Bu sana alohida belgilangani bejiz emas. Bu kun jamiyat, iqtisodiyot va davlat boshqaruviga jiddiy xavf soluvchi illat sanalmish korrupsiyani yodga solish, uning oqibatlarini yana bir bor anglash, eng muhimi esa unga qarshi qat’iy kurashishda har bir kishi mas’ul ekanini eslatib turish uchun nishonlanadi.
Tarixga nazar solsak, 2003 yil 9 dekabrda Meksikaning Merida shahrida BMT tashabbusi bilan o‘tkazilgan xalqaro konferensiyada 100 dan ortiq davlat “Korrupsiyaga qarshi xalqaro konvensiya”ni imzolab, global miqyosda birlashgan holda harakat qilishga kelishib olgan. Korrupsiya taqdiri bir davlat muammosi emas, balki butun dunyo xavfsizligi va barqaror rivojlanishi bilan bog‘liq masala.
Shu konferensiyaning birinchi kuni Xalqaro korrupsiyaga qarshi kurash kuni sifatida e’lon qilindi. 2004 yildan buyon dunyo mamlakatlari ushbu sanani jamoatchilikni xabardor qilish, muhokama madaniyatini kuchaytirish va sohaga doir chora-tadbirlarni tizimlilashtirish maqsadida nishonlab kelmoqda.
Rezolyutsiyada ta’kidlanishicha, bu kunning asosiy maqsadi korrupsiyaning tub mohiyatini chuqur anglash, uni oldini olish choralarini mustahkamlash va barcha darajada qat’iy kurashishdir.
O‘zbekistonda ham korrupsiyaga qarshi kurashish davlat siyosatining eng ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida belgilangan. So‘nggi yillarda barcha sohalarda ochiqlik, shaffoflik, hisobdorlik tamoyillarini kuchaytirish, byurokratik to‘siqlarni qisqartirish, “yashirin iqtisodiyot”ga chek qo‘yish bo‘yicha keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirilmoqda.
Davlat va jamiyat hayotida raqamlashtirish jarayonlari tezlashib, xizmatlarni elektron shaklga o‘tkazish korrupsiyaviy omillarni kamaytirishda muhim vositaga aylandi. Eng muhimi, korrupsiya bilan kurash faqat davlat muassasalari yoki alohida idoralar vazifasi emas. Bu har bir fuqaroning fuqarolik burchidir.
Agar har birimiz qonunlarga rioya qilsak, shaffoflikni talab qilsak va huquqiy madaniyatimizni oshirsak, jamiyatni rivojlantirishga ulkan hissa qo‘shgan bo‘lamiz.
Bahodir Kirgizov,
“Mikrokreditbank” aksiyadorlik tijorat banki
Korrupsiyaga qarshi nazorat departamenti direktori,
UzA.
Kech uxlash sog‘liqqa bir qancha xavf tug‘diradi.
Jigar va boshqa a’zolar o‘zini tiklay olmaydi. Inson organizmidagi barcha a’zolar tunda, ayniqsa, soat 22:00–02:00 oralig‘ida faol tiklanish jarayoniga kirishadi. Xususan, jigar soat 23:00 dan keyin tanani faol tozalash (detoksikatsiya) vazifasini bajaradi. Agar inson u paytda uxlamagan bo‘lsa, vazifa to‘liq bajarilmaydi. Bu esa charchoq, bezovtalik, tushkunlikka olib keladi.
Gormonlar muvozanati buziladi. Uyqu vaqtida, ayniqsa, soat 22:00–01:00 orasida o‘sish gormoni (melatonin va somatotropin) ishlab chiqariladi. Bu gormonlar immunitetni ko‘tarish, teri va hujayralarni tik lash, stressni kamaytirishga xizmat qiladi. Agar uxlash kechiksa, bu gormonlar kama yib boradi.
Aqliy faoliyat susayadi. E’tiborni jamlash, eslab qolish qobiliyatining pasayishi aynan o‘z vaqtida uxlamaslik bilan bog‘liq. Oqibatda ish unumdorligi yomonlashib, sifatli o‘qishga ham salbiy ta’sir qiladi.
Ruhiy muvozanat buziladi. Soat 23:00 dan keyin uxlaydigan insonlarda depressiya, qo‘rquv, ruhiy zaifliklar ko‘p kuzatiladi.
Yurak urish muvozanati yomonlashadi.
So‘nggi yillarda yurakqon tomir kasalliklari ham ko‘payib, ham “yosharib bormoqda”. Kam va o‘z vaqtida uxlamaslik yurakni zo‘riqtirib, umrning qisqarishiga sabab bo‘lmoqda. Yurakni davolash uchun o‘z vaqtida uxlash kerak.
Eng foydali uyqu esa soat 22:00 dan 05:00 gacha bo‘ladi. Chunki aynan shu soatlarda uyqu fazalari mukammal kechadi.
Internet manbalari asosida tayyorlandi.
“Hidoyat” jurnalining 2025 yil 8-sonidan
http://hidoyatuz.taplink.ws