Shayx Abdul Fattoh Abu G'udda (1336-1417)
Abdulfattoh ibn Muhammad ibn Bashir ibn Hasan Abu G'udda Halab (Suriyaning shimoli)da tug'ilgan. Olimning nasabi Holid ibn Validga borib etadi. Shayxning xonadonlarida ushbu nasab shajarasi hamon saqlanib kelinadi.
Otasi Muhammad taqvosi, Qur'on qiroati bilan tanilgan shaxslardan edi, ota kasb – to'qima gazlamalar savdosi bilan shug'ullanardi. Bobosi Bashir ham Halabdagi to'qima gazlama savdogari edi. Onalari esa Fotima Muzaktaliy olima, fozila ayollardan edi.
Shayx boshlang'ich ma'lumotni tug'ilgan shahrida oldi va oliy ma'lumot olish uchun Misrning "Al-Azhar" universitetiga o'qishga kirdi. XIV asrning tengsiz ulamosi Zohid Kavsariydan (1296-1371) juda ko'p ilmiy manfaatlar oldi.
Shuningdek, Shayx Muhammad Abu Zahra (1898-1974) faqih olim; Shayx Muhammad Huzar al-Husayn (1876-1958) tafsir va fiqh sohasida o'z asrining allomasi, xususan Molikiy mazhabi va qiyosiy fiqhda bilimdon bo'lgan; Shayx Yusuf Dujaviy (1893-1963) faqih, alloma; Shayx Abdulmajid Darroz; Shayx Ahmad Muhammad Shokir (1893-1963) muhaddis; Shayx Mahmud ibn Muhammad Shaltut (1893-1963) mufassir, faqih va Azhar shayxi; Shayx Mustafo Sabriy (1869-1954); Shayx Abdulhalim Mahmud (1907-1978) mufassir, mutasavvif, adib; Shayx Iyso Manun (1889-1956) faqih; Shayx Abdulvahhob Hallof (1888-1956) muhaddis, faqih, meros ilmi kabi fanlar bo'yicha mutaxassis va boshqa etuk ulamolardan ilm oldi.
Shayx Abdul Fattoh hadis ilmi bo'yicha mutaxassis edi. Ko'plab klassik asarlarga izohlar yozgan. Damashq universitetining shariat fakul'tetida mudarris bo'lib faoliyat yuritdi. U erda uch yil "usul al-fiqh", "hanafiy fiqhi", "mazhablar orasidagi qiyosiy fiqh"dan dars berdi. Undan keyin Ibn Hazmning mahalliy fiqhi entsiklopediyasini tuzishda ham ishtirok etdi. U ikki jildda nashr etildi.
Bundan tashqari, 1385-1408 yillar davomida Ar-Riyoz (Saudiya Arabistoni)dagi Muhammad ibn Saud universitetining hadis fakul'teti va boshqa fakul'tetlarida ma'ruzalar o'qidi. Bir muddat Qirol Saud universitetida (Ar-Riyoz) ham dars berdi.
Shayx Abdul Fattoh Ar-Riyozda vafot etdi. Baqi qabristoniga dafn etilgan.
Muftiy Ibrohim Desai rahimahullohning "Hadis ilmiga kirish" kitobidan olindi.
Gunohga sabab bo‘lmasa, otaonaning buyurganlarini albatta bajarish; ota-onaga muloyim so‘zlash; uyga kirganlarida, hurmatlari uchun o‘rnidan turish; har tong salom berish, uyqudan oldin xayrli tun tilash; mol-mulklarini saqlash; so‘ragan narsalarini berish; ulardan maslahat so‘rash; ota-ona haqiga duo va istig‘for aytish; ular mehmon kutishsa, yonlarida muntazir bo‘lib turish; ularning aytishlarini kutmay, ularni xursand qiladigan ishlarni bajarish; ularning huzurlarida ovozni baland ko‘tarmaslik; gaplarini bo‘lmaslik; izn berishmagan joyga bormaslik; uxlayotganlarida bezovta qilmaslik; ahli ayoli, farzandlarini ulardan ustun qo‘ymaslik; ota-ona xatoga yo‘l qo‘ysalar, bilmaslikka olish, darhol kechirib, unutish; kulgili gap bo‘lsa ham, ularning huzurlarida o‘zini tutish; ular yaxshi ko‘radigan taomni ilinish; ulardan oldin taomga qo‘l cho‘zmaslik; ularning oldilarida cho‘zilib yotmaslik, oyoq uzatmaslik; uyga ulardan oldin kirmaslik, oldilariga tushib yurmaslik; chaqirganlarida tezlik bilan javob berish; ularning hayotliklarida ham, vafot etganlaridan keyin ham do‘stlarini hurmat qilish; ota-onasining hurmatini qilmaydiganlar bilan do‘stlashmaslik; ularning haqlariga duo qilish; vafotlaridan keyin Allohning quyidagi kalomini ko‘p aytish: «Ey, Rabbim! Meni ular go‘daklik chog‘imda tarbiyalaganlaridek, Sen ham ularga rahm qilgin!» (Isro surasi, 24-oyat).
Ibrohimjon INOMOV tayyorladi.
“Islom nuri” gazetasining 2026 yil 10-sonidan
http://hidoyatuz.taplink.ws