Mazhabsizlik tarafdorlari o'zlarini bir qancha turli nomlar bilan ataydilar:

Ta'kidlash joizki, Nabiy alayhissalom hayotlik davrlarida sahobalar muayyan shar'iy masala chiqib qolsa, u zotning o'zlariga murojaat qilib, echimini topganlar. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi va sallam vafotlaridan so'ng sahobalar shar'iy savollar bo'yicha mujtahid darajasida bo'lgan sahobalardan fatvo so'raganlar. Tobeinlar sahobalar tutgan yo'lni tutib, mujtahidlarga ergashganlar.
Mashhur alloma Ibn Rajab “Ko'plab mazhablar orasida faqat to'rttasining saqlanib qolgani, asrlar davomida insonlarni turli ziddiyatlar va ixtiloflardan himoya etishda asos bo'lgan”, deb yozgan.

Ulamolar mazhablarga ergashish – Payg'ambarimiz sollallohu alayhi va sallamning quyidagi hadisiga amal qilishdir, deb ta'kidlaydilar: “Agar ixtilof ni ko'rsangiz, o'zingizga ko'pchilik tomonini lozim tuting” (Imom Moja, rioyati).

Islom ulamolari shar'iy hukmni va uning dalilini bilmaydigan musulmon odam (muqallid) mujtahid olimga taqlid qilishi lozimligini ta'kidlaydilar. Bunga Qur'ondagi ushbu oyatni dalil sifatida keltirish mumkin: “…Agar bilmasangiz zikr ahllaridan so'rang” (Nahl surasi, 43-oyat). Ulamolar oyat Kitob va sunnatga qaytish shaklida emas, balki ahli zikrlarga ergashishlikka buyurish ko'rinishida nozil bo'lganiga e'tibor qaratadilar.

Mazhablarda Qur'on, sunnat, ijmo va qiyosdan dalil sifatida foydalanishning o'ziga xos qoidalari, usul va tamoyillariga asoslangan muayyan tizim mavjud. Masalalar tizimli ravishda hal bo'lgan. Mazhabsizlarda esa hech qanday ijtihod usul va qoidalari yo'q bo'lib, “Qur'on va sunnatga murojaat qilamiz” qabilidagi dalilsiz da'vo bilan hukmlar berilmoqda. Maqsadiga, ra'yiga va nafsiga to'g'ri kelgan dalillarni olib, qolganlarini tashlash esa yomon oqibatlarni keltirib chiqarmoqda.

Bemazhablar omma, musulmonlar orsida ko'plab noto'g'ri talqin qilingan aqidaviy va fiqhiy masalalarni tarqatmoqdalar. Vaholanki, bu masalalar ahli sunna val jamoa olimlari tomonidan allaqachon hal qilingan.

Shunday ekan, barchamiz bir mazhabni mahkam ushlab, unga amal kilaylik.

Kosonsoy tumani "Qo'qumboy" jome masjidi imom-xatibi Hayrulloh Abdullayev