Sayt test holatida ishlamoqda!
13 Iyul, 2026   |   28 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:19
Quyosh
05:01
Peshin
12:29
Asr
17:40
Shom
20:00
Xufton
21:38
Bismillah
13 Iyul, 2026, 28 Muharram, 1448

Yaxshiliklar kushandasi

10.02.2026   9508   3 min.
Yaxshiliklar kushandasi

Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.

Diniy yoki dunyoviy bo‘lsa-da, bir insonga berilgan ne’matning qo‘lidan ketishini istab hasad qilish dinimizda harom qilingan. 

Qur’oni karimda hasad haqida shunday marhamat qilinadi:

“Yoki Alloh odamlarga O‘z fazlidan bergan narsalarga hasad qilmoqdalarmi? Batahqiq, Ibrohim oilasiga kitobni, hikmatni va ulug‘ mulkni berganmiz-ku?!” (Niso, 54-oyat). 

Rasululloh sallollohu alayhi vasallam zamonida yashagan yahudiylar bugungilaridek barcha yaxshi narsalarga faqat o‘zlarini munosib ko‘rardilar.  Ular oxirzamon payg‘ambari kelishini bilardilar, ammo uni o‘zlaridan chiqadi, deb o‘ylardilar. O‘ylaganlaridek bo‘lmagandi, Rasululloh sallollohu alayhi vasallamni payg‘ambarlikka, musulmonlarni iymon va islomga loyiq ko‘rmadilar. Quraysh qabilasi va arablarni ulardan payg‘ambar chiqqani uchun yomon ko‘rdilar, hasad qildilar. Oyatu karima hasad – Allohning taqdiri va marhamatiga norozilik qilish, e’tiroz etishlik ekanini, bunga hech kimning haqi yo‘qligini ko‘rsatmoqda. Qur’oni karimda hasadgo‘yligi va g‘ayirligi bilan tilga olingan yahudiylarga o‘xshashni istamagan banda qalbini hasad va ko‘rolmaslikdan poklashi kerak.  

Hasad – yaxshiliklarni yeydi.

Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam bunday marhamat qiladilar: “Hasaddan saqlaninglar! Olov o‘tinni yeb bitiriganidek, hasad ham yaxshiliklarni yeb bitiradi” (Abu Dovud rivoyat qilgan). 

Allohga iymon keltirgan mo‘minning Uning taqdiri va ehsoniga ko‘nmasligi xayrsiz hissiyot. Bu tuyg‘u bo‘lgan qalbda iymon va taslimiyat bo‘lishi ishonarli emas. 

Hasadgo‘yning dini ham, dunyosi ham mahrumiyatga to‘ladi.

Olov uchun o‘tin va yog‘ochlarni kulga aylantirish qanchalik oson bo‘lsa, ko‘rolmaslik ham insonning yaxshiliklarini shunday yoqib ado qiladi. Chunki hasadgo‘y hasad qilgan kishisini g‘iybat qiladi, unga yomonliklar kelishini istaydi. Bu hasadgo‘yning mahrumiyati va zararini, hasad qilingan insonning esa ne’mat va savobini ortiradi. Hasadga moyil qalb vaqtida muolaja qilinmasa, oqibatda kishining iymoni ziyonga ketadi. Yaxshiliklar, xayr va hasanotning quvvati — iymonning kamoli, o‘zini yo‘qotishdan qattiq qo‘rqish kerak. Shuning uchun ham hasaddan qat’iy qaytariladi. 

Qur’oni karimda marhamat qilingan: “Mo‘min kishi tomonidan qilingan har bir yaxshi ish yomonliklarni ketkazadi” (Hud, 114-oyat) oyati karimasi yuqorida keltirilgan hadisni tasdiqlaydi. Hasadgo‘yni yaxshiliklarni ko‘rolmasligi badnom qiladi. Yomonliklarini o‘chiruvchi yaxshiliklaridan mahrum hasadgo‘yning holiga voy.

Hadis bizga nima o‘rgatadi?

1. Hasad — harom.
2. Hasad — hasadgo‘yning yaxshilik va savoblarini yeb bitiradi.
3. Allohning taqdiri va ehsoniga norozilik qilish — hasaddan zinhor tiyilish kerak. 
4. Musulmon taqdir ne’matlariga munosibdir.

Boshqa maqolalar

Otalik burchini bajarmagan otamning roziligini olishim shartmi?

08.07.2026   11163   1 min.
Otalik burchini bajarmagan otamning roziligini olishim shartmi?

Savol: Mening otam otalik burchini bajarmagan, moddiy va ma’naviy ta’minlamaganlar, hozir kamdan kam ko‘rishib turamiz, lekin ular befarqlar. Bu dunyoda ularni roziligini olishim kerakmi? Noto‘g‘ri savol bergan bo‘lsam uzr


Javob: Bismillahir rohmanir rohiym. Shariatimizda otaning ham, farzandning ham o‘z huquq va majburiyatlari bor.  Ammo otaning mas’uliyatsiz yoki zolim bo‘lishi farzand zimmasidan unga yaxshilik qilish, hurmat ko‘rsatish va silai rahm qilish majburiyatini aslo soqit qilmaydi. Qolaversa, hadislarda Allohning roziligi otaning roziligiga bog‘liq ekani aytilgan.

Abdulloh ibn Amr roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Robbning roziligi otaning roziligida va Robbning g‘azabi otaning g‘azabidadir”, dedilar (Imom Termiziy rivoyati).

Shu sababli, otangizning o‘tmishdagi xatolari va hozirgi beparvoligiga qaramay, bu dunyoda uning roziligini olishga harakat qilishingiz, uchrashganda ochiq yuz va hurmat bilan kutib olib, hol-ahvol so‘rashingiz va undan aloqani butunlay uzib yubormasligingiz lozim. Vallohu a’lam.

 

O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi