Sayt test holatida ishlamoqda!
26 Iyun, 2026   |   11 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:05
Quyosh
04:51
Peshin
12:29
Asr
17:41
Shom
20:04
Xufton
21:46
Bismillah
26 Iyun, 2026, 11 Muharram, 1448

Arafa kuni bajariladigan amallar

25.05.2026   20607   4 min.
Arafa kuni bajariladigan amallar

Arafot so‘zi lug‘atda – bilish, tanish ma’nolarini bildiradi.

Makka shahridan 20 km, Minodan 10 km, Muzdalifadan esa 6 km, Namira masjididan 1,5 km uzoqlikda joylashgan. Uzunligi 11-12 km va kengligi 6,5 km bo‘lgan vodiy. U qattiq katta toshlardan iborat. Janubiy tomonda 168 ta zinasi mavjud.

Ma’lumotlarga ko‘ra, Odam Ato bilan Havvo onamiz jannatdan chiqarib yuborilganlaridan keyin bir-birlari bilan shu yerda uchrashganlar, deyiladi.

Boshqa bir rivoyatda Jabroil alayhissalom Ibrohim alayhissalomga ushbu makonda haj amallarini o‘rgatib: “Arofta?” (“O‘rgandingizmi?”) deganlarida, Ibrohim alayhissalom: “Ha”, deganlar. Shundan keyin Arafot deb nomlanib qolgan.

Arofat tepaligida bir baland joy borki, u yerni “jabalul rohma”, ya’ni “rahmat tog‘i” deyiladi. Arafa kuni hojilarga yog‘iladigan behisob rahmat va barakalar sababli “rahmat tog‘i” deb nomlanadi. Ushbu tog‘ Ilol, Nobit hamda Quriyn deb ham ataladi.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam vafotlaridan 81 kun oldin, hijratning 10 yili Madinadan hajga kelib, arafa kuni shu tepalikka chiqqanlar va oq tuyalarini cho‘ktirib, uning ustida turib “Vidolashuv va’z”ini aytganlar. Bu joy uzoqdan ko‘rinib turishligi uchun ustun shaklida ko‘tarilib, oqqa bo‘yab qo‘yilgan.

Arafotda hajning asosiy arkoni ado etiladi. Arafa kuni bomdod namozi o‘qilgandan so‘ng Minodan Arafotga qarab yo‘lga tushiladi. Zilhijja oyining 9-kuni, ya’ni arafa kuni hojilar shu tepalikka chiqib, to quyosh botgunga qadar ibodat bilan mashg‘ul bo‘ladilar. Arafotda ma’lum muddat turmagan kishining haji haj hisoblanmaydi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Haj Arafotdir”, deganlar (Imom Termiziy va Nasoiy rivoyati).

Arafotga chiqishdan oldin g‘usl qilib olinsa yaxshi bo‘ladi.

Arafotga chiqishda va u yerda turganda doim takbir, tahlil, hamd va talbiya (“labbayka”) aytiladi. Arafotda duolar ijobat bo‘ladi. Shuning uchun hojilar ko‘proq duoda, zikrda, tilovatda, iltijoda, chin dildan tazarruda bo‘lishga intilishlari lozim.

Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Duolarning yaxshisi – Arafot kungi duodir”, deganlar (Imom Termiziy rivoyati).

Arafotda quyidagi oyat nozil bo‘lgan: “Bugun Men sizlar uchun diningizni komil qildim, Men sizlarga ne’matimni to‘kis qilib berdim va sizlar uchun Islomni din qilib tanladim” (Moida surasi, 3-oyat).

Arafotda va Rahmat tog‘ida quyidagi duolarni o‘qish tavsiya etiladi:

“Subhanallohi va bihamdihi. Subhanallohil ’aziym”.

Laa ilaha illa anta. Subhanaka inni kuntu minaz-zolimiyn.

Laa havla va laa quvvata illa billahil ’aliyil ’aziym”.

Robbana atina fid-dunya hasanatan va fil axiroti hasanatan va qina ’azaban-nar.

Allohumma aslih li diniyallaziy huva ’ismati amri va aslih li dunyayallati fiha ma’ashiy va aslih liy axirotiyallati fiha ma’adiy, vaj’alil hayata ziyadatalli min kulli xoyrin, vaja’lil mavta rohatalli min kulli sharrin.

A’uzu billahi min jahdil balai va darkish-shaqoi va su’il qazoi va shatamatil a’dai.

Arafotda peshin va asr namozlari bir azon va ikki iqomat bilan qo‘shib qasr qilib o‘qiladi. Hajning amiri xutba o‘qiydi.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytdilar: “Arafa kuni, Alloh bandalarni do‘zaxdan ko‘p ozod qilganchalik boshqa biror kun yo‘q!” (Imom Muslim rivoyati).

Boshqa hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bunday deganlar: “Alloh huzurida Arafot kunidan yaxshiroq kun yo‘q. Alloh taolo dunyo osmoniga (farishtalarga maqtanib) yer ahli bilan faxrlanib aytadi: “Mening chang bosgan bandalarimga qarang! Mening rahmatimdan umidvor bo‘lib,  barcha joylardan keldilar. Vaholanki, ular mening azobimni ko‘rmaganlar. Alloh taolo biror kunda  Arafa kunidek bandani do‘zaxdan ozod qiladigan kun yo‘q, deydi”.

Alloh taolo hajingizni mabrur, sa’yingizni mashkur va gunohingizni mag‘fur qilsin!

 

Davron NURMUHAMMAD

Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto)

25.06.2026   2249   3 min.
Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto)

O‘zbekiston musulmonlari idorasi tasarrufidagi Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutida 2025-2026 o‘quv yilining 49-bitiruvchilarini kuzatishga bag‘ishlangan “XATMONA – 2026” bayram tadbiri yuqori saviyada tashkil etildi. O‘zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi bilan boshlangan ushbu tantanali marosimda soha rahbarlari, ulamolar, davlat tashkilotlari mas’ullari hamda muhtaram mehmonlar ishtirok etdi. 


Tadbirni ochib bergan Toshkent islom instituti rektori Uyg‘un domla G‘afurov bitiruvchilarni ushbu quvonchli kun bilan qutlab, ularning kelgusi ilmiy va amaliy faoliyatlariga muvaffaqiyat tiladi. Shundan so‘ng O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi birinchi o‘rinbosari Xomidjon domla Ishmatbekov, Prezident Administratsiyasi mas’ul xodimi Ergash Daminov, Diniy idora raisi o‘rinbosari, professor Muhammadolim domla Muhammadsiddiqov hamda Toshkent shahar bosh imom-xatibi Abduqahhor domla Yunusovlar so‘zga chiqib, yurtimizda diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar, yoshlar ta’lim-tarbiyasi va malakali kadrlar tayyorlash masalalariga to‘xtaldi hamda ilm ahli zimmasidagi yuksak va sharafli mas’uliyatni ta’kidlab, duoi xayrlar qildilar. 


Quvonchli va unutilmas voqealarga boy bo‘lgan tadbir doirasida yil davomida ilmiy-pedagogik, ma’naviy-ma’rifiy va ijtimoiy sohalarda alohida faollik ko‘rsatgan bir guruh ustozlar hamda iqtidorli talabalar munosib taqdirlandilar. Jumladan, Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisi nomidan Abduqodir Pardayev “Ijtimoiy tarmoqlarda Raddiya yo‘nalishida eng ko‘p chiqish qilgan professor-o‘qituvchi”, Asliddin Mirzamiddinov “Eng faol targ‘ibotchi” hamda talaba Fazliddin Shamiyev “Fidoyi va jonkuyar talaba” nominatsiyalari bilan mukofotlandi.


Shuningdek, O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari tomonidan fan oyligini yuqori saviyada tashkil etganlari uchun kafedra mudirlari Yusufxon domla Abdurahimov va Ulug‘bek domla Hasanov, mo‘tabar kitoblar xatmidagi faolligi uchun Rahmatulloh domla Maxsumxonov va Soatmurod domla Primov, namunali to‘garak faoliyati uchun Farhod domla Jo‘rayev hamda xalqaro Qur’on musobaqalarida yurtimiz sharafini munosib himoya qilgan talaba Sirojiddin Jalilovlar tashakkurnomalar bilan taqdirlandi. 


Tadbir yakunida institutda barcha fanlardan a’lo baholarga o‘qib, namunali xulqi va fidoyiligi bilan ajralib turgan bitiruvchilar Muhammadjon Odilov, Abdumajid Sobirov va Boymurod Muhammadiyevlarga institut rektori tomonidan imtiyozli diplom va tashakkurnomalar tantanali ravishda topshirildi. 

***

Shu kuni O‘zbekiston musulmonlari idorasi huzuridagi Toshkent islom institutida xotin-qizlar bo‘limi bitiruvchilariga bag‘ishlangan “Xatmona – 2026” tantanasi bo‘lib o‘tdi. Qur’on tilovati bilan boshlangan tadbirda institut rahbariyati, Din ishlari bo‘yicha qo‘mita va Diniy idora mas’ullari hamda poytaxt otinoyilari ishtirok etib, yosh olimalarni qutladi va kelgusi diniy-ma’rifiy faoliyatlarida zafarlar tiladilar. Ahamiyatlisi, bu yil institut tarixida ilk bor magistratura bosqichini tamomlagan ikki nafar ayol talaba ham diplomga ega bo‘ldi.


Marosim doirasida ta’limda yuqori natija ko‘rsatgan qizlarga imtiyozli diplomlar, to‘rt yillik sarhisob videoroliklari va esdalik sovg‘alari taqdim etildi. Shuningdek, Qur’oni karimni bir o‘tirishda yoddan o‘qib bergan 4 nafar murattab qoriyaga ramziy toj kiydirildi hamda ikki yil davomida “Sahihi Buxoriy” kitobini to‘liq xatm qilgan bitiruvchilarga ustozlari tomonidan maxsus ijozalar topshirildi. Tadbir yakunida dinu el xizmati yo‘lida duoi xayrlar qilindi. 


Barcha bitiruvchilarni ushbu muborak ayyom bilan qutlab, dinimiz va xalqimiz ravnaqi yo‘lidagi kelgusi xizmatlarida ulkan zafarlar tilaydi. 


O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati

 

Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto) Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto) Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto) Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto) Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto) Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto) Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto) Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto) Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto)
O'zbekiston yangiliklari