Bismillahir Rohmanir Rohiym
Bandaning haqqi yengil qaraladigan narsa emas. Bu haq – to ado qilinmaguncha kechilmaydigan haq. Bu shunday haqki, Alloh taolo aralashmaydigan haq.
Bandaning haqqi iymonning bir bo‘lagi. Ado qilinmaguncha jannatga kirishdan to‘sib turadigan devor. Bandani haqqini ado qilish aslida iymon keltirishdan boshlanadi.
Guvohlik beraman albatta Allohdan boshqa iloh yo‘qdir, yana guvohlik beraman albatta Muhammad alayhissalom Allohning bandasi va elchisidir.
“Allohdan boshqa iloh yo‘qdir” bu kalom Allohning haqqidir.
“Muhammad Allohning bandasi va elchisidir” bunisi esa bandaning haqqidir.
Ushbu jumlalar bir-biridan ajratilganda esa, iymon mukammal bo‘lmaydi.
“Namozni barkamol o‘qingiz”, Allohning haqqidir.
“Zakot beringiz” bandaning haqqidir.
“Allohga itoat etingiz” Allohning haqqidir.
“Payg‘ambarga itoat etingiz” bandaning haqqidir.
“Menga va ota-onangga shukr qilgin”
“Menga (shukr qilgin)” Allohning haqqidir.
“Ota-onangga shukr qilgin” bandaning haqqidir.
Agar kishi Allohning haqqini go‘zal ado qilsa-yu, bandaning haqqiga rioya qilmasa najot topmaydi.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Kim haj qilsa-yu, (unda) rofas (fahsh) va fisqqa yo‘l qo‘ymagan bo‘lsa, u uyiga xuddi onadan yangi tug‘ilgandek gunohlardan pok bo‘lib qaytadi” (Imom Buxoriy rivoyati).
“Haj” – Allohning haqqi.
“Faxsh va fisq” bandalar haqqiga rioya qilmaslik oqibatida bo‘ladi.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga “Falonchi ayol kechalari namoz o‘qib, kunduzlari ro‘za tutadi. Biroq tili yomon, qo‘shnilariga behayolik bilan ozor beradi”, deyishgan edi, u zot sollallohu alayhi vasallam: “Unda yaxshilik yo‘q, u do‘zaxda” , dedilar (Imom Hokim rivoyati, sahih hadis).
“Namoz va ro‘za” Allohning haqqi. Ayol uni ado qilardi.
“Tildagi ozor va behayolik” bandalarning haqqi. Shu haq ado qilinmagani sababli “Unda yaxshilik yo‘q, u do‘zaxda”, dedilar.
Yorbek ISLOMOV,
Olmazor tumani “Oxunguzar” masjidi imom-xatibi.
Pokistonning “The Diplomatic insight” portalida Pokiston tinchlik va diplomatik tadqiqotlar instituti ijrochi direktori Muhammad Asif Nur qalamiga mansub O‘zbekistonning ma’rifatparvar merosi sarlavhali maqolasi e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
“O‘zbekistonning eng katta boyligi faqat Samarqand, Buxoro va Xivaning mahobatida emas. Bu qadim yurtning eng katta boyligi insoniyatga hisoblashni, davolashni, osmon jismlarini kuzatishni, e’tiqodni anglashni, adolat bilan boshqarishni va tilga tamadduniy ohang bag‘ishlashni o‘rgatgan buyuk tafakkur sohiblarining vorisligidadir”, –deb yozgan muallif.
Muhammad Asif Nurning ta’kidlashicha, Prezident Shavkat Mirziyoyev rahbarligida bugun O‘zbekistonda muzeylar, ilmiy markazlar, ixtisoslashtirilgan maktablar, kitobxonlik dasturlari va madaniy diplomatiya orqali Uchinchi Renessansning poydevoriga tamal toshi qo‘yilyapti.
“Bu maqsad 2026 yil 17 mart kuni Toshkentda Islom sivilizatsiyasi markazining ochilishi bilan yanada aniq ifoda topdi. 1 iyunga qadar markazga yarim million kishi, jumladan, 150 dan ortiq xorijiy delegatsiya tashrif buyurdi. Qariyb 2 000 nafar olim 810 ta tegishli loyihada ishtirok etdi, 1 000 dan ortiq madaniy ashyo esa xorijdan O‘zbekistonga qaytarildi. Rasmiy ma’lumotlar mamlakat xotirani ta’lim va milliy ishonchga aylantirayotganini ko‘rsatadi”, – deya qayd etilgan nashrda.
Shuningdek, maqolada 2026 yilda Samarqand yaqinidagi Imom Buxoriy majmuasi qayta qurilib, ziyoratchilar uchun ochilgani e’tiroq etilgan. Unda 10 ming kishilik masjid, muzey va ilmiy-tadqiqot muassasalari barpo etildi. Majmuaning kunlik tashrif buyuruvchilarni qabul qilish imkoniyati 65 ming kishiga yetdi va birinchi oyning o‘zida majmuaga bir milliondan ortiq odam tashrif buyurdi. Bu maskan ziyoratni bilim, tadqiqot va ma’naviy tarbiya bilan uyg‘unlashtiradi.
Muallif o‘z maqolasida Amir Temur va Temuriylar merosining O‘zbekiston tarixi va taraqqiyotida tutgan o‘rniga alohida e’tibor qaratgan.
“Temuriylar davri nafaqat O‘zbekiston, balki jahon tamaddunida ham muhim palla hisoblanadi. Amir Temur Samarqandni qudratli davlat markaziga aylantirdi va me’morchilik, ilm-fan hamda madaniyat taraqqiyotini qo‘llab-quvvatladi. 2026 yilda O‘zbekistonda Amir Temur tavalludining 690 yilligi keng nishonlanmoqda, Temuriylar tarixi davlat muzeyi qayta rekonstruksiya qilindi va aprel – Amir Temur oyi deb e’lon qilindi”, – deyiladi manbada.
Asif Nurning e’tirof etishicha, O‘zbekistonda ma’rifatparvarlik g‘oyalari hech qachon faqat qo‘lyozmalar bilan cheklanib qolmagan. U mahallada, ustoz va keksalarga hurmatda, ustoz-shogird an’analarida va mehmondo‘stlikda yashaydi. U Shashmaqom ohanglarida yangraydi, Lazgi raqsida namoyon bo‘ladi, Askiya san’atida tilga kiradi, baxshilar ijrosida hikoya qilinadi, atlas va adras matolarida o‘z ifodasini topadi. YUNЕSKO tomonidan tan olinishi bu an’analarning jahon miqyosidagi ahamiyatini tasdiqlaydi.
Muallif o‘z maqolasini “O‘zbekistonning ma’rifatparvar merosining ildizlari qadimiy – ammo uning haqiqiy manzili – kelajakdir”, – degan so‘zlar bilan yakunlagan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi matbuot xizmati