Ro‘zadorlar uchun ularni ruhlantiruvchi xos kuylar va ularga ehtirom ko‘rsatuvchi qo‘shiqlar bor. Ular insonlarning Alloh taoloni takbir, tahlil va istig‘forlar ila eng ko‘p zikr qiladiganlari bo‘lishadi. Agar kun uzayib ketsa zikrlar ila uni qisqartirishadi, ularga ochlik alam bersa zikrlar uning haroratini kesadi. Ular zikrlar bilan lazzat va tasbehlari bilan saodat ichida bo‘ladilar. Ular Alloh taolo: “Bas, Meni eslangiz, sizni eslayman” (Baqara surasi, 152-oyat) degani kabi Uni eslaydilar va Alloh ularni eslaydi.
Alloh taoloning: “Qasamki, agar shukr qilsangiz, albatta, sizga ziyoda qilurman” (Ibrohim surasi, 7-oyat), oyatiga amal qilib, Unga shukr qiladilar va Alloh ularga ziyoda qilib beradi.
Ro‘zadorlar Alloh taoloni o‘tirgan, turganlarida ham, yotganlarida ham zikr qiladilar. Haqiqiy ro‘zadorlarning qalblari zikr ila orom topadi, ruhlari Allohning muhabbati ila baxtiyor bo‘ladi va nafslari Allohga bo‘lgan shavq ila rohatlanadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Robbisini zikr qiladigan va Uni zikr qilmaydiganning misoli, go‘yoki tirik va o‘likning misoli kabidir”, deganlar.
Ne ajabki, hayotda yeb-ichishni, yashashni biladigan, ammo zikrni bilmaydigan qancha-qancha “tirik” o‘liklar bor. Ular tirik, ammo haqiqiy tiriklikni anglamaydilar.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Mufarridlar o‘zib ketdi…” . Sahobalar roziyallohu anhum: “Mufarridlar kim yo, Rasululloh?” deb so‘rashdi. U zot alayhissalom: “Alloh taoloni ko‘p zikr qiluvchi erkaklar va ayollar”, dedilar.
Zikr qiluvchi ro‘zador insonlarning yaxshiliklarga eng yaqini, jannatga eng tezi va do‘zaxdan eng uzog‘idir. Uning hisob daftarlari yaxshiliklar bilan to‘lgan bo‘ladi.
Bir kishi Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan uni mahkam tutib bajaradigan amal haqida so‘radi. U zot alayhissalom: “Tiling Allohning zikridan doimo nam (yangi) bo‘lib tursin”, dedilar.
Bu qanchalar go‘zal ta’rif! Ro‘zador Allohni doimo eslab turib qanday och qolishi va Unga tasbeh ayta turib qanday chanqashi mumkin?!
Alloh taoloni ko‘p zikr qiluvchilar har nafas chiqishi, lablar bir-biriga tegishi va lahzalar almashishi miqdoricha zikr qiladigan kishilardir. Ularning qilgan zikrlari ila hisob daftarlariga ulkan ajr va mukofotlar bitiladi. Ba’zi xatokorlar zikrdan yuz o‘girgan vaqtlarida ularni tashvishlar halok qiladi, g‘amlar o‘rab oladi va mahzunliklar ketma-ket kelaveradi. Ularda dori bor edi, lekin ular uni qabul qilishmadi, ularda muolaja vositasi bor edi, ammo ular buni bilishmadi. Alloh taolo aytadi: “Ayo, Allohning zikri ila qalblar orom topmasmi?”.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Kim Subhanallohi va bihamdihi desa unga jannatda bir xurmo ekiladi”, deganlar. Qancha-qancha ekilishi mumkin bo‘lgan xurmolar g‘aflat bosgan uyqu va befoyda o‘yin-kulgular bilan o‘tib ketdi?...
Xato tomon boshlovchiga rahm qilasan-u, o‘zinga shafqat yo‘q,
Isrofga meni undaysan-u bilmaysan, u umring qilganin yo‘q.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Albatta, Subhanallohi, valhamdulillahi va laa ilaha illallohu vallohu akbar, deb aytishim men uchun ustiga quyosh chiqqan narsalar (butun dunyo)dan yaxshiroqdir”.
Dunyo nima? Uning oltinu kumushlari nima? Qaysi narsa uni behuda o‘tkazish bo‘ladi? Rasululloh sollallohu alayhi vasallam shu tariqa dunyoni o‘lchar va yuqoridagi bir kalimaga quyosh chiqqan bir kun tenglasha olmaydi deb baholar edilar. Kim butun vaqtini ushbu qimmatbaho kalimalar ila to‘ldirsa Qiyomat kuni nur, shodiyona va xursandchilik qilib topadi.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Malik(Robb)ingiz huzurida amallaringizning eng yaxshisi va eng kattasi, oltin va kumushni infoq qilishdan yaxshiroq hamda sizlar dushmaningizga yo‘liqib siz ularning bo‘yniga (qilich) urishingiz, ular sizning bo‘yningizga urishidan xayrliroq bo‘lgan (narsa) ning xabarini beraymi?” dedilar. Sahobalar roziyallohu anhum: “Ha, yo Rasululloh!” deyishdi. U zot alayhissalom: “Alloh taoloning zikri”, dedilar.
Solih insonlar bomdod namozini o‘qib bo‘lganlaridan so‘ng kun chiqquniga qadar zikr qilishardi. Ularning ba’zilari Qur’on o‘qib, qalblarini nurga, hisob daftarlarini esa ajrga to‘ldirar edilar. Butunlay xatoga yo‘l qo‘ygan kishi – Ramazonni Robbisini zikr qilmasdan, vaqtini Mavlosiga tasbeh aytishga sarflamasdan o‘tkazgan kishidir. Umrining daqiqayu soniyalarining qadriga yetadigan va ularni g‘animat biladigan insonlar bormi?
Doktor Oiz al-Qarniyning
"Ro‘zadorlar uchun darslar" kitobidan
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi nomiga xorijiy davlatlar rahbarlari, nufuzli xalqaro tashkilotlar, ilmiy muassasalar hamda xalqaro anjumanlar ishtirokchilari tomonidan yo‘llanayotgan minnatdorlik va hamkorlik maktublari Markazning xalqaro maydondagi yuksak nufuzi tobora mustahkamlanib borayotganidan dalolat bermoqda.
Xususan, Malayziya Qirolichasi Raja Zarit Sofiya Zoti Oliyalari O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktori Firdavs Abduxoliqov nomiga yo‘llagan minnatdorlik maktubida O‘zbekistonga amalga oshirgan rasmiy tashrifi davomida ko‘rsatilgan yuksak mehmondo‘stlik va samimiy qabul uchun chuqur minnatdorlik bildirgan. Shuningdek, Qirolicha O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif unda unutilmas taassurot qoldirganini ta’kidlab, Markaz ekspozitsiyalari Markaziy Osiyoning boy tarixi, madaniy merosi hamda Islom sivilizatsiyasi taraqqiyotiga beqiyos hissa qo‘shgan buyuk allomalarning ilmiy-ma’naviy merosini zamonaviy muzey yechimlari orqali keng va ta’sirchan tarzda namoyon etayotganini yuqori baholagan. Ayniqsa, Qur’on zalidagi ma’naviy muhit va noyob meros namunalari unda katta hurmat va hayrat tuyg‘ularini uyg‘otgani qayd etilgan.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi hamda 2026 yil 7–11 iyul kunlari Toshkent, Samarqand va Termiz shaharlarida bo‘lib o‘tgan I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi yuksak xalqaro e’tirofga sazovor bo‘lmoqda. Forum yakunlaridan so‘ng nufuzli xalqaro tashkilotlar, ilmiy muassasalar va jamoat arboblari tomonidan minnatdorlik hamda hamkorlikni rivojlantirishga oid qator maktublar kelib tushdi.
Malayziya Xalqaro Islom universiteti (International Islamic University Malaysia – IIUM) huzuridagi Office of Strategic Institution Transformation rahbari, professor Shukron bin Abd Rahmon o‘z maktubida I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumining xalqaro ahamiyatiga alohida to‘xtalgan. Uning qayd etishicha, 40 dan ortiq mamlakatdan olimlar, davlat arboblari va xalqaro tashkilotlar vakillarini birlashtirgan mazkur anjuman islom sivilizatsiyasining tinchlik, bag‘rikenglik va ma’rifat g‘oyalarini targ‘ib etish, davlatlar o‘rtasidagi ilmiy muloqot va akademik hamkorlikni mustahkamlashda muhim o‘rin tutdi. Shuningdek, forumning yuqori saviyada tashkil etilgani, ishtirokchilar uchun yaratilgan sharoitlar hamda O‘zbekistonning boy ilmiy va ma’naviy merosi xalqaro jamoatchilikka munosib tarzda namoyon etilgani e’tirof etildi.
Rossiyaning “Rossiya – Islom dunyosi” strategik qarash guruhi tomonidan yuborilgan ikki alohida maktubda ham Forum va Markaz faoliyatiga yuksak baho berildi. Xususan, mazkur maktublarda O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining ochilishi XXI asr islom olamidagi eng yirik gumanitar va madaniy-ma’rifiy loyihalardan biri sifatida baholanib, O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning ushbu tashabbusni amalga oshirishdagi yetakchi o‘rni va Markazni ilm-fan, tinchlik, ma’rifat, gumanizm hamda bunyodkorlik maskani sifatida shakllantirishga qaratilgan sa’y-harakatlari alohida e’tirof etilgan.
Shu bilan birga, Markazning kelgusida dunyo olimlari, tadqiqotchilari va talabalari uchun nufuzli ilmiy-ma’rifiy markazga aylanishiga ishonch bildirilib, muzeyshunoslik, tarix, arxeologiya, ta’lim, kitobshunoslik va nashriyotchilik sohalarida qo‘shma ilmiy va madaniy loyihalarni amalga oshirishga tayyorlik bildirilgan.
Iordaniya Hoshimiylar Qirolligi Madaniyat vazirligi Bosh kotibi professor Nidal Al-Ahmad ham o‘z maktubida I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi yuksak saviyada tashkil etilganini ta’kidlab, anjuman Islom sivilizatsiyasining insoniyat taraqqiyotiga qo‘shgan ulkan hissasini xalqaro maydonda yana bir bor namoyon etganini qayd etgan. Shuningdek, turli mamlakatlardan tashrif buyurgan olimlar, davlat va din arboblarini bir maydonga jamlagan mazkur forum tinchlik, bag‘rikenglik va ma’rifat g‘oyalarini ilgari surishga xizmat qiluvchi muhim xalqaro muloqot platformasiga aylangani ta’kidlangan.
Markazning xalqaro maydondagi faoliyatiga bildirilayotgan yuksak ishonchning yana bir amaliy ifodasi sifatida ICESCO ning Boku shahridagi mintaqaviy ofisi tomonidan Markaz rahbariyatiga 2026 yil 27–28 iyul kunlari bo‘lib o‘tgan Global Foresight Focal Points Initiative xalqaro tadbirida ishtirok etish uchun rasmiy taklifnoma yuborildi. Taklifda ICESCOga a’zo davlatlarda strategik prognozlash, davlat boshqaruvida innovatsion yondashuvlarni joriy etish va kelajakni rejalashtirish sohalarida hamkorlikni kengaytirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgani qayd etilgan.
Xorijiy davlatlar rahbarlari, nufuzli olimlar va xalqaro tashkilotlar tomonidan bildirilgan mazkur e’tiroflar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining qisqa vaqt ichida xalqaro ilmiy-ma’rifiy hamkorlikning muhim platformalaridan biriga aylanganini yana bir bor tasdiqlaydi. Bu esa Markaz tomonidan islom sivilizatsiyasining boy ilmiy va madaniy merosini o‘rganish, asrab-avaylash va jahon hamjamiyatiga keng targ‘ib etish borasida amalga oshirilayotgan ishlar xalqaro darajada yuksak baholanayotganining yorqin ifodasidir.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati