Muborak Ramazon oyida Alloh taolo hamma musulmonlarga O‘zining rahmati, mag‘ifirati, cheksiz ne’matlarini yog‘diradi.
Bu oy o‘z jonlariga (gunoh bilan) zulm qilgan bandalar... (Zumar, 53)ning ensasidan tutilib, ularga hidoyat yo‘li ko‘rsatiladi.
Bu oyda insonlar yeyish-ichishdan, nafsoniy istaklardan tiyiladilar.
Odatdagidek, kun davomida ko‘ngil tusaganda qahva, choy icha olmaymiz bir oy.
Shu ishlarni Alloh roziligi uchun bajaramiz. Bu bir mo‘jiza, aslida. Lekin uni his etmaymiz.
Misol uchun, bu yil (2026) yurtimizda necha kishi ro‘za tutadi?
Millionlab kishilar Islomning uchinchi ruknini ado etishiga shubha yo‘q.
Endi Osiyo qit’asida yoki butun Islom olamida necha kishi ro‘za tutishini tasavvur qilib ko‘ring-a (!).
Bu amal majburiy emas, balki ixtiyoriy ravishda, nazorat qilinmagan holda bajarilishiga e’tibor qaratsak, shuning o‘zi katta mo‘jiza ekaniga guvoh bo‘lamiz.
14 asr oldin Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: «Alloh taolo sizlarga har yili bir oy Ramazon ro‘zasini tutishni farz qildi», deb marhamat qilgan.
1,4 ming yildan beri son-sanoqsiz mo‘min-musulmonlar har yili bir oy ixtiyoriy ravishda ro‘za tutadilar. Bu ishda majburlash yo‘q. Agar majburlash bo‘lganida ko‘pchilik ro‘za tutmas edi.
Biror kishiga: «Ro‘za tutsang, shuncha pul beraman» desangiz, u muhtoj bo‘lsa, 3-4 kun ro‘za tutishi mumkin. Lekin pulni olgach, juftakni rostlab qoladi.
Asrlar davomida milliardlab insonlar bir oy ro‘za tutadilar.
Har yili shu holat takrorlanavergani bois uning chinakam favqulodda hodisa ekanini ko‘p ham anglayvermaymiz.
Odam ruhiyatida har doim yashirin narsaga intilish, talpinish bor. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bunday dedilar: «Odam bolasining har bir amali (uchun beriladigan savob) bir necha baravar ko‘paytiriladi: bir yaxshilik o‘n martadan yetti yuz baravargacha. Alloh azza va jalla bunday dedi: "Ammo ro‘za mustasno, chunki u Men uchundir, uning mukofotini O‘zim beraman"» 0
Shu bois Rabbimiz beradigan ulug‘ mukofotga erishish uchun ixlos ila ro‘za tutamiz. Shu ibodat tufayli milliardlab insonlar valiylik lazzatini totadilar.
Ha, Ramazonda iymoni bor har bir kishi valiy bo‘ladi. Shu maqomni yil davomida, umr bo‘yi asrab qoladigan kishilar qanday ham baxtli! Ular jannatga Rayyon darvozasidan kiradilar, inshoalloh.
Tolibjon NIZOM
Hayotda ko‘pincha to‘g‘ri yo‘nalish emas, balki tezlashish o‘rgatiladi. Tezroq yurish, tezroq yetib borish, hamma narsani tezroq bajarish... Lekin hech kim to‘xtab: “Bunchalik shoshilishdan maqsad nima?” deb so‘ramaydi. Inson tinimsiz harakatda bo‘lishni erishish, tabiiy hayot tarzi deb o‘ylab, sarflanayotgan umri evaziga aslida nimaga erishayotgani haqida o‘ylamay qo‘yadi.
Ba’zan yo‘lni yo‘qotdik, deb o‘ylaymiz. Holbuki, yo‘qoladigan narsa yo‘l emas, balki to‘g‘ri yo‘nalishdir. Bu yo‘nalish xaritadagi chiziqlar yoki telefondagi yo‘l ko‘rsatkich emas, balki Alloh taolo borlig‘imizga jo qilgan ichki yo‘naltirgich, ya’ni fitratimizdir.
Bu ichki yo‘naltirgich ba’zan to‘g‘ri tomonni ko‘rsatmayotgandek tuyuladi. Dunyo tashvishlari, nafs istaklari ko‘payib ketganida, u sarson bo‘ladi yo qotib qoladi. Shunda biz uni buzildi deb o‘ylaymiz. Lekin fitrat buzilmaydi, shunchaki biz unga ahamiyat bermay qo‘ygan bo‘lamiz. Ba’zilar bu yo‘naltirgichni boshqalarning qo‘liga berib qo‘yadi...
Yo‘nalishini yo‘qotgan odam to‘g‘ri yo‘lga qaytishi kerak. Bu qaytish shunchaki bir manzilga qaytib borishmas, balki ichki dunyomizdagi tarqoqlikni jamlash, fitratimizga qaytishdir. Shunda inson dunyoning “hammasiga erishish” vasvasasidan xalos bo‘ladi. O‘tmishdagi xato va sinovlardan ibrat oladi, ammo ularni o‘ziga og‘ir yuk qilib olmaydi. Boshqalardan va hayotdan juda ko‘p narsa kutishni to‘xtatadi...
Haqiqiy xotirjamlik – hamma narsa mukammal bo‘lishi deganimas. Inson o‘z harakat doirasi chegarasiga yetganida Allohning qazo va qadariga rozi bo‘lsa xotirjamlik topadi. Bu loqaydlik emas.
Musulmon kishi ham xursand bo‘ladi, qayg‘uradi, boshqalar kabi yashaydi. Lekin u o‘tkinchi tuyg‘ular, orzu-havaslar aro sarson bo‘lib qolmaydi. Chunki dunyodagi har bir holat vaqtinchalik sinov ekanini yaxshi anglaydi.
Inson o‘zligiga qaytganida boshqalarning yukini yelkasiga olishga urinmaydi. Yordam beradi, lekin har kim o‘z qismati va qilmishi uchun o‘zi mas’ul ekanini tushunadi. Boshqalarning aybiga qaramay, o‘z xatolarini tuzatish bilan band bo‘ladi. Muhimi, har ishida shoshqaloqlik qilmaydi. Chunki oxiratga va ma’naviy kamolotga eltuvchi yo‘lni shoshib bosib o‘tib bo‘lmasligini biladi.
Aytilganidek: “Kim o‘zini tanisa, Rabbini taniydi”. Bu martabaga erishgan qalb esa hech qachon adashmaydi.
Abdulatif ABDULLOH