Sayt test holatida ishlamoqda!
06 Iyul, 2026   |   21 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:12
Quyosh
04:56
Peshin
12:29
Asr
17:41
Shom
20:03
Xufton
21:43
Bismillah
06 Iyul, 2026, 21 Muharram, 1448

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf

21.01.2026   13173   2 min.
Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf

O‘rta Osiyo va Qozog‘iston musulmonlari diniy boshqarmasi raisi, besh respublika muftiysi

(muftiylik yillari: 1989–1993)

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf 1952 yil Andijon viloyatida tavallud topgan. 1989 yil O‘rta Osiyo va Qozog‘iston musulmonlari diniy boshqarmasi raisi, muftiy, SSSR Oliy Kengashi deputati etib saylangan.

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning xizmatlari:

• 1989 yil O‘zbekiston hukumati qarori bilan Toshkentdagi tarix muzeyida saqlanayotgan Usmon mus'hafi Diniy idoraga topshirildi;

• 1990 yil Markaziy Osiyo respublikalaridan 500 nafar musulmon Toshkent shahridan hajga jo‘nadi. Bu paytgacha sobiq ittifoqdagi barcha respublikalaridan 20-30 kishigina hajga yuborilar edi; 

• Saudiya Arabistonidagi «Islom olami robitasi» rahbariyati bilan muzokaralar natijasida sobiq ittifoq musulmonlariga 1 000 000 dona mus'haf hadya qilindi;

• Ramazon va Qurbon hayitlari O‘zbekiston Respublikasida bayram va dam olish kunlari deb e’lon qilinib, davlat miqyosida keng nishonlanadigan bo‘ldi;

• 1991 yilda Namanganda “Mulla Qirg‘iz” o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi tashkil etildi;

• 1992 yilda Buxoroda “Jo‘ybori Kalon” ayol-qizlar, Qashqadaryoda “Xoja Buxoriy”, Xorazmda “Faxriddin ar-Roziy”, Qoraqalpog‘istonda “Muhammad al-Beruniy”, Andijonda “Sayyid Muhyiddin maxdum” o‘rta maxsus islom ta’lim muassasalari tashkil etildi.

Xalqaro tashkilotlar a’zoligi:

• Islom olami Robitasi ta’sis majlisi (Makka shahri);

• Butun dunyo mutafakkir ulamolari yig‘inining ijroiya qo‘mitasi (Makka shahri);

• Butun jahon musulmon ulamolari xalqaro uyushmasi;

• Butunjahon islomiy xalq boshqaruvining bosh kotibiyati;

• Butun jahon tasavvuf uyushmasi;

• Butun dunyo da’vat uyushmasi;

• Butun dunyo masjidlar uyushmasi;

• Butun dunyo Islom uyushmasi (Islomobod shahri);

• Oli Bayt «Islomiy tafakkur» qirollik akademiyasi (Iordaniya).

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf tafsir, hadis, aqoid, fiqh, tasavvuf, tarix va boshqa ilmlarga doir yuzdan ortiq asarlar muallifi.

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf 2015 yili Toshkent shahrida vafot etdi.

2023 yil 27 iyunda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning farmoni bilan Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf hazratlari “Oliy darajali Imom Buxoriy» ordeni bilan mukofotlandi.

Boshqa maqolalar
Maqolalar

Surrogat onalikning sog‘liq uchun zararlari va xavfi

06.07.2026   1705   2 min.
Surrogat onalikning sog‘liq uchun zararlari va xavfi

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Jahon tibbiyot jurnallarida (Annals of Internal Medicine, The British Medical Journal) chop etilgan yirik ilmiy tadqiqotlarda surrogat onalikning sog‘liq uchun bir qancha salbiy tomonlari isbotlangan.

Ilmiy kuzatuvlar shuni ko‘rsatadiki, surrogat onalarda homiladorlik va tug‘ruq asoratlari oddiy ayollarga nisbatan 3 baravar yuqori bo‘ladi. Qolaversa, tug‘ruqdan keyin bachadondan kuchli qon ketishi va infeksiya tushish xavfi sezilarli darajada ortadi.

Surrogat onaning organizmi o‘ziga mutlaqo begona bo‘lgan (genetik aloqasi yo‘q) embrionni qabul qilgani sababli, immun tizimi reaksiya beradi. Buning natijasida qon bosimining xavfli darajada ko‘tarilishi ko‘p kuzatiladi.

Surrogat homiladorlikda jarrohlik amaliyoti orqali tug‘ruq ko‘p hollarda oldindan rejalashtiriladi, bu esa ichki a’zolarning chandiqlanishiga va bachadon yirtilishi xavfiga olib keladi.

Embrion bachadonga o‘rnashishi uchun surrogat onaga juda ko‘p miqdorda sun’iy gormonlar yuboriladi. Bu jigar, buyrak faoliyatiga zarar yetkazadi.

Surrogat onalikda bolalar ko‘pincha 37-haftaga yetmay, vaqtidan oldin tug‘iladi. Chala tug‘ilish oqibatida go‘daklarning vazni normadan past bo‘ladi va ularning o‘pka hamda boshqa a’zolari to‘liq rivojlanmaydi.

Ilmiy jihatdan bola surrogat onaning genini olmasa ham, homiladorlik davrida surrogat onaning turmush tarzi, stresslari va sog‘lig‘i bolaga bevosita ta’sir qiladi.

Bola tug‘ilgan zahoti uni 9 oy davomida ko‘tarib yurgan, yurak urishini eshitib o‘sgan onasidan (surrogat onadan) ajratib olinadi. Bu chaqaloq uchun ham, tuqqan ayol uchun ham kuchli ruhiy stress (psixologik jarohat, trauma) keltirib chiqaradi.

Germaniya, Fransiya, Italiya, Shvetsiya, Norvegiya, Avstriya, Shveysariya, Finlyandiya, Estoniya, Slovakiya, Xitoy, Yaponiya kabi davlatlarda bu amaliyot qonunan taqiqlangan. Ispaniyada hatto xorijga borib surrogat ona xizmatidan foydalanish ham jinoyat sanaladi.

Islom shariatida surrogat onalik (xoh u pul evaziga bo‘lsin, xoh bepul) qat’iyan taqiqlangan va harom sanaladi. Bu bo‘yicha Butunjahon Islom Fiqhi Akademiyasi va O‘zbekiston musulmonlari idorasining fatvolari mavjud.

 

Davron NURMUHAMMAD

Maqolalar