Yaqinda bir mahalladoshimiz farzandlarining ilmli va fazilatli bo‘lishi, dunyo va oxiratda ulug‘ maqomga erishishlari uchun duo olish niyatida ehson qildi. Bu voqea barchamiz uchun ibratdir, desam mubolag‘a bo‘lmaydi. Zero, mo‘min kishi farzandlarining ilmli, bilimli va foydali shaxs bo‘lib kamol topishi uchun xayrli amallar qilishi haqiqiy fazilat sanaladi.
Alloh taolo Qur’oni karimda ilmning ahamiyatini ta’kidlab, Payg‘ambarimiz alayhissalom orqali barchamizga bunday duo qilishni o‘rgatgan: “Ey Rabbim! Menga ilmni ziyoda et!” (Toha surasi, 114-oyat).
Ushbu oyat har bir mo‘min uchun ilm egasi bo‘lishning naqadar muhimligini namoyon qiladi. Ilm insonga dunyoda ham, oxiratda ham kamol topishi uchun yordam beradi. Hazrat Rasuli akram sollallohu alayhi va sallam ham ilm egallash va uning foydasi uchun Yaxshilikka chaqirish Bugunning gapi “El-yurtimizni birlashtiradigan ulug‘ bir g‘oya bor. U ham bo‘lsa, Vatan manfaati, xalqimiz manfaatidir. Mana shunday buyuk maqsadga erishishda mahalla tizimining o‘rni va ta’siri beqiyos. Chunki mahalla tinch va ahil bo‘lsa, jamiyatimiz tinch va hamjihat bo‘ladi. Mahalla rivojlansa, butun mamlakatimiz yuksaladi. Tarix davomida qanday og‘ir sinovlarga duch kelmaylik, biz avvalo birdamlikdan kuch oldik. Mashaqqatli kunlarda odamlarimiz, mahalla ahli yelkadosh bo‘lib qiyinchiliklarni yenggan. Oila – oilaga, qo‘shni – qo‘shniga ko‘mak berib yashagan. Biz mana shunday o‘ta noyob qadriyatimizga doimo sodiq qolishimiz, yosh avlodimizni ayni shu ruhda tarbiyalashimiz kerak”. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Oliy Majlis va O‘zbekiston xalqiga Murojaatnomasidan Allohdan duo qilib, ummatlarini doimo bilim olishga chorlaganlar: “Allohim! Bilganlarimizni foydali qil! Bizga foydali narsalarni bildir! Ilmimizni ziyoda qil!”(Imom Termiziy va Imom Ibn Moja rivoyati).
Shu bois kishi nafaqat o‘zining, balki farzandlari va ummatning ilmli bo‘lishi uchun duo qilishi va bu yo‘lda qo‘lidan kelganicha amaliy yordam berishi lozim.
Ilm egallash va foydali bilimlarga erishish shariatimizda alohida maqtovga sazovor ish hisoblanadi.
Albatta, ilmga erishish uchun harakat, mehnat, sabr va intizom zarur. Misol uchun, haligi mahalladoshimizning farzandlari IELTS imtihonida yuqori natijalar – 8 va 7,5 ballni qo‘lga kiritibdi. Aslida ular bunday yuqori ko‘rsatkichga tinimsiz mehnatlari va sabr-bardoshi tufayli, qolaversa, mamlakatimizda yoshlar uchun yaratilgan keng imkoniyatlardan samarali foydalanib erishganlar.
Haqiqatan, yurtimizda ta’lim, fan, sport, san’at va innovatsiya sohalarida yoshlarni qo‘llab-quvvatlash ishlari davlat siyosati darajasida olib borilmoqda. Bu esa yoshlarimizning natijalarida o‘z aksini topmoqda va kelajak uchun umid bag‘ishlayapti.
Ilmli yoshlar nafaqat o‘zini rivojlantiradi, balki atrofdagilarga ham foydasi tegadi. Shuning uchun farzandlarimizni bilimli va kasb-hunar egasi bo‘lib o‘sishlari uchun doim harakat qilishimiz, ularni qo‘llab-quvvatlashimiz va eng muhimi, ularni bu yo‘lda duolar qilib turishimiz lozim.
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Kim ilm talab qilish yo‘liga tushsa, Alloh unga jannatning yo‘lini yengillashtiradi”, dedilar» (Imom Muslim, Imom Abu Dovud va Imom Termiziy rivoyati).
Ilmga bundan ortiq targ‘ib bo‘lmasa kerak. Har bir insonning oliy maqsadi – jannat. Jannatga erishish uchun u har narsaga, har qanday qiyinchiliklarga tayyor turadi.
Alisher Navoiy bobomiz ham yoshlarni ilm egallashga chorlab bunday satrlar bitgan:
“Yigitlikda yig‘gil ilmning maxzani,
Qarilik chog‘i xarj qilg‘il ani”.
Albatta, yoshlikda olingan bilim xuddi toshga o‘yilgan naqsh kabi muhrlanib qoladi. Bu esa kishiga har ikki dunyoda ham manfaat yetkazadi.
Boylik, pul va davlat sarflangani sayin ana shu boylik kamayib boraveradi. Ilm egallasangiz, uni o‘zgalarga ham ulashsangiz, aksincha, ilmingiz ziyoda bo‘lsa bo‘ladiki, sira ozaymaydi.
Xulosa qilib aytganda, ota-onalar farzandlarining ilmli bo‘lib voyaga yetishiga ko‘maklashishi kerak. Murg‘aklik paytidanoq kitobga muhabbat uyg‘otishi, foydali bilimlarni o‘zlashtirishga chorlashi tarbiyaning eng yaxshi namunasidir.
Abdurahmon ASQAROV,
Toshkent shahridagi “Katta Qozirabot” jome masjidi imom-xatibi
“Islom nuri” gazetasining 2026 yil 1-sonidan
http://hidoyatuz.taplink.ws
Bugungi jamiyatimizda odob-axloq jihatidan oqsoqliklar ko‘zga tashlanmoqda. Salom berish, yordamga muhtojlarni ko‘rganda ko‘maklashish, o‘zidan kattalarga hurmat ko‘rsatish kabi qadriyatlar kamayib borayotganini hech kim inkor qilmasa kerak. Holbuki, har bir ota-ona farzandining ilmli, solih va yetuk inson bo‘lib kamol topganini ko‘rishni orzu qiladi. Biroq “holva” degan bilan og‘iz shirin bo‘lmaydi. Ya’ni quruq orzu-havasning o‘zi kifoya qilmaydi. Balki doimiy va tartibli ta’lim-tarbiya ishiga kirishish lozim bo‘ladi. Bu borada jamiyatdagi insonlarni uch toifaga bo‘lish mumkin:
1. O‘zi ham amal qilib, farzandini ham ezgulikka yetaklaydiganlar. Bu tutum dunyo va oxirat saodatini ko‘zlagan mo‘minning yo‘li. Tarbiyada eng samarali omil ota-onaning shaxsiy namunasidir. Bolaga, avvalo, Allohni tanitish va solih amallar bilan o‘rnak bo‘lish lozim. Qur’oni karimda ta’kidlanganidek, iymon keltirib, ezgu amal qilganlarga dunyoda pokiza hayot, oxiratda esa abadiy jannat bashorati berilgan (Nahl surasi, 97-oyat).
2. O‘zi amal qilmay, farzandi tarbiyasiga mol-dunyo sarflaydiganlar. Unutmang, pul hamma narsani hal qilmaydi. Ota-onaning o‘zi diniy va axloqiy majburiyatlarni bajarmasa, pand-nasihatlari farzandga ta’sir qilmaydi. Oilaviy muhitda ota ta’minotga, ona tarbiyaga mas’ul bo‘lib, o‘zaro hurmat va hamjihatlik bo‘lishi shart.
Shuningdek, ota-onalarning behuda ishlar, masalan, telefonga ko‘p bog‘lanib qolishi tarbiyadagi eng katta bo‘shliqni yuzaga keltiradi. Farzand kamoloti uchun uning vaqtini to‘g‘ri taqsimlash, uyqu va dars tartibini doimiy nazoratda tutish, tartibni ushlash lozim. Eng muhimi, xulq ilmdan ustun turadi: xulqsiz berilgan ilm insonni zalolatga yetaklaydi, shu bois farzandga go‘zal axloqiy tarbiya berib, so‘ng ilm bilan ziynatlash kerak.
3. O‘zi ham amal qilmay, farzandini ham bunga chaqirmaydiganlar. Bu toifaning oqibati xatarlidir. Alloh taolo Toha surasida bunday marhamat qiladi: “Kim Mening zikrimdan yuz o‘girsa, albatta, uning uchun tang hayot bo‘lur...” (124-oyat). Mana shu oyatning o‘ziyoq kishini sergak torttirib, bu toifadan bo‘lib qolmaslikka undashi lozim.
Xulosa shuki, farzand qalbi va ruhiyati ildiz otishi kerak bo‘lgan daraxt ko‘chati kabidir. Uning ildizini iymon va taqvo mustahkamlaydi. Shunday ekan, kim farzandlari kamolini ko‘rishni istasa, amali va e’tiborini bilan shunga harakat qilsin. Alloh taolo barchamizni to‘g‘ri yo‘lda bardavom qilib, zurriyotlarimiz kamolini ko‘rsatsin.
Aziza RAHMATOVA,
Samarqand tumani bosh otinoyisi