Bismillahir Rohmanir Rohiym
Savol: “Ummatimdan yetmish mingi jannatga hisobsiz kirurlar. Ular shumlanmaydigan, dam solishni talab qilmaydigan, tamg‘a qizdirib bosmaydigan va Robbilariga tavakkal qiladigan kimsalardir”. Shu hadisda jannatga hisob-kitobsiz kiradigan bandalar 70 ming deb aytilgan ekan. Faqat shu miqdordagi inson hisob-kitobsiz jannatga kiradimi?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Yo‘q, unday emas. Chunki bir hadisda 70 ming soni ishlatilgan bo‘lsa, boshqa rivoyatlarda 70 mingdagi har bir mingga yana yetmish ming, yana bir rivoyatda yetmish mingning har biriga yetmish ming ummat qo‘shilishi aytilgan. Ya’ni adadlar turlicha kelgan. Savolda keltirilgan hadis sharhida muhaddis ulamolar bu yerdagi adad cheklash uchunmi yoki ko‘plikni ifodalash uchun ishlatilganmi deb bahs yuritganlar va aksar ulamolar bu adad ko‘plik uchun ishlatilgan deganlar.
Chunki Alloh taolo Tavba surasining 80-oyatida Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamga xitob qilib: “Agar ular uchun yetmish marta istig‘for aytsangiz ham, Alloh hargiz ularni mag‘firat qilmas” degan so‘zidagi yetmish ko‘plikni ifodalaydi, undan ko‘p miqdorda istig‘for aytilsa ham, Alloh taolo ularni kechirmasligini boshqa oyatda aytgan.
Demak, rivoyatlarda kelgan adadlardan murod ko‘plik ma’nosi ekani hadisi sharifda zikr qilingan sifatlarga ega har bir mo‘min shu maqomga ega bo‘lishini anglatadi va jannatga hisobsiz kiruvchi mo‘minlar soni ma’lum bir sanoqqa cheklanmaydi. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Agar maqsad va orzularingiz yozilgan kundaligingizni ko‘rsatsangiz, men sizga besh yildan keyin qayerda bo‘lishingizni yoki nima bilan shug‘ullanishingizni aytib bera olmayman. Ammo kundalik odatlaringizni ko‘rsatsangiz, besh yildan keyin qanday insonga aylanishingizni taxmin qila olaman.
Unutmang! Kelajak faqat maqsadlar bilan qurilmaydi. U har kuni takrorlanadigan kichik odatlar ipidan to‘qiladi.
Xulosa shuki, agar kelajagingizni bilmoqchi bo‘lsangiz, maqsadlaringizga emas, kundalik odatlaringizga e’tibor bering.
Har bir insonning o‘z maqsadlari bor. Kimdir 10 million so‘m topishni, kimdir 10 kilogramm vazn tashlashni, yana kimdir esa YouTubeda mashhur bo‘lishni orzu qiladi…
Biroq maqsadning o‘zi yo‘lni belgilamaydi. Yo‘lni kundalik odatlar belgilaydi. Masalan, 10 kilogramm ozishni istagan inson bunga faqat sog‘lom ovqatlanish va muntazam mashq qilishni odatga aylantirsagina erisha oladi.
Aksariyat odamlar esa bir necha kun tartibga amal qiladilar, keyin yana eski odatlariga qaytib ketadilar. Natijada, ularning maqsadlari devorga ilingan chiroyli rasmdek qolib ketadi. Chunki maqsad odatga aylanmadi.
Maqsad qo‘yish oson. Ammo odatni shakllantirish sabr, intizom va mehnat talab qiladi.
Odat bu – muntazam takrorlanadigan, vaqt o‘tishi bilan inson tabiatining bir qismiga aylanadigan xatti-harakatdir. Shunday darajaga yetadiki, uni deyarli o‘ylamasdan bajarasiz.
Aynan kundalik odatlar odamlar o‘rtasidagi eng katta farqni yuzaga keltiradi. Agar odatlaringizni yaxshilasangiz, maqsadlaringizga yaqinlashasiz.
Demak, har kuni odatlarimizni oz bo‘lsa-da, yaxshilashga intilishimiz kerak. Ana shu kichik, ammo barqaror qadamlar hayotimizda katta o‘zgarishlarni boshlaydi.
Biz har kuni yaxshiroq bo‘lishni tanlasak, kelajagimiz ham shunga yarasha go‘zal bo‘ladi.
Oisha roziyallohu anhodan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan “Qanday amal Alloh uchun eng mahbubdir?”, deb so‘raldi. U zot alayhissalom: “Oz bo‘lsa ham, davomlisi”, dedilar» (Imom Termiziy rivoyati).
Sizning qanday maqsadlaringiz bor? So‘nggi kunlarda qaysi maqsadlaringizga erishish uchun harakat qilyapsiz?
Davron NURMUHAMMAD