Abdul Axad Momand, perviy afganskiy musulmanin, vzyavshiy kopiyu Korana v kosmos, skonchalsya v Germanii posle borbi s rakom.
Po soobsheniyu IQNA so ssilkoy na "Tawasul" Moxmand poluchil osobiy istoricheskiy status, vzyav s soboy kopiyu Korana vo vremya svoyey missii 1988 goda na sovetskuyu kosmicheskuyu stansiyu «Mir». On chital ayati iz Korana v kosmose, chto privleklo shirokoye vnimaniye v to vremya.
Vo vremya toy je missii on pozvonil materi so stansii, sdelav pushtu chetvyortim yazikom, na kotorom govoryat v kosmose. Abd al-Axad bil 29-letnim, kogda uchastvoval v etoy istoricheskoy missii.
Kto takoy Abdul Axad Momand?
Abdul Axad Momand rodilsya v 1959 godu v derevne Sardi provinsii Gazni. On poluchil nachalnoye obrazovaniye v rodnom gorode, a zatem pereyexal v Kabul, stolitsu Afganistana, chtobi prodoljit obrazovaniye.
Posle postupleniya v Politexnicheskiy institut v stolitse on otpravilsya v bivshiy Sovetskiy Soyuz, gde proshyol spetsializirovannuyu aviatsionnuyu podgotovku.
Posle vozvrasheniya v Afganistan on slujil pilotom VVS na aviabaze Bagram s 1981 po 1984 god. Zatem on prodoljil vissheye obrazovaniye v Kiyevskom institute aviatsionnix injenerov. V etot period, buduchi chlenom gruppi afganskix pilotov, on uspeshno proshyol kvalifikatsionnie ispitaniya na kosmicheskiy polyot.
29 avgusta 1988 goda on poletel na kosmicheskuyu stansiyu «Mir» i vernulsya na Zemlyu 7 sentyabrya togo je goda. Xotya missiya doljna bila dlitsya vosem dney, yeyo prodlili yeshyo na odin den iz-za texnicheskogo sboya, kotoriy bil uspeshno ispravlen.
Vernuvshis iz kosmosa, Momand prodoljil nauchnuyu i professionalnuyu deyatelnost; On uchilsya v Moskve, rabotal v Akademii nauk Afganistana, zanimal doljnost zamestitelya ministra aviatsii i turizma po texnicheskim voprosam.
Posle nachala grajdanskoy voyni v Afganistane v 1992 godu etot astronavt vmeste s semey pokinul etu stranu i perebralsya v Germaniyu i poselilsya v Shtutgarte. Tam, pomimo deyatelnosti v chastnom sektore, on rabotal v Sentre kosmicheskix issledovaniy Shtutgartskogo universiteta.
S tex por Momand jil v Germanii s jenoy i tremya detmi i ostavil posle sebya nauchnoye i istoricheskoye naslediye, kotoroye sdelalo yego odnim iz samix vidayushixsya afganskix deyateley v oblasti osvoyeniya kosmosa.
Press-slujba Upravleniya musulman Uzbekistana
O‘zbekiston Madaniy meros agentligi direktori o‘rinbosari Azizjon Aripjonov boshchiligidagi delegatsiyaning Afg‘onistonga xizmat safari amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Delegatsiya vakillari tashrif davomida Afg‘onistondagi buyuk o‘zbek allomalari va mutafakkirlarining maqbaralari, tarixiy-madaniy obidalarini o‘rgandi, ularni saqlash va qayta tiklash bo‘yicha afg‘on tomoni bilan fikr-mulohaza almashdi.
Vakillarimiz Balx, Taxor, Sari-Pul va Faryob viloyatlaridagi tarixiy va madaniy meros obidalari hamda ularning bugungi kundagi holati bilan yaqindan tanishdi, yodgorliklar bo‘yicha kerakli ma’lumotlarni to‘pladi.
Mehmonlar Mazori Sharifdagi Ravzai muborak maqbarasi, Taxor viloyati Ishkamish uyezdidagi Bobo Rahim Mashrab ziyoratgohi, Sari-Pul shahridagi g‘ishtdan qurilgan tarixiy ko‘prik, Xisht pul va Eidgoh masjidlarini ko‘zdan kechirdi. Shuningdek, Imomzoda Yahyo maqbarasi, Faryob viloyati Andxoy uyezdidagi Bobo Vali Jon madrasa majmuasi, Alisher Navoiy tomonidan xayriya usulida qurilgan Bobo Vali hovuzi va Mirsaid Baraka me’moriy obidasi bilan tanishdi.
Afg‘onistonning madaniyat sohasi vakillari bilan uchrashuvlarda madaniy meros obidalarini qayta tiklash bo‘yicha O‘zbekistonda katta tajriba va yetuk mutaxassislar mavjudligi ta’kidlandi. Mamlakat hududidagi tarixiy obidalarni kelajak avlodlarga asl holida yetkazish borasida hamkorlik loyihalarini amalga oshirish bo‘yicha fikr almashildi.
O‘zbek va afg‘on xalqlarini asrlar davomida mustahkam tarixiy, madaniy va diniy rishtalar bog‘lab turishi, ikki xalq Markaziy Osiyo va Xuroson mintaqasida yonma-yon yashab, umumiy tarix, madaniyat va qadriyatlarni shakllantirgani ta’kidlandi. Shuningdek, Afg‘onistondagi boy madaniy meros obidalarida o‘zbek xalqining munosib hissasi borligi e’tirof qilindi.
Afg‘onistondagi tarixiy-madaniy meros obyektlari bo‘yicha ma’lumotlar yig‘ilib, tahlil qilinib, obidalarni asrab-avaylash hamda qayta tiklash bo‘yicha o‘zaro Anglashuv memorandumi imzolanishi rejalashtirildi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi matbuot xizmati