Sayt test holatida ishlamoqda!
20 Sentabr, 2026   |   9 Rabi`us soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:49
Quyosh
06:08
Peshin
12:17
Asr
16:35
Shom
18:28
Xufton
19:43
Bismillah
20 Sentabr, 2026, 9 Rabi`us soni, 1448

Siz tanlangansiz

03.06.2026   15882   3 min.
Siz tanlangansiz

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Hojilarimizga vatanga qaytish oldidan navbatdagi ma’ruzamni qilib, xonamga qaytib keldim. Suhbatdan so‘ng hamxonam, fizika-matematika fanlari nomzodi (PhD), ustoz Xayrulla Rahmatullayevich Shamatov shunday bir mulohazani aytib qoldilarki, uni eshitib o‘rnimdan turib ketdim.

Darhaqiqat, ba’zan bir raqam minglab so‘zlar ochib bera olmaydigan haqiqatlarni ifoda qilib beradi.

Bu yil O‘zbekistondan haj safariga kelish baxti 15 ming nafardan ortiq ziyoratchi uchun nasib etdi. Endi bir lahza tasavvur qiling.

Yurtimiz aholisi bugun qariyb 40 million nafar. Agar shartli ravishda ularning 15 million nafari haj qilish imkoniyatiga ega deb hisoblasak va har yili 15 ming nafardan ziyoratchi kelib tursa, bu insonlarning barchasiga haj nasib etishi uchun taxminan bir ming yil vaqt kerak bo‘lar ekan.

 

O‘n asr... Bir ming yil...

Bugundan orqaga nazar tashlasangiz, bu muddat bizni Imom Buxoriy rahmatullohi alayh yashagan davrlarga olib boradi.

Demak, aynan Sizga shu yil, shu fasl, shu kunlarda Alloh taoloning mehmoni bo‘lish nasib etgani oddiy voqea emas.

Bu millionlar ichidan qilingan tanlovdir!

Qaysidir ma’noda – mo‘jiza!

Bugun Siz haj ibodatini ado etdingiz!

Bugun Siz Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning hujrai saodatlari oldida salom va salavotlar aytdingiz!

Bugun Siz Ka’bani ko‘rib turibsiz!

Bugun Siz Masjidul Haromda namoz o‘qiyapsiz!

Bugun Siz Rasululloh sollallohu alayhi vasallam yurgan, Qur’on oyatlari nozil bo‘lgan ikki muborak zaminda qadam bosib turibsiz!

Bugun Siz ikki Harami sharif azonlarini o‘z qulog‘ingiz bilan eshityapsiz!

Holbuki, shu orzu bilan yashab, unga yeta olmay dunyodan o‘tgan qanchadan-qancha insonlar bor...

Shuning uchun ham haj safari inson hayotidagi oddiy safar emas.

U qalbni o‘zgartirish uchun berilgan imkoniyatdir!

U tavba uchun ochilgan eshikdir!

U yangi hayot sari yo‘llanma beruvchi ilohiy chaqiriqdir!

Nabiy alayhissalom mabrur hajning mukofoti jannatdan boshqa narsa emasligini bashorat qilganlar.

Endi bir o‘ylab ko‘raylik: mukofoti jannat bo‘lgan amalni ado eta turib, inson hali ham g‘azabini tark etmasa, tilini yomon so‘zdan saqlamasa, odamlarni ranjitishdan qaytmasa, vaqtlarini bozor kezish va behuda mashg‘ulotlarga sarflab yursa, bu ulug‘ ne’matning qadrini qay darajada anglagan bo‘ladi?

Haj – Ka’bani ko‘rish emas, qalbni uyg‘otishdir!

Haj – Makkaga kelish emas, Allohga qaytishdir!

Haj – safarning tugashi emas, yangi hayotning boshlanishidir!

Shunday ekan, bu muborak kunlarning har bir nafasini g‘animat bilib, Alloh bizga nasib etgan bu beqiyos imkoniyatning qadriga yetaylik.

Zero, ba’zi insonlar bu yerga kelish uchun yillar emas, asrlar navbatida turibdi...

Alloh taolo hajimizni haji mabrur, sa’y-harakatlarimizni mashkur, gunohlarimizni mag‘fur, duolarimizni maqbul aylasin.

Omiyn.

 

Nurali domla MAVLANOV,
“Haj-2026” mavsumi Toshkent viloyati 12-guruh ziyoratchilari rahbari, Toshkent tumani “Ko‘k Terak” jome masjidi imom-xatibi,
O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi tayanch doktoranti.
2
iyun, 2026 yil, Makka

Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Tarixni anglagan avlod — kelajakni bunyod etadi

17.09.2026   58086   4 min.
Tarixni anglagan avlod — kelajakni bunyod etadi

Ilmga qiziqish, avvalo, manbaga murojaat qilishdan boshlanadi. Tarixni chuqur anglash esa uni kitob, qo‘lyozma va ishonchli ilmiy manbalar orqali o‘rganishni talab etadi. Yangi o‘quv yilini yangi bilim va katta maqsadlar bilan boshlagan Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutining 1 bosqich talabalari O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyurdilar, xabar bermoqda iccu.uz.

Talabalar tashrifni, dastlab Markazning kutubxonasi bilan tanishishdan boshladi.

Bu yerda ular ilmiy izlanish uchun muhim bo‘lgan adabiyotlar, tarixiy manbalar va turli yo‘nalishlardagi ilmiy nashrlar bilan tanishdi. Kutubxona nafaqat kitoblar jamlangan maskan, balki tadqiqotchi uchun zarur bo‘lgan bilim va manbalarni bir joyga jamlovchi muhim ilmiy-ma’rifiy makon sifatida namoyon bo‘ldi.

Ayniqsa, islom tarixi, madaniyati, ilm-fani va ajdodlarimizning ilmiy merosini o‘rganayotgan yoshlar uchun bunday muhitning ahamiyati katta. Chunki auditoriyada o‘rganilgan bilimni mustahkamlash, mavzu bo‘yicha qo‘shimcha ma’lumot izlash va ilmiy izlanish olib borishda manba bilan ishlash ko‘nikmasi muhim o‘rin tutadi.

Mazkur tashrif yoshlar uchun navbatdagi ekskursiya emas, balki tarix, ilm-fan va milliy o‘zlik bilan bevosita yuzma-yuz kelish imkonini bergan muhim ma’rifiy uchrashuv bo‘ldi.

Institutning bo‘lajak islomshunoslari Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan bunyod etilgan Markazning boy ekspozitsiyalari orqali O‘zbekiston hududida qadimdan shakllangan sivilizatsiya jarayonlari, islom madaniyatining rivojlanishi, buyuk allomalarimizning ilmiy merosi hamda ajdodlarimizning jahon tamadduniga qo‘shgan beqiyos hissasi bilan yaqindan tanishdilar.

Markazning Islomdan avvalgi davr, Birinchi va Ikkinchi Renessans, ilm-fan va ma’rifat taraqqiyotiga bag‘ishlangan ekspozitsiyalari talabalar e’tiborini tortdi.

Tarixiy manbalar, noyob qo‘lyozmalar, qadimiy ashyolar va zamonaviy muzey texnologiyalari uyg‘unligi orqali namoyish etilgan ma’lumotlar yoshlarning o‘tmish haqidagi tasavvurlarini yanada boyitdi.

Bu yerda ular Muhammad Xorazmiy, Ahmad Farg‘oniy, Abu Ali ibn Sino, Abu Rayhon Beruniy, Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Abu Mansur Moturidiy kabi buyuk ajdodlarimizning ilmiy va ma’naviy merosi bilan bog‘liq ma’lumotlarni ko‘zdan kechirdilar.

Ayniqsa, bir vaqtlar shu zaminlarda yaratilgan ilmiy kashfiyotlar bugungi zamonaviy fanlarning shakllanishida qanday ahamiyat kasb etgani talabalar uchun qiziqarli bo‘ldi.

Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutida tahsil olayotgan yoshlar uchun bunday maskanning ahamiyati, tabiiyki, yanada katta. Chunki ular o‘zlari o‘rganayotgan diniy-ilmiy merosning tarixiy ildizlarini nafaqat kitoblardan, balki Markaz ekspozitsiyalarida bevosita ko‘rish imkoniga ega bo‘ldilar.

Talabalarning fikricha, Markazdagi eng muhim jihatlardan biri — tarixning oddiy sanalar va voqealar ketma-ketligi sifatida emas, balki ilm-fan, tafakkur va insoniyat taraqqiyoti bilan bog‘liq yaxlit jarayon sifatida namoyish etilganidir.

“Bu yerda ajdodlarimizning ilm-fanga qo‘shgan hissasini ko‘rib, ular bilan faxrlanish tuyg‘usi yanada kuchaydi. Ayniqsa, islom dini rivoji bilan birga ilm-ma’rifat ham yuksalib borganini ko‘rish biz uchun juda katta taassurot qoldirdi”, — deydi institutning 1-bosqich talabalaridan biri.

Yoshlar Markazning kutubxona faoliyati bilan ham tanishdilar. Bu yerda jamlangan ilmiy adabiyotlar, tarixiy manbalar va tadqiqotlar bo‘lajak mutaxassislarning kelgusidagi ta’lim va ilmiy izlanishlari uchun muhim manba bo‘lishi ta’kidlandi.

Tashrif davomida talabalar uchun Markazning faqat tarixiy merosni namoyish etuvchi maskan emas, balki ilmiy izlanish, ma’rifat va zamonaviy tafakkur uyg‘unlashgan muhim platforma ekanligi yanada yaqqol namoyon bo‘ldi.

Talabalar Markaz bilan tanishish jarayonida o‘zlari tahsil olayotgan soha — islomshunoslikning qanchalik katta ilmiy meros va tarixiy mas’uliyat bilan bog‘liqligini ham chuqurroq his etdilar.

Shu ma’noda, yangi o‘quv yilining dastlabki kunlarida tashkil etilgan mazkur tashrif talabalar uchun yangi bilimlar sari tashlangan muhim qadam bo‘ldi.

O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazidagi ushbu ma’rifiy tashrif esa bo‘lajak islomshunoslar uchun yangi o‘quv yilini tarix saboqlari, ilmga qiziqish va katta maqsadlar bilan boshlashga xizmat qildi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari