Bismillahir Rohmanir Rohiym
Qur’oni karimda tavakkul qilish payg‘ambarlarning shayxi Nuh alayhissalomdan to Muhammad alayhissalomgacha bo‘lgan payg‘ambarlarning xulqi ekanligi ta’kidlanadi. Alloh taolo barcha payg‘ambarlarning tilidan bunday keltiradi:
﴿وَمَا لَنَا أَلَّا نَتَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ وَقَدْ هَدَانَا سُبُلَنَا وَلَنَصْبِرَنَّ عَلَى مَا آَذَيْتُمُونَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُونَ﴾
“Nima uchun biz Allohga tavakkul qilmas ekanmiz?! Holbuki, U bizni yo‘limizga hidoyat qildi. Bizga bergan ozorlaringizga, albatta, sabr qilamiz. Tavakkul qiluvchilar faqat Allohgagina tavakkul qilsinlar», dedilar[1].
Qur’oni karimda payg‘ambarlardan aytilgan so‘zlarini keltiramiz:
1. Nuh alayhissalomning tilidan:
﴿يَا قَوْمِ إِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكُمْ مَقَامِي وَتَذْكِيرِي بِآَيَاتِ اللَّهِ فَعَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْتُ﴾
“Ey qavmim, agar sizlarga mening maqomim va Allohning oyatlari ila eslatishim og‘ir kelayotgan bo‘lsa, bas, men Allohga tavakkul qildim”[2].
2. Hud alayhissalomninig qavmi ularning ilohlari Hud alayhissalomni sharmanda qilishini aytganlarida, jahl bilan:
﴿إِنْ نَقُولُ إِلَّا اعْتَرَاكَ بَعْضُ آَلِهَتِنَا بِسُوءٍ قَالَ إِنِّي أُشْهِدُ اللَّهَ وَاشْهَدُوا أَنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ مِنْ دُونِهِ فَكِيدُونِي جَمِيعًا ثُمَّ لَا تُنْظِرُونِ إِنِّي تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ رَبِّي وَرَبِّكُمْ مَا مِنْ دَابَّةٍ إِلَّا هُوَ آَخِذٌ بِنَاصِيَتِهَا إِنَّ رَبِّي عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ﴾
“Albatta, men Allohni guvoh qilaman va siz ham guvoh bo‘lingki, men sherik keltirayotganingizdan pokman. Undan o‘zgani. Bas, hammangiz menga qarshi hiyla qilaveringlar, menga muhlat bermanglar. Albatta, men Robbim va Robbingiz bo‘lmish Allohga tavakkul qildim”[3].
3. Alloh taolo Ibrohim alayhissalom va U zot bilan birga bo‘lganlarning tilidan ularning o‘z qavmlaridan va ular Allohdan o‘zgaga ibodat qiladigan narsalaridan qutilganlarini ushbu shaklda aytadi:
﴿رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَإِلَيْكَ أَنَبْنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ﴾
“Ey Robbimiz, faqat Senga tavakkul qildik, faqat Sengagina qaytdik va qaytib boradigan joy ham faqat Senginadir”[4].
4. Shuayb alayhissalomning tilidan:
﴿وَمَا أُرِيدُ أَنْ أُخَالِفَكُمْ إِلَى مَا أَنْهَاكُمْ عَنْهُ إِنْ أُرِيدُ إِلَّا الْإِصْلَاحَ مَا اسْتَطَعْتُ وَمَا تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ أُنِيبُ﴾
“Men imkonim boricha isloh qilishdan o‘zga hech narsani xohlamasman. Mening muvaffaqiyatim faqat Allohga bog‘liq. Ungagina tavakkul qildim. Ungagina qaytaman”[5].
5. Muso alayhissalomning sha’nlarida:
“Muso: «Ey qavmim, agar Allohga iymon keltirgan bo‘lsangiz, agar musulmon bo‘lsangiz, faqat Ungagina tavakkul qiling», dedi. Ular: «Allohgagina tavakkul qildik. Robbimiz, bizni zolim qavmlarga fitna qilib qo‘yma”[6].
Bugun, 14 sentyabr kuni Boku shahrida Turkiy davlatlar muftiylari kengashining navbatdagi VII yig‘ilishi o‘z ishini boshladi.
Anjumanda O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari, Kavkaz musulmonlari idorasi raisi, Shayxulislom Allohshukur Poshshozoda, Turkiya Diyonat ishlari boshqarmasi raisi Safi Arpagush, Qozog‘iston musulmonlari diniy boshqarmasi raisi, bosh muftiy Navro‘zbay hoji Tag‘anuli, Qirg‘iziston musulmonlari diniy nazorati raisi, muftiy Abdulaziz qori Zakirov hamda boshqa qardosh va xorijiy davlatlar ulamolaridan iborat nufuzli delegatsiyalar ishtirok etmoqda.
Yalpi majlisda nutq so‘zlagan muftiylar o‘z ma’ruzalarida quyidagi ustuvor yo‘nalishlarga alohida e’tibor qaratmoqdalar:
– Kengash qoshidagi Fatvo hay’ati faoliyatini rivojlantirish, ummat uchun zarur qo‘shma fatvolar ishlab chiqish va zamonaviy masalalarga shar’iy yechim topish;
– diniy ta’lim muassasalarida ustoz va talabalar almashinuvini yo‘lga qo‘yish, ilmiy-uslubiy loyihalarni amalga oshirish;
– ekstremizm, terrorizm, takfirchilik, islomofobiya va mazhablararo nizo qo‘zg‘ash kabi tahdidlarga qarshi yakdil ma’rifiy kurashni kuchaytirish.
Shuningdek, Ulamolar diniy-ma’rifiy sohadagi ana shunday hamkorlik butun Turkiy dunyo birdamligini mustahkamlashga xizmat qilishini ta’kidladilar.
Anjuman davom etmoqda.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati