uning qayd etishicha, media vositalari turli mamlakatlar va jamiyatlar o‘rtasida nafaqat axborot almashinuvini ta’minlashi, balki muloqot uchun ko‘priklar ham qurishi kerak.

«Media vositalari fikrlar va yangiliklar almashinuvi uchun ko‘priklar qurishi mumkin va qurishi shart. Axir media kommunikatsiyasining mohiyati ham aynan shunda — ko‘priklar qurishda. Bugun bu yerda, qadimiy Ipak yo‘lida, kelajagimiz uchun aynan shu jarayon sodir bo‘lmoqda», — dedi Klaus Shtruns.


Euronews rahbari Yevropa va Markaziy Osiyo o‘rtasidagi axborot makonini yanada yaqinlashtirishni tarixiy Ipak yo‘li an’analari bilan qiyosladi. Uning ta’kidlashicha, mintaqalar o‘rtasidagi zamonaviy media aloqalar iqtisodiy, madaniy va ijtimoiy hamkorlikning yangi imkoniyatlarini ham ochishi mumkin.

«Ipak yo‘lida axborot oqimi qanday kechgan bo‘lsa, bir-birimiz bilan muloqot qilish, bir-birimizning tilimizni tushunish ham shunday bo‘lsin. Bu oddiy texnik jarayondan ko‘ra kengroq tushuncha. Bu haqiqiy hamkorlikning yangi ko‘rinishi, kelajakdagi butun iqtisodiy taraqqiyot uchun harakatlantiruvchi kuch bo‘ladigan yangi axborot makonidir», — dedi u.


Klaus Shtruns, shuningdek, O‘zbekistonda yosh avlodning katta ulushga ega ekanini alohida qayd etib, bu mamlakatning kelajagi uchun ulkan imkoniyat ekanini ta’kidladi. U turli mamlakatlar yoshlarini birlashtiruvchi media va madaniy loyihalarni amalga oshirish taklifini ilgari surdi.


Uning fikricha, turli sohalar — sport, ilm-fan, ta’lim va madaniyat vakillaridan iborat yoshlarni bir joyga to‘plab, ularning tajriba almashinuvi, hujjatli filmlar suratga olishi va qo‘shma loyihalarda ishtirok etishi uchun imkoniyat yaratish mumkin. Bunday tashabbuslar orqali mamlakatlar va mintaqalar yoshlari o‘rtasida yangi aloqalarni shakllantirish mumkin.

«Bu faqat chiroyli nutqlarda emas, balki aniq va amaliy loyihalarda o‘z ifodasini topishi kerak», — dedi Euronews bosh direktori.


Shtruns media sohasidagi innovatsiyalar ham aynan shu maqsad — o‘tmish merosini asrab, kelajakni birgalikda yaratishga xizmat qilishi kerakligini ta’kidladi.

«Eng muhimi, media doimo innovatsiyalarni harakatga keltiruvchi kuch bo‘lishi kerak. Ammo bu innovatsiyalar bugun men eshitgan ajoyib maqsadga xizmat qilishi lozim: media sohasida innovatsiyalarni ilgari surish, qalbimizda o‘tmishni asrab, kelajakni yaratish», — dedi u.


Euronews rahbari forumda ishtirok etishni media sohasining jamiyat oldidagi mas’uliyati bilan bog‘ladi. Uning ta’kidlashicha, jurnalistika va media faoliyati faqat biznes yoki kasb emas, balki turli jamiyatlarni yaqinlashtirishga xizmat qiladigan muhim vazifadir.

«Ushbu noodatiy tadbirda media hamkor sifatida ishtirok etayotganimizdan faxrlanamiz. Biz uchun bu shunchaki biznes emas, oddiy kasb ham emas. Bu — o‘z burchimiz va da’vatimizdir», — dedi Klaus Shtruns.


Shu tariqa, forumning ochilish marosimida media sohasining zamonaviy vazifalari, xalqaro axborot hamkorligini rivojlantirish, madaniy merosni yangi formatlarda jahon auditoriyasiga taqdim etish va turli mintaqalar o‘rtasida yangi axborot ko‘priklarini barpo etish masalalariga alohida e’tibor qaratildi.

 


O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktori, WOSCU Boshqaruv raisi Firdavs Abduxaliqov «Islom sivilizatsiyasi markazi — yangi turdagi madaniy-ma’rifiy media platforma» mavzusida maxsus ma’ruza qildi.


Abduxoliqov Markaz konsepsiyasini tarixiy meros, ilm-fan, muzey ishi va yangi medialarni birlashtiruvchi zamonaviy xalqaro maydon sifatida taqdim etdi. U islom sivilizatsiyasi merosi hujjatli filmlar, televizion loyihalar, raqamli rekonstruksiyalar, multimedia va immersiv ekspozitsiyalar, shuningdek, nashriyot tashabbuslarida qanday yangi talqin kasb etayotgani haqida ma’lumot berdi. Markazning xalqaro media loyihalari, dunyodagi yetakchi ommaviy axborot vositalari bilan hamkorligi, shuningdek, tarixiy merosni o‘rganish va ommalashtirishda sun’iy intellekt hamda raqamli texnologiyalardan foydalanish masalalariga alohida e’tibor qaratildi.

 


Marosim ishtirokchilariga, shuningdek, Islom sivilizatsiyasi markazi haqida prezentatsion rolik namoyish etildi.


Xalqaro mediaforumda 50 ta davlatdan media va ekspertlar hamjamiyatining 300 nafarga yaqin vakili ishtirok etmoqda. Ular orasida xalqaro telekanallar va axborot agentliklari rahbarlari hamda vakillari, jurnalistlar, noshirlar, kinematografistlar, olimlar, tadqiqotchilar va raqamli texnologiyalar sohasi mutaxassislari bor. 

iccu.uz 

Toshkentda Toshkentda Toshkentda Toshkentda Toshkentda Toshkentda