Savol: Tavof qilish asnosida ziyoratchilar bir-birlari bilan yoki telefon orqali gaplashishlari mumkinmi? Ayrim odamlar bemalol gaplashib ketayotganlariga ko‘zimiz tushib qoladi.
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Tavof asnosida zarur gaplarni gaplashish, bilmaganini ilmli insonlardan so‘rashi kabi ishlar muboh hisoblanadi. Hojati yo‘q, bekorchi gaplarni gaplashish taqiqlanadi.
Ibn Abbos roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam bunday dedilar: “Baytulloh atrofida tavof qilish xuddi namoz kabidir. Faqatgina unda gapirishingiz mumkin. Kimki unda gapirsa, faqat yaxshilikni gapirsin” (Imom Termiziy rivoyati).
“Gapirsa, faqat yaxshilikni gapirsin” iborasi ulamolar tomonidan Alloh taoloni zikr qilish, foydali ilm o‘rganish va o‘rgatish kabi savob beriladigan amallar deb, sharhlangan.
Tavof – savobi ulug‘ amal hisoblanadi, qolaversa, xorijiy o‘lkalardan boruvchilar uchun boshqa joyda topa olmaydigan amal hamdir. Shu sababli bunday muqaddas makonlarda, g‘animat vaqtlarda duo-yu iltijolar, tavba-yu istig‘forlar bilan mashg‘ul bo‘lmoq lozim. Bunday fursatni oldi-qochdi gaplar bilan o‘tkazib yuborish mo‘l-ko‘l savoblardan bebahra qolishga sabab bo‘ladi. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.
Hadis ilmi maktabining 2-bosqich talabalari buyuk muhaddis Imom Abu Iso Muhammad ibn Iso Termiziyning mashhur «Sunani Termiziy» asarini muvaffaqiyatli tamomlab, ushbu muborak ilm silsilasining ijozalarini (shahodatnomalarini) qo‘lga kiritdilar.
Kitobning yakuniy xatm tadbiri ramziy ma’noda Termiz shahrida, Imom Termiziy rahmatullohi alayh qo‘nim topgan tabarruk ziyoratgohda bo‘lib o‘tdi. Unda institut o‘qituvchisi, doktor Saloh Iso hamda Hadis kafedrasi mudiri Mahmudjon domla Abdurahmonov so‘zga chiqib, hadis ilmining fazilati va muhaddislar merosini o‘rganishning ahamiyati haqida qimmatli fikrlar bildirdilar.
Xatm jarayonida fan o‘qituvchilari Beknazar Muhammad Shakur va Abdulhay Xushvaqtov «Sunani Termiziy» kitobining so‘nggi hadislarini sharhlab, talabalarga ilmiy va tarbiyaviy tavsiyalar berdilar.
E’tiborlisi, tadbir davomida kelgusi o‘quv yilida ushbu asarni o‘qishi rejalashtirilgan 1-bosqich talabalari ham kitobni boshlab berishdi. Shu tariqa, ilm silsilasi uzilmasdan davom etib, bir guruh kitobni xatm qilgan bo‘lsa, yangi avlod uni o‘rganishga kirishdi.
Alloh taolo ushbu muborak kitobdan olingan ilmlarni manfaatli qilib, muhaddislar merosini kelgusi avlodga yetkazish yo‘lidagi xizmatlarni barakali qilsin!
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati