Abdul Axad Momand, perviy afganskiy musulmanin, vzyavshiy kopiyu Korana v kosmos, skonchalsya v Germanii posle borbi s rakom.
Po soobsheniyu IQNA so ssilkoy na "Tawasul" Moxmand poluchil osobiy istoricheskiy status, vzyav s soboy kopiyu Korana vo vremya svoyey missii 1988 goda na sovetskuyu kosmicheskuyu stansiyu «Mir». On chital ayati iz Korana v kosmose, chto privleklo shirokoye vnimaniye v to vremya.
Vo vremya toy je missii on pozvonil materi so stansii, sdelav pushtu chetvyortim yazikom, na kotorom govoryat v kosmose. Abd al-Axad bil 29-letnim, kogda uchastvoval v etoy istoricheskoy missii.
Kto takoy Abdul Axad Momand?
Abdul Axad Momand rodilsya v 1959 godu v derevne Sardi provinsii Gazni. On poluchil nachalnoye obrazovaniye v rodnom gorode, a zatem pereyexal v Kabul, stolitsu Afganistana, chtobi prodoljit obrazovaniye.
Posle postupleniya v Politexnicheskiy institut v stolitse on otpravilsya v bivshiy Sovetskiy Soyuz, gde proshyol spetsializirovannuyu aviatsionnuyu podgotovku.
Posle vozvrasheniya v Afganistan on slujil pilotom VVS na aviabaze Bagram s 1981 po 1984 god. Zatem on prodoljil vissheye obrazovaniye v Kiyevskom institute aviatsionnix injenerov. V etot period, buduchi chlenom gruppi afganskix pilotov, on uspeshno proshyol kvalifikatsionnie ispitaniya na kosmicheskiy polyot.
29 avgusta 1988 goda on poletel na kosmicheskuyu stansiyu «Mir» i vernulsya na Zemlyu 7 sentyabrya togo je goda. Xotya missiya doljna bila dlitsya vosem dney, yeyo prodlili yeshyo na odin den iz-za texnicheskogo sboya, kotoriy bil uspeshno ispravlen.
Vernuvshis iz kosmosa, Momand prodoljil nauchnuyu i professionalnuyu deyatelnost; On uchilsya v Moskve, rabotal v Akademii nauk Afganistana, zanimal doljnost zamestitelya ministra aviatsii i turizma po texnicheskim voprosam.
Posle nachala grajdanskoy voyni v Afganistane v 1992 godu etot astronavt vmeste s semey pokinul etu stranu i perebralsya v Germaniyu i poselilsya v Shtutgarte. Tam, pomimo deyatelnosti v chastnom sektore, on rabotal v Sentre kosmicheskix issledovaniy Shtutgartskogo universiteta.
S tex por Momand jil v Germanii s jenoy i tremya detmi i ostavil posle sebya nauchnoye i istoricheskoye naslediye, kotoroye sdelalo yego odnim iz samix vidayushixsya afganskix deyateley v oblasti osvoyeniya kosmosa.
Press-slujba Upravleniya musulman Uzbekistana
O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Bobur nomli xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda o‘zbekistonlik tarixshunos va boburshunos olimlardan iborat delegatsiyaning Pokistonga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.
Tashrif Bobur va Boburiylar davriga oid tarixiy-madaniy merosni o‘rganish, Pokiston hududida saqlanayotgan mazkur davrga oid tarixiy manbalar, qo‘lyozmalar, eksponatlar va artefaktlar bilan tanishish, shuningdek, ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va madaniy muassasalari o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil eildi.
Delegatsiya a’zolari dastlab Lahor shahrida Boburiylar davriga oid tarixiy obidalar va manzilgohlarga tashrif buyurib, o‘rganishlar olib bordi. Xususan, Lahor muzeyi, Islom galereyasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalarida bo‘lib, mazkur muassasalarda qator ilmiy uchrashuvlar o‘tkazdi va boburiylar davriga oid tarixiy manbalar bilan tanishdi.
Lahor shahridagi Panjob universiteti rahbariyati bilan ilmiy va akademik hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Safar davomida mazkur universitet huzuridagi Boburiylar merosi markazi bilan hamkorlikda Boburiylar sulolasining 500 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi.
Ishtirokchilar Bobur va Boburiylar tarixi, ularning Markaziy va Janubiy Osiyo tamaddunidagi o‘rni, mazkur davrning siyosiy, madaniy va ilmiy merosini o‘rganish masalalarini muhokama qildilar.
O‘zbekiston olimlari Islomobod shahrida Pokiston Milliy tilni rivojlantirish departamenti rahbariyati Quaid-i-A’zam universiteti, Alloma Iqbol universiteti, Pokiston Milliy kutubxonasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalariga tashrif buyurib, qo‘lyozmalar, boburiylar davriga oid eksponatlar va boshqa tarixiy manbalar bilan tanishdi.
O‘zbekiston vakillari Islom hamkorlik tashkilotining Ilmiy va texnologik hamkorlik bo‘yicha doimiy qo‘mitasi bosh koordinatori Muhammad Iqbol Choudhari tomonidan qabul qilindi.
Unda Bobur va Boburiylar merosini chuqur o‘rganish, uni asrash va musulmon dunyosi ilmiy doiralari hamda keng jamoatchilik o‘rtasida targ‘ib qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi.
Kelgusida mazkur tashkilot bilan hamkorlikda Boburiylar merosiga bag‘ishlangan yirik xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.
Tashrifning asosiy tadbiri Islomobod shahrida «Zahiriddin Muhammad Bobur: mushtarak sivilizatsiyaviy meros va O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari ko‘prigi» mavzusida tashkil etilgan bo‘ldi.
Konferensiyada Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev, Pokistondagi «Bobur forumi» rahbari Ramzan Mug‘al hamda tarixchi va boburshunos olimlar hamda yosh tadqiqotchilar ishtirok etdi.
Diplomatik vakolatxona rahbari o‘z nutqida ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, madaniy, ma’naviy va sivilizatsiyaviy aloqalar uzoq tarix va chuqur ildizlarga ega ekanini qayd etdi.
– Ushbu mushtarak tarixda Zahiriddin Muhammad Bobur Janubiy Osiyoda ulkan davlatchilikka asos solgani xalqlarimizni birlashtiruvchi muhim tarixiy omil bo‘ldi, – dedi O‘zbekiston elchisi. – Ta’kidlash joizki, bugungi kunda O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari barcha sohalarda izchil rivojlanib bormoqda. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasidagi muntazam va yaqin do‘stona muloqot natijasida ikki tomonlama munosabatlarimiz strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Aloqalarning bunday darajasida umumiy tarixiy va madaniy merosni o‘rganishning naqadar muhimligi, bu borada yaqindan hamkorlik qilish ikki xalq o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi raisi o‘rinbosari Rustam Mamasoliyev o‘z chiqishida Bobur va uning ilmiy-adabiy merosi butun mintaqa tarixida alohida o‘rin tutishini urg‘uladi.
– O‘zbekistonda Bobur va boburiylar merosini o‘rganish, asrash va targ‘ib qilish borasida juda katta ishlar amalga oshirilyapti, – dedi u. – Boburiylar merosini chuqur o‘rganishda pokistonlik olimlar va ilmiy muassasalar bilan qo‘shma tadqiqotlar, ilmiy anjumanlar, nashriyot loyihalari va akademik almashinuvlarni kengaytirish juda muhim.
Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, o‘z navbatida, boburiylarning Pokiston tarixidagi muhim o‘rniga to‘xtaldi.
– Boburiylarning Pokistondagi tarixiy-madaniy merosini asrash va kelajak avlodlarga yetkazishga hukumat darajasida e’tibor qaratilyapti, – dedi Farah Naz Akbar. – Biz O‘zbekiston bilan tarixiy aloqalarimizni yanada mustahkamlash, ilmiy hamkorlik va madaniy almashinuvlarni qo‘llab-quvvatlashga, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan merosni birgalikda o‘rganish va targ‘ib qilishga tayyormiz.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi delegatsiyasi tashrifi davomida Panjob viloyatida joylashgan Boburiylar davriga oid qator tarixiy qadamjolarda o‘rganishlar olib borishi rejalashtirilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati