Bulutlarga boqing, tuproqqa emas
Gar bo‘lmaganda olov qo‘shnisin kuydirmog‘i,
Bilmas edik biz isiriqning foyda bo‘lmog‘i.
Doimo kuchli g‘ayrat va oliy himmat sohibi bo‘ling. Sizning faqat yuqoriga qarab ko‘tarilishingiz va doimo harakatda bo‘lishingizni istardim. Pastga tushish yoki tinib qolishdan saqlaning. Bilingki, hayot soniya va daqiqalardan iborat. Tirishqoqligingiz, sabr va matonatda chumoli kabi bo‘ling, doimo harakat qiling.
Tavba qiling, agar yana gunoh ishga qo‘l ursangiz yana tavba qiling. Qur’onni yodlang, agar unutib qo‘ysangiz ikkinchi, uchinchi, hatto o‘ninchi marta bo‘lsa ham qaytda yodlavering. Asosiysi, ruhiy tushkunlikka tushmang va yiqilganingizni tan olmang. Chunki tarix oxirgi so‘zni bilmaydi, aql so‘nggi chegarani e’tirof qilmaydi, ular faqatgina harakat va orzu ro‘yobini biladi, xolos.
Umr jism kabidir, unda go‘zallashtirish uchun jarrohlik amaliyotini olib borish mumkin. Umr bino kabidir, uni ta’mirlash, qayta qurish va bo‘yoq bilan chiroyli qilish mumkin. Tushkunlik va muvaffaqiyatsizlikdan saqlaning. Kasalliklar, ofatlar, musibatlar va sinovlar kelishidan cho‘chishni to‘xtating, Allohga tavakkul qiling. U zot aytadi:
﴿وَعَلَى اللَّهِ فَتَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ﴾
“…Agar mo‘min bo‘lsangiz, Allohga tavakkal qilingiz” (Moida surasi, 23-oyat).
Shu’la: Ma’siyatni tark etish jihod, unda davom etish esa qaysarlikdir.
Doktor Oiz al-Qarniyning
"Dunyodagi eng baxtli ayol" kitobidan
Jurnalist odobi va axborot tarqatish mas’uliyati
Birinchidan, tarqatilayotgan har bir ma’lumot va axborot insonlar manfaatiga xizmat qiladigan yaxshi so‘z bo‘lishi lozim.
Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Alloh yaxshi so‘zga qanday misol keltirganini ko‘rmaysanmi? U xuddi bir yaxshi daraxtga o‘xshaydir. Uning asli sobit turadir. Shoxlari esa, osmonda. Robbi izni ila har doim mevalarini berib turadir” (Ibrohim surasi, 24-25 – oyatlar).
Ikkinchidan, turli fahsh va behayo ma’lumotlarni, bo‘xton, yolg‘on hamda mish-mish xabarlarni tarqatishdan ehtiyot bo‘lish shart.
Alloh taolo bunday ogohlantiradi: “...fahsh ishlar tarqalishini yaxshi ko‘radiganlarga bu dunyoyu oxiratda alamli azob bordir” (Nur surasi, 19-oyat).
Uchinchidan, tarqatilayotgan har qanday xabar yoki ma’lumot uchun Qiyomat kuni javob berishni hamda “Kitobat ham xitobat kabidir (yozish – gapirish kabi)”, degan qoidani unutmaslik kerak.
Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Bugungi kunda ularning og‘izlariga muhr uramiz. Nima kasb qilganlarini Bizga qo‘llari so‘zlar va oyoqlari guvohlik berur” (Yosin surasi, 65-oyat).
Imom Shofi’iy aytadilar: “Vafot etmaydigan yozuvchi yo‘q. Ammo uning qo‘llari yozgan narsalar necha yillar o‘tsada saqlanib qoladi. Shunday ekan, Qiyomatda ko‘rganingizda xursand bo‘ladigan narsadan boshqa hech narsa yozmang!”.
To‘rtinchidan, har bir axborotning ishonchli ekanini tekshirib, keyin tarqatish.
Alloh taolo shunga buyuradi: “Ey, iymon keltirganlar! Agar fosiq xabar keltirsa, aniqlab ko‘ringlar, bir qavmga bilmasdan musiybat yetkazib qo‘yib, qilganingizga nadomat chekuvchi bo‘lmanglar” (Hujurot surasi, 6-oyat).
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Bir kishining yolg‘onchi bo‘lishi uchun eshitgan narsasini gapiraverishi kifoya qiladi”, deganlar (Imom Muslim rivoyati).
Beshinchidan, mualliflik huquqiga amal qilish. O‘zgalarning mehnatini ko‘chirib, o‘zlashtirib olmaslik.
Imom Shofi’iy rahimahulloh: “Menga bu so‘zni falonchi aytgan”, deb aytuvchisini aniq shaklda gapirgan kishi haqiqiy marddir”, deganlar.
Abdul Fattoh Abu G‘udda aytadilar: “Jumla yoki so‘zni naql qiluvchiga nisbat berish omonatdir”.
Oltinchidan, har bir kasb egasi o‘z mutaxassisligi doirasida axborot yoki ma’lumot tarqatishi lozim. Bilimi yetmagan, mutaxassisligi bo‘lmagan xabarni tarqatmaslik kerak.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Qachon ish o‘z ahlidan boshqaga topshirilsa, qiyomatni kutaver”, deganlar (Imom Buxoriy rivoyati).
Davron NURMUHAMMAD