Sayt test holatida ishlamoqda!
16 Iyul, 2026   |   2 Safar, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:23
Quyosh
04:58
Peshin
12:34
Asr
17:40
Shom
19:58
Xufton
21:31
Bismillah
16 Iyul, 2026, 2 Safar, 1448

Otamdan qolgan saboqlar: Dinning asl maqsadi

08.06.2026   11863   3 min.
Otamdan qolgan saboqlar: Dinning asl maqsadi

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Otamning xotira qutisini ochganimda, u menga 22 yil avval bergan bir konvertni topdim.

Taxminan 2004-yillarda, “Yalla” dasturi efirga uzatilayotgan paytlarda biz yosh edik. Arab dunyosining taraqqiy etishini, yanada yaxshi tomonga o‘zgarishini orzu qilardik. Otam bu dastur epizodlarini muntazam tomosha qilar, hatto ularni videolentalarga yozib borardi.

Bir kuni dastur epizodlaridan birini tomosha qilganidan so‘ng, ikki sahifali maktubni konvertda menga topshirdi. Bugun o‘sha maktubning ayrim qismlarini sizga o‘qib bermoqchiman. Shoyadki, otamning ovozi uni yozganidan 22 yil o‘tib ham insonlarga yetib borsin.

Bu so‘zlar yoshlar va ularni tinglaydigan, kuzatadigan kishilar uchun yozilgan edi.


Otam bunday yozgan:

“Ko‘plab insonlar Islom haqida savol beradilar: Nega inson yaratildi? Din nima uchun mavjud? Insoniyat dinga xizmat qilishi uchunmi yoki din insoniyatga xizmat qilishi uchunmi?.

Menimcha, din insoniyatning saodati uchun yuborilgan. Dinning barcha hukmlari, ibodat va ko‘rsatmalari bitta maqsadga xizmat qiladi — insonning isloh bo‘lishi va kamol topishi.

Insonning o‘zi, oilasi, mahallasi, shahri, davlati va oxiratdagi holati yaxshilanishi dinning asl maqsadi.

Alloh taolo ota-onaga yaxshilik qilishni O‘ziga ibodat qilish bilan yonma-yon zikr qilgan. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ham ota-onaga yaxshilik qilishni eng savobli amallardan biri sifatida ta’kidlaganlar.

Qiziqki, ayrim kishilar namozga juda e’tiborli bo‘lsalar-da, ota-onalariga beparvo bo‘ladilar. Boshqalari esa ota-onaga xizmat qilishga harakat qiladilar-u, ammo namozga sustkashlik qiladilar. Holbuki, haqiqiy musulmon ikkisini ham birdek qadrlashi kerak.

Inson bilgan narsasiga amal qilishi kerak. Shundagina u haqiqiy hidoyatga erishadi.

Alloh barcha musulmonlarni hidoyat qilsin, O‘zining roziligi va jannatiga yetaklasin. Hamd olamlar Parvardigori Allohgadir”.

 

Maktub shu so‘zlar bilan yakunlangan edi.

Xulosa qilib aytganda, otam dinning asosiy maqsadi insonni yaxshilash deb hisoblar edi. U inson kamoloti ikki asosga tayanishini ta’kidlagan:

Birinchisi – ibodatlar orqali shakllanadigan ma’naviy va ruhiy tarbiya.

Ikkinchisi – yaxshi amallar, go‘zal xulq va foydali ishlardan iborat amaliy tarbiya.


Bu ikki jihatdan biri bo‘lmasa, inson kamolotida nuqson paydo bo‘ladi. Insonning dunyo va oxiratdagi saodati esa aynan shu ikki asosning uyg‘unligiga bog‘liq.

Otam bu dunyoni tark etganiga yillar bo‘ldi. Ammo uning o‘rni hech narsa bilan to‘lmaydi. U haqda qancha she’r yozmayin, qancha xotiralar aytmayin, baribir otaning qadri beqiyosdir.

Ota-onaning qadriga ular hayotlik vaqtlarida yetish kerak. Ular vafot etganlaridan keyin qabr ustida to‘kilgan ko‘z yoshlar, afsuslar va armonlar foyda bermaydi.

Shuning uchun ota-onangiz hayot bo‘lsa, ularga xizmat qiling, duolarini oling va mehr ko‘rsating. Chunki ular ketganidan keyin ularning o‘rnini hech kim bosa olmaydi.


Davron NURMUHAMMAD

Boshqa maqolalar
Yangiliklar

“Al-Ahram” gazetasi: O‘zbekiston islom sivilizatsiyasining yangi yuksalish markaziga aylanmoqda

16.07.2026   4107   1 min.
“Al-Ahram” gazetasi: O‘zbekiston islom sivilizatsiyasining yangi yuksalish markaziga aylanmoqda

Misrning eng yirik kundalik “Al-Ahram” gazetasida Misr Bosh muftiysi katta maslahatchisi Ibrohim Najmning Toshkent, Samarqand va Termiz shaharlarida bo‘lib o‘tgan I Xalqaro Islom sivilizatsiyasi forumidagi ishtirokiga bag‘ishlangan maqolasi e’lon qilindi, deb xabar qilmoqda “Dunyo” AA muxbiri.

Muallifning ta’kidlashicha, “Islom sivilizatsiyasi: tinchlik, bag‘rikenglik va ilm-ma’rifat yo‘li” mavzusida o‘tkazilgan ushbu forum u kutganidan-da yuksak saviyada tashkil etilgan. Olim, ayniqsa,  O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi unda unutilmas taassurot qoldirganini alohida ta’kidlagan.

Maqolada muallif markazda saqlanayotgan noyob qo‘lyozmalar, ming yillik Qur’on nusxalari va zamonaviy ekspozitsiya texnologiyalaridan hayratlanganini yozgan. Uning fikricha, bu maskanda o‘tmish va tarix shunchaki namoyish etilmagan, balki har bir eksponat zamonaviy shaklda qayta “jonlantirilgan”.

Ibrohim Najm Harvard universitetidagi talabalik yillarini eslab, “Sivilizatsiyalar to‘qnashuvi” nazariyasi haqida fikr yuritgan. Bu nazariyada Islom G‘arb uchun asosiy raqib sifatida talqin etilgan bo‘lsa-da, muallif uning ilmiy asoslariga doimo shubha bilan qaraganini qayd etadi. Uning aytishicha, Islom sivilizatsiyasi hech qachon harakatsiz bo‘lmagan yoki taraqqiyotdan ortda qolmagan.

O‘zbekistonga tashrifi davomida Ibrohim Najm bu yerdagi tarixiy va zamonaviy obidalarni, xususan, Islom sivilizatsiyasi markazi, Imom Buxoriy majmuasi, Hakim at-Termiziy maqbarasi va islom olamini ulug‘lovchi boshqa maskanlarni ko‘zdan kechirib, islom sivilizatsiyasi va uning ma’naviy-ilmiy merosi tobora rivojlanib, yangi taraqqiyot bosqichiga qadam qo‘yayotganini e’tirof etgan.

Muallif Islom sivilizatsiyasi markazida saqlanayotgan Usmon mus'hafi nafaqat O‘zbekistonning, balki butun islom olamining eng qimmatli yozma meroslaridan biri ekani, Qur’on matnining ilk davrlarda saqlanish tarixini o‘rganishda muhim manba hisoblanishini ta’kidlagan.

O‘zbekiston musulmonlar idorasi Matbuot xizmati

 

O'zbekiston yangiliklari