Hammamizga ma’lumki, XXI asr axborot asridir. Bu asrda axborot texnologiyalari shu darajada rivojlandiki, dunyoning bir chekkasidagi voqea shu zahotiyoq keng jamoatchilikka yetib boradi. Axborotning bunday tezlikda tarqalishiga internet global tarmog‘ining kashf qilinishi sabab bo‘ldi. Hozirgi davrda hayotni internetsiz tasavvur qilish qiyin. Albatta, axborot yetkazishda, inson bilim doirasini kengaytirishda, biznes olamida va boshqa sohalarda uning o‘rni beqiyos. Lekin internet omma mafkurasini buzishda, buzg‘unchi g‘oya va aqidalarni tarqatishda, inson ongini zaharlashda ham qora kuchlarni asosiy targ‘ibot manbasi bo‘lib qolmoqda. Global tarmoqning salbiy xarakterga ega bo‘lgan bir necha omillari borki, bu omillar har bir inson uchun asosiy xatar hisoblanadi. Biz quyida ana shu omillarning ba’zilarini sanab o‘tamiz.
1. Sog‘lom e’tiqodga tahdid.
Internet ayniqsa, yoshlarni sog‘lom e’tiqodiga tajovuz qiluvchi manbalar makonidir. U yerda o‘zlarini “do‘st sanovchi” yoki “hidoyatga boshlovchi” qilib ko‘rsatuvchilar ko‘p. Aslida
ularning din ilmidan xabarlari yo‘q. O‘z rahnamolaridan eshitganlarini takrorlashdan nariga o‘tmaydilar. Ular o‘z johilliklari bilan boshqalarni ham jarga yetaklaydilar.
Bunday aqidaparast oqimlar targ‘ibotini olib borayotgan saytlar soni ma’lumotlarga ko‘ra 7000 dan oshgan. “Al-Qoida”, ISHID kabi terroristik tashkilotlarning targ‘ibot manbalarining asosiy qismi internetga to‘g‘ri keladi. Afsuski butun dunyo bo‘ylab ilmsiz, e’tiqodsiz yoshlar ularning o‘ljalariga aylanmoqda.
2. Turli fitnalar makoni.
Internet xalqlar, millatlar orasida nizo keltirib chiqaruvchi manbalar makonidir. Ular ayniqsa, ijtimoiy tarmoqlar orqali keng faoliyatni yo‘lga qo‘yishgan. U yerda yolg‘on-yashiq, irqiy kamsitilishga sabab bo‘luvchi xabarlar tarqatiladi va kishilarni ommaviy norozilik uyushtirishga chaqirib fitna qo‘zg‘ashga harakat qilinadi. Fitna har bir rivojlanishga intilayotgan davlat uchun katta halokatdir. Shuning uchun Alloh o‘z kalomida: “Fitna qotillikdan ham ashaddiyroqdir”, deb marhamat qiladi.
Shuningdek, diniy tushunchalar ham buzib ko‘rsatiladi. Ular “shahid”, “jihod”, “Hijrat” kabi tushunchalarni ba’zi savodsiz “olim” larning fatvolariga tayanib buzib talqin qilishadi. Shu yo‘l bilan omma orasida diniy asosda nizo chiqarishga urinishadi. Bu ishlar esa dinimizda qat’iyan man qilingan ishlardir.
3. Bekorchilik va buzuqlik o‘chog‘i.
Yoshlarning ko‘p hollarda internetdan faqat ko‘ngilochar manba sifatida foydalanishi
achinarlidir. Bu inson uchun juda qadrli bo‘lgan vaqtning behuda o‘tishiga sabab bo‘ladi.
Ayniqsa, ijtimoiy tarmoqlarda behuda vaqt o‘tkazish, keraksiz narsalarni tomosha qilish yoshlarning zehnini o‘ldiradi, fikrlashini susaytiradi. Aslida, keraksiz narsalarga vaqt sarflash gunohdir. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam hadislarida: “Behuda ishlarni tark etish kishi Islomining go‘zalligidandir”, deganlar.
Ommaviy madaniyatni, ayniqsa, buzuqchilikni targ‘ib qiluvchi saytlar ma’naviyat uchun halokatlidir. Bunday saytlar kishilarni hissiz, atrofidagilarni qadrlamaydigan manqurtlarga aylantirib qo‘yadi. Bunday buzuqchilikni doimiy ko‘rish qalbni o‘ldiradi.
Hikmatlarda shunday deyiladi: “Ko‘z bilan qilingan gunohning qalbga ta’siri katta.Chunki ko‘z qalb bilan bog‘liqdir”.
Hulosa shuki: Yuqorida sanab o‘tilganlar global tarmoqdagi xatarlarning ba’zilari xolos. Lekin ana shu “ba’zilari”ning ta’siriga berilib vayronkorlik bilan shug‘ullanayotganlarni,
bu vayronkorlik butun davlatlarni o‘z domiga tortayotganligini guvohi bo‘lib turibmiz.
Bunday illatlardan saqlanish, yoshlarimizni saqlash o‘zimizning qo‘limizda. Shu yo‘l bilan yurtimiz kelajagini, tinch hayotimizni asrash uchun kurashishimiz lozim.
Ma’rufxon Aloxodjayev,
Namangan shahri “Abdulqodir qori” jome masjidi imom xatibi
Shri-Lankaning “Uthaym” nashrida O‘zbekistonning boy tarixiy-madaniy merosi, uni asrab-avaylash va kelajak avlodlarga bezavol yetkazish borasida amalga oshirilayotgan ishlarga bag‘ishlangan maqola e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Materialda Yangi O‘zbekistonda milliy qadriyatlarni tiklash, madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish, ilm-fan va ma’rifatni rivojlantirishga qaratilgan islohotlar yuksak baholangan.
Ta’kidlanganidek, so‘nggi yillarda O‘zbekistonda ma’naviy-ma’rifiy sohani tubdan takomillashtirish, xalqning ko‘p asrlik boy ilmiy-madaniy merosini o‘rganish hamda uni jahon hamjamiyatiga keng targ‘ib etish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylandi.
Mamlakatda tarixiy obidalarni restavratsiya qilish, muzeylar va arxivlar faoliyatini modernizatsiya qilish, qo‘lyozmalarni asrab-avaylash va raqamlashtirish, milliy madaniy merosni xalqaro miqyosda targ‘ib qilishga qaratilgan tizimli ishlar amalga oshirilayotgani qayd etilgan.
Maqolada Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan ilgari surilgan Uchinchi Renessans g‘oyasi mamlakat taraqqiyotining muhim strategik yo‘nalishi sifatida alohida e’tirof etilgan. Muallif fikricha, mazkur g‘oya nafaqat tarixiy merosni asrab-avaylash, balki ilm-fan, ta’lim, madaniyat va innovatsiyalarni uyg‘un rivojlantirish orqali mamlakatning intellektual va ma’naviy salohiyatini yuksaltirishga xizmat qilmoqda.
Uchinchi Renessans konsepsiyasi O‘zbekistonning buyuk ilmiy an’analarini qayta tiklash, yosh avlodni bilimli va vatanparvar etib tarbiyalash hamda mamlakatning xalqaro nufuzini yanada mustahkamlashga qaratilgan umummilliy dastur sifatida baholanmoqda.
Gazetaning yozishicha, O‘zbekistonda kechayotgan o‘zgarishlar faqat madaniy sohadagi islohotlar bilan cheklanmaydi. Ular mamlakatning ilmiy, ma’naviy va intellektual taraqqiyotini ta’minlashga qaratilgan uzoq muddatli strategiyaning ajralmas qismi hisoblanadi. Ilmiy muassasalar faoliyatini qo‘llab-quvvatlash, tarixiy manbalarni tadqiq etish, madaniy merosni muhofaza qilish va zamonaviy ta’lim tizimini rivojlantirish kabi yo‘nalishlar yagona maqsad — Yangi O‘zbekistonning mustahkam ma’naviy poydevorini yaratishga xizmat qilayotgani alohida qayd etilgan.
Maqolada Toshkent shahrida barpo etilgan O‘zbekiston Islom sivilizatsiyasi markazi faoliyatiga keng o‘rin ajratilgan.
Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi va g‘oyasi asosida barpo etilgan mazkur betakror majmua O‘zbekistonning madaniy va ilmiy siyosatidagi eng muhim istiqbolli loyihalardan biri bo‘ldi. Markazda VII asrga oid noyob Usmon Mus'hafi saqlanayotgani uning tarixiy ahamiyatini yanada oshiradi.
Shu bilan birga, bu yerda qo‘lyozmalarni ilmiy o‘rganish, restavratsiya qilish, arxiv materiallarini tizimlashtirish va zamonaviy texnologiyalar asosida raqamlashtirish uchun barcha zarur sharoitlar yaratilgan.
Gazetada O‘zbekistonning YUNЕSKO va boshqa xalqaro tashkilotlar bilan madaniy merosni muhofaza qilish sohasidagi hamkorligi, tarixiy obidalarni asrab-avaylash, ularni xalqaro turizm va ilmiy tadqiqotlar bilan uyg‘un rivojlantirishga qaratilgan sa’y-harakatlari haqida so‘z yuritilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati