Sayt test holatida ishlamoqda!
13 Iyul, 2026   |   28 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:19
Quyosh
05:01
Peshin
12:29
Asr
17:40
Shom
20:00
Xufton
21:38
Bismillah
13 Iyul, 2026, 28 Muharram, 1448

Internetdagi tahdidlardan hushyor bo‘ling

22.05.2026   16488   4 min.
Internetdagi tahdidlardan hushyor bo‘ling

Hammamizga ma’lumki, XXI asr axborot asridir. Bu asrda axborot texnologiyalari shu darajada rivojlandiki, dunyoning bir chekkasidagi voqea shu zahotiyoq keng jamoatchilikka yetib boradi. Axborotning bunday tezlikda tarqalishiga internet global tarmog‘ining kashf qilinishi sabab bo‘ldi. Hozirgi davrda hayotni internetsiz tasavvur qilish qiyin. Albatta, axborot yetkazishda, inson bilim doirasini kengaytirishda, biznes olamida va boshqa sohalarda uning o‘rni beqiyos. Lekin internet omma mafkurasini buzishda, buzg‘unchi g‘oya va aqidalarni tarqatishda, inson ongini zaharlashda ham qora kuchlarni asosiy targ‘ibot manbasi bo‘lib qolmoqda. Global tarmoqning salbiy xarakterga ega bo‘lgan bir necha omillari borki, bu omillar har bir inson uchun asosiy xatar hisoblanadi. Biz quyida ana shu omillarning ba’zilarini sanab o‘tamiz.

 

1. Sog‘lom e’tiqodga tahdid.

Internet ayniqsa, yoshlarni sog‘lom e’tiqodiga tajovuz qiluvchi manbalar makonidir. U yerda o‘zlarini “do‘st sanovchi” yoki “hidoyatga boshlovchi” qilib ko‘rsatuvchilar ko‘p. Aslida

ularning din ilmidan xabarlari yo‘q. O‘z rahnamolaridan eshitganlarini takrorlashdan nariga o‘tmaydilar. Ular o‘z johilliklari bilan boshqalarni ham jarga yetaklaydilar.

Bunday aqidaparast oqimlar targ‘ibotini olib borayotgan saytlar soni ma’lumotlarga ko‘ra 7000 dan oshgan. “Al-Qoida”, ISHID kabi terroristik tashkilotlarning targ‘ibot manbalarining asosiy qismi internetga to‘g‘ri keladi. Afsuski butun dunyo bo‘ylab ilmsiz, e’tiqodsiz yoshlar ularning o‘ljalariga aylanmoqda.

 

2. Turli fitnalar makoni.

Internet xalqlar, millatlar orasida nizo keltirib chiqaruvchi manbalar makonidir. Ular ayniqsa, ijtimoiy tarmoqlar orqali keng faoliyatni yo‘lga qo‘yishgan. U yerda yolg‘on-yashiq, irqiy kamsitilishga sabab bo‘luvchi xabarlar tarqatiladi va kishilarni ommaviy norozilik uyushtirishga chaqirib fitna qo‘zg‘ashga harakat qilinadi. Fitna har bir rivojlanishga intilayotgan davlat uchun katta halokatdir. Shuning uchun Alloh o‘z kalomida: “Fitna qotillikdan ham ashaddiyroqdir”, deb marhamat qiladi.

Shuningdek, diniy tushunchalar ham buzib ko‘rsatiladi. Ular “shahid”, “jihod”, “Hijrat” kabi tushunchalarni ba’zi savodsiz “olim” larning fatvolariga tayanib buzib talqin qilishadi. Shu yo‘l bilan omma orasida diniy asosda nizo chiqarishga urinishadi. Bu ishlar esa dinimizda qat’iyan man qilingan ishlardir.

 

3. Bekorchilik va buzuqlik o‘chog‘i.

Yoshlarning ko‘p hollarda internetdan faqat ko‘ngilochar manba sifatida foydalanishi

achinarlidir. Bu inson uchun juda qadrli bo‘lgan vaqtning behuda o‘tishiga sabab bo‘ladi.

Ayniqsa, ijtimoiy tarmoqlarda behuda vaqt o‘tkazish, keraksiz narsalarni tomosha qilish yoshlarning zehnini o‘ldiradi, fikrlashini susaytiradi. Aslida, keraksiz narsalarga vaqt sarflash gunohdir. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam hadislarida: “Behuda ishlarni tark etish kishi Islomining go‘zalligidandir”, deganlar.

Ommaviy madaniyatni, ayniqsa, buzuqchilikni targ‘ib qiluvchi saytlar ma’naviyat uchun halokatlidir. Bunday saytlar kishilarni hissiz, atrofidagilarni qadrlamaydigan manqurtlarga aylantirib qo‘yadi. Bunday buzuqchilikni doimiy ko‘rish qalbni o‘ldiradi.

Hikmatlarda shunday deyiladi: “Ko‘z bilan qilingan gunohning qalbga ta’siri katta.Chunki ko‘z qalb bilan bog‘liqdir”.

Hulosa shuki: Yuqorida sanab o‘tilganlar global tarmoqdagi xatarlarning ba’zilari xolos. Lekin ana shu “ba’zilari”ning ta’siriga berilib vayronkorlik bilan shug‘ullanayotganlarni,

bu vayronkorlik butun davlatlarni o‘z domiga tortayotganligini guvohi bo‘lib turibmiz.

Bunday illatlardan saqlanish, yoshlarimizni saqlash o‘zimizning qo‘limizda. Shu yo‘l bilan yurtimiz kelajagini, tinch hayotimizni asrash uchun kurashishimiz lozim.

 

Ma’rufxon Aloxodjayev,
Namangan shahri Abdulqodir qorijome masjidi imom xatibi

Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Muhammad Hassan Samarqandda islomofobiyaga qarshi kurashning eng muhim yechimini ma’lum qildi

13.07.2026   1946   4 min.
Muhammad Hassan Samarqandda islomofobiyaga qarshi kurashning eng muhim yechimini ma’lum qildi

Joriy yilning 7 iyul sanasida Toshkentda start olgan I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi doirasida Samarqand shahrida o‘tkazilayotgan “Imom Moturidiy merosi: mo‘tadillik, bag‘rikenglik va ilm-ma’rifat poydevori” mavzusidagi xalqaro konferensiyada misrlik ekspert Muhammad Hassan Imom Moturidiyning aql, tanqidiy tafakkur va mo‘tadillikka asoslangan ta’limotini bugungi tahdidlarga qarshi eng muhim ma’rifiy yechimlardan biri sifatida baholadi. Uning ta’kidlashicha, ekstremizmga qarshi kurash xavfsizlik choralari bilan cheklanmasdan, yoshlarda mustaqil fikrlashni shakllantirish va islomning insonparvarlik mohiyatini zamonaviy media orqali keng targ‘ib qilish bilan birga olib borilishi lozim, xabar bermoqda iccu.uz. 

I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi doirasida Samarqand shahrida o‘tkazilgan “Imom Moturidiy merosi: mo‘tadillik, bag‘rikenglik va ilm-ma’rifat poydevori” mavzusidagi xalqaro konferensiyada Misr Arab Respublikasi Dorul Ifto huzuridagi Ekstremizm va islomofobiyani o‘rganish bo‘yicha “Salam” markazi direktori Muhammad Hassan qatnashdi.

Misrlik olim o‘z chiqishida Imom Moturidiy ta’limoti nafaqat tarixiy-ilmiy meros, balki bugungi kunda dunyo hamjamiyati duch kelayotgan eng dolzarb muammolarga munosib javob bera oladigan hayotiy metodologiya ekanini ta’kidladi.

«Imom Moturidiy — bu aql maktabidir. Uning ilmiy metodologiyasi zamonaviy voqelik uchun ham ko‘plab yechimlarni taqdim etadi. Bugun biz kuzatayotgan muammolarning katta qismi aynan aql va naql uyg‘unligiga asoslangan haqiqiy ilmiy yondashuvning hayotimizda yetarlicha qaror topmagani bilan bog‘liq», — dedi  olim.

Muhammad Hassan o‘zining ekstremizm va radikal g‘oyalarni monitoring qilish sohasidagi ko‘p yillik tajribasiga tayanib, bugungi kunda dunyoda kuzatilayotgan ko‘plab tahdidlar ilm va ma’rifat orqali bartaraf etilishi mumkinligini qayd etdi. Uning ta’kidlashicha, Imom Moturidiy asos solgan aqliy-tahliliy yondashuv aynan shu maqsadga xizmat qiladi.

Shu munosabat bilan u terrorizmga oid xalqaro statistik ma’lumotlarni keltirib, mavjud vaziyatning o‘ta ziddiyatli ekaniga e’tibor qaratdi.

«Dunyoda terrorizm qurbonlarining qariyb 97 foizi musulmonlardir. Biroq ayni paytda terrorizm haqida so‘z ketganda birinchi navbatda musulmonlar ayblanadi. Bu jiddiy tahlilni talab qiladigan o‘ta murakkab holatdir», — dedi u.

Misrlik olim ekstremistik tashkilotlar faoliyatini tahlil qilish jarayonida ularning deyarli barchasi takfirchilik g‘oyasiga tayanishi aniqlanayotganini ta’kidladi.

«Biz o‘rgangan barcha terrorchi tashkilotlar o‘zlaridan boshqa musulmonlarni kofir deb hisoblaydi. Ular uchun haqiqiy musulmonlar — faqat o‘zlarining kichik guruhi. Bu esa Imom Moturidiy belgilab bergan aqidaviy tamoyillarga mutlaqo zid yondashuvdir», — dedi Muhammad Hassan.

U Imom Moturidiyning «Kitob at-tavhid» asarida bayon etilgan «dinni anglashning asosi aql va tafakkurdir, ko‘r-ko‘rona taqlid esa insonni haqiqatga yetaklamaydi» degan g‘oyasiga to‘xtalib, mazkur tamoyil bugun ham ekstremizmga qarshi kurashda dolzarb ahamiyat kasb etishini qayd etdi.

Olim yoshlar tarbiyasi masalasiga ham alohida e’tibor qaratib, farzandlarda faqat itoat emas, balki mustaqil fikrlash, mulohaza qilish va savol berish ko‘nikmalarini shakllantirish muhimligini ta’kidladi.

«Itoat yaxshi fazilat. Biroq u albatta aql, mulohaza va ishontirish bilan uyg‘un bo‘lishi kerak. Ana shunda farzandlarimiz turli radikal oqimlar ta’siriga tushib qolmaydi», — dedi u.

Shuningdek, Muhammad Hassanning qayd etishicha, Imom Moturidiyning boy ilmiy merosini akademik muhit bilangina cheklab qo‘ymasdan, zamonaviy axborot maydoni orqali keng jamoatchilikka yetkazish bugungi kunning ustuvor vazifasi.

«Biz Imom Moturidiy merosini kitoblar sahifasidan ijtimoiy tarmoqlarga olib chiqishimiz kerak. Uni qisqa videolar, podkastlar, multimedia loyihalari va boshqa zamonaviy formatlarda keng auditoriyaga yetkazish vaqti keldi. Bu bugungi kunning eng muhim vazifalaridan biridir», — dedi olim.

Shuningdek, misrlik olim mazkur yo‘nalishda diniy ulamolar, tadqiqotchilar, jurnalistlar, media mutaxassislari va kreativ industriya vakillarining hamkorligini yo‘lga qo‘yish muhimligini qayd etdi. Ta’kidlanganidek, Imom Moturidiyning aql, bag‘rikenglik va mo‘tadillikka asoslangan ta’limotini zamonaviy kommunikatsiya vositalari orqali keng targ‘ib qilish ekstremizmga qarshi ma’rifiy immunitetni mustahkamlash, yosh avlod ongida sog‘lom diniy tafakkurni qaror toptirish hamda islomning insonparvarlik mohiyatini dunyo jamoatchiligiga to‘g‘ri yetkazishda muhim ahamiyat kasb etadi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

Dunyo yangiliklari