Sayt test holatida ishlamoqda!
29 Iyul, 2026   |   15 Safar, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:40
Quyosh
05:10
Peshin
12:35
Asr
17:34
Shom
19:48
Xufton
21:15
Bismillah
29 Iyul, 2026, 15 Safar, 1448
Maqolalar

Ummatning najot yo‘li

06.01.2026   11838   2 min.
Ummatning najot yo‘li

1-qism | 2-qism 

(Davomi...)


Johilliklari va din dushmanlariga ergashganlari ilmoniylarni shu botqoqqa botirgandi. Ularni tushunsa bo‘ladi, ammo biz ahli sunnani malomat qilishga siz salafiylarni kim majbur qildi? 
Ilmoniylarga o‘xshab islomni teran tushunmaslikmi? Yo din dushmanlarining nayrangiga o‘ynashmi? 

Bu gaplarim bir toliba qiz so‘ragan savolga javob edi. Qiz: Ahli sunna val jamoa kimlardan iborat?” deb so‘raganida, ichimdan bir oh tortib, barcha toliba qizlarga aytdim:
 “Buyog‘iga berkitib o‘tirish yo‘q. Endi haqiqatni yashirib o‘tirish ketmaydi. Endi ularga xushmuomalada bo‘lish ham yo‘q. Murosalashib ham o‘tirmaymiz.
Ahli sunnaga quyidagilardan boshqa hech kim kirmaydi:
• Fiqh va usulda to‘rt mazhabga ergashganlar, har asrda yangitdan chiqib turadigan masalalarda ularning fiqhi va usuliga suyanadiganlar.
• Aqida va usuli dinda Imom Ash’ariy va Imom Moturidiyga ergashadiganlar.
• Tasavvufda sunniy tariqatlarni tan oladiganlar.

Tarixda bu yo‘lda bo‘lmaganlar juda oz bo‘lishgani uchun, yo kamolga yetishmagani uchun ularni qo‘shib o‘tirmadim. Binobarin, to‘laqonli haq uzra bo‘lishga savodul a’zam (ya’ni, ummatning aksari) yurgan yo‘l munosibdir. Buni Nabiy sollallohu alayhi va sallam ta’kidlaganlar.
Qolganlar esa o‘rindiqlarida turib olib musulmolarni o‘ldirishyapti, masjidlarni undagi namozxonlarga qo‘shib portlatib yuborishayotganlardir. Olimlarni o‘ldirayotganlar ham ahli sunnadan tashqaridagilar. 
Hoy ulamolar! Hoy da’vatchilar! Ey ixlosli, oqil kishilar! Endi berkitish yo‘q. Odamlarga haqiqatni baralla yetkazing. Butun olamga jar soling. Din dushmanlariga ham uqtirib qo‘ying. Ahli sunna val jamoa shular (moturidiy, ash’ariy, to‘rt mazhabga ergashuvchilar)dir. Tarix ham shularniki, islom ham. 

Doktor Ahmad Muhammad Fozil,
Istanbuldagi Sulton Muhammad Fotih jome’asi,

islomiy ilmlar kulliyasi doktori

Hadis ilmi maktabi o‘qituvchisi
Abdulbosit Abdulvohid o‘g‘li tarjimasi

Manba: http://t.me/muhaddisuz

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

O‘zbekiston ICESCO anjumanida islom merosini raqamlashtirish bo‘yicha yangi yondashuvlarni ilgari surdi

29.07.2026   503   4 min.
O‘zbekiston ICESCO anjumanida islom merosini raqamlashtirish bo‘yicha yangi yondashuvlarni ilgari surdi

Ozarbayjon Respublikasi poytaxti Boku shahrida ICESCOning Boku mintaqaviy vakolatxonasi hamda Istiqbolni rejalashtirish va sun’iy intellekt markazi (Center for Foresight and Artificial Intelligence – CFAI) hamkorligida “Islom olamini kelajakka tayyorlash: strategik istiqbol qo‘llanmasini taqdim etish va moslashtirish” mavzusida xalqaro anjuman bo‘lib o‘tdi.

Tadbirning ochilish marosimida ICESCOning Boku mintaqaviy vakolatxonasi direktori Abdulhakim Al-Senan, ICESCO Bosh direktori doktor Salim bin Muhammad Al-Malik (videomurojaat orqali), Yangi Janub siyosat markazining katta ilmiy xodimi Nuja Shekruni, Turkiy madaniyat va meros jamg‘armasi prezidenti Aktoti Rayimqulova hamda Istiqbolni rejalashtirish va sun’iy intellekt markazi direktori Kais Hammami so‘zga chiqib, strategik istiqbolning davlat boshqaruvidagi o‘rni, sun’iy intellektning imkoniyatlari hamda xalqaro hamkorlikni rivojlantirish masalalari yuzasidan ma’ruzalar qildilar.

Mazkur tadbir ICESCOga a’zo davlatlarda strategik istiqbolni rejalashtirish salohiyatini rivojlantirish, davlat boshqaruvi va qaror qabul qilish jarayonlariga zamonaviy prognozlash usullarini joriy etish, shuningdek, global o‘zgarishlarga mos yondashuvlarni shakllantirishga bag‘ishlandi. Shu bilan birga, anjuman musulmon mamlakatlari o‘rtasida ilmiy, madaniy va innovatsion hamkorlikni yanada mustahkamlash, o‘zaro tajriba almashish hamda islom sivilizatsiyasi merosini asrash sohasida qo‘shma tashabbuslarni rivojlantirish uchun muhim muloqot maydoni vazifasini o‘tadi.

Anjuman doirasida ICESCOning Strategic Foresight Guide – strategik istiqbolni rejalashtirish bo‘yicha qo‘llanmasi rasman taqdim etildi. Ushbu hujjat tashkilotga a’zo davlatlarda milliy istiqbolni rejalashtirish imkoniyatlarini kuchaytirish, davlat siyosati, strategik rejalashtirish va boshqaruv tizimiga ilg‘or prognozlash usullarini integratsiya qilishga qaratilgan institutsional dasturiy hujjat hisoblanadi. Shuningdek, tadbir ishtirokchilari mazkur qo‘llanmani a’zo davlatlarning tajribasi, ilmiy yondashuvlari va milliy ustuvor yo‘nalishlari asosida yanada takomillashtirish yuzasidan fikr almashdilar.

Xalqaro anjumanda O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi ilmiy kotibi Rustam Jabborov ham ishtirok etib, “Sun’iy intellekt davrida islom sivilizatsiyasi: merosni asrash, raqamli transformatsiya va xalqaro hamkorlik” mavzusida ma’ruza qildi.

Ma’ruzada O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan bunyod etilgan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi islom sivilizatsiyasi merosini ilmiy o‘rganish, asrab-avaylash va uni zamonaviy raqamli texnologiyalar asosida keng jamoatchilikka yetkazishga xizmat qilayotgani alohida ta’kidlandi. Qayd etilganidek, Markaz muzey, ilmiy tadqiqot, ta’lim, raqamli texnologiyalar va xalqaro hamkorlikni o‘zaro uyg‘unlashtirgan zamonaviy ilmiy-ma’rifiy platforma hisoblanadi.

Ma’ruzada sun’iy intellekt, katta ma’lumotlar (Big Data), raqamli texnologiyalar va virtual muhitlar jadal rivojlanayotgan bugungi davrda islom sivilizatsiyasi merosini asrash va uni kelajak avlodlarga to‘liq hamda haqqoniy yetkazish dolzarb vazifaga aylangani ta’kidlandi. Shuningdek, ijtimoiy tarmoqlarda ishonchsiz ma’lumotlarning ko‘payishi, islomofobiya holatlari va noyob qo‘lyozmalarning xalqaro bozorlarda parchalanib sotilishi kabi omillar madaniy merosni muhofaza qilish sohasida yangi yondashuvlarni talab etayotgani qayd etildi.

–  Bugun madaniy merosni muhofaza qilish faqat muzeylar yoki arxivlar vazifasi emas. Bu xalqaro hamkorlik, huquqiy himoya, raqamli texnologiyalar va sun’iy intellekt imkoniyatlarini birlashtirishni talab etadigan umumiy mas’uliyatdir. Sun’iy intellekt olimning o‘rnini egallamasligi, balki uning ishonchli yordamchisi bo‘lishi lozim, dedi Rustam Jabborov.

Ma’ruzada O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan bunyod etilgan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi islom sivilizatsiyasi merosini ilmiy o‘rganish, asrab-avaylash va uni zamonaviy raqamli texnologiyalar asosida keng jamoatchilikka yetkazishga xizmat qilayotgani alohida ta’kidlandi. Qayd etilganidek, Markaz muzey, ilmiy tadqiqot, ta’lim, raqamli texnologiyalar va xalqaro hamkorlikni o‘zaro uyg‘unlashtirgan zamonaviy ilmiy-ma’rifiy platforma hisoblanadi.

Shuningdek, ma’ruzada kelgusi 20–25 yilda sun’iy intellekt texnologiyalari qo‘lyozmalarni raqamlashtirish, tahlil qilish, restavratsiya qilish va turli tillarga tarjima qilish jarayonlarida muhim o‘rin egallashi, muzeylar esa eksponatlarni saqlash joyidan bilim yaratuvchi intellektual markazlarga aylanishi haqida fikrlar bildirildi.

Tadbir ICESCOga a’zo davlatlar o‘rtasida strategik istiqbolni rejalashtirish, madaniy merosni asrab-avaylash, sun’iy intellekt imkoniyatlaridan samarali foydalanish hamda musulmon mamlakatlari o‘rtasida ilmiy va madaniy hamkorlikni yanada mustahkamlash yo‘lidagi muhim qadamlardan biri sifatida e’tirof etildi.

 O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

 

O'zbekiston yangiliklari