Sayt test holatida ishlamoqda!
13 Noyabr, 2026   |   3 Jumadul soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
05:47
Quyosh
07:08
Peshin
12:12
Asr
15:24
Shom
17:09
Xufton
18:25
Bismillah
13 Noyabr, 2026, 3 Jumadul soni, 1448

Inson barmoq izlari

26.06.2026   28354   4 min.
Inson barmoq izlari

Inson tanasidagi eng hayratli alomatlardan biri – uning barmoq izlaridir.


Agar ikki egizak bir tuxumdan yaralgan bo‘lsa – zero ba’zi egizaklar ikki tuxumdan, ba’zilari esa bir tuxumdan yaraladi – hatto shunday holatda ham ularning barmoq izlari bir-biridan mutlaqo farq qiladi.


Bu haqiqatga Alloh subhanahu va taolo O‘zining aziz Kitobida ishora qilib shunday marhamat qiladi:


“Inson Bizni, uning suyaklarini jamlay olmas, deb o‘ylarmi? Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 3–4-oyatlar).


Zamonaviy ilm-fan barmoq izlarida yuzga yaqin o‘ziga xos alomat borligini aniqladi. Agar ikki barmoq izida ana shu yuz alomatdan o‘n ikkitasi o‘zaro mos kelsa, u holda bu ikki iz bir insonga tegishli deb qabul qilinadi.


Tasodifan ikki barmoq izining bir xil chiqish ehtimoli esa oltmish to‘rt milliarddan bittadir. Ya’ni yer yuzida oltmish to‘rt milliard inson yashagan taqdirda ham, shundagina bir juft barmoq izining o‘xshab qolish ehtimoli paydo bo‘ladi. Holbuki, dunyo aholisi 8 milliardni tashkil etadi, xolos.


Barmoq izlarining shakli ham favqulodda murakkabdir. Unda yoylar, egri chiziqlar, burilishlar, burchaklar, tarqalishlar, mayda chiziqlar, chuqurchalar va tarmoqlanishlardan iborat noyob tuzilish mavjud.


Ayrim tibbiyot muassasalarida bir barmoq izi namoyish qilinib, uning ostiga o‘n besh mingta boshqa barmoq izi qo‘yilganida ham, ulardan ikkitasi hatto yetti nuqtada ham mutlaq o‘xshash chiqmagan.


Barmoq izi inson ona qornida bo‘lganidayoq, homilaning oltinchi oyida shakllana boshlaydi va inson o‘lguniga qadar o‘zgarmasdan saqlanadi.


Yana ham hayratlisi shuki, agar barmoq uchidagi teri butunlay olib tashlansa, uning o‘rnida qayta o‘sib chiqqan yangi terida avvalgi barmoq izining o‘zi yana paydo bo‘ladi.


Ayrim jinoyatchilar barmoq izlarini yo‘qotish uchun jarrohlik amaliyotlarini o‘tkazganlar. Ular barmoq terisini kesib tashlab, boshqa joydan olingan terini ko‘chirib o‘tkazganlar. Ammo oradan bir necha oy o‘tgach, avvalgi barmoq izlari yana qayta namoyon bo‘lgan.


Chunki bu – Alloh taolo insonga bergan ilohiy muhrdir. Uni bashar quvvati yo‘q qilib tashlay olmaydi.


Qiyomat kuni Alloh taolo insonlarni qayta tiriltirganida ham ana shu chiziqlar, chuqurchalar, tarmoqlar va mayda belgilar yana avvalgi holiga qaytariladi.


Alloh taolo marhamat qiladi: “Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 4-oyat).  


Bu – Alloh taoloning buyuk oyatlaridan biridir. Inson hali ona qornida ekan, bu naqshlar qanday yaratiladi? Keyin inson o‘lganidan so‘ng Alloh taolo ularni qanday qilib yana avvalgi holiga qaytaradi?


Bu savollarning o‘zi inson qalbini tafakkurga, aqlni esa Yaratuvchining qudrati haqida mulohaza qilishga chorlaydi.


Zamonaviy ilm-fan yana bir hayratli haqiqatni kashf etdi: insonning ko‘z gavhari – ya’ni ko‘zning rangli qismi ham har bir insonda o‘ziga xos bo‘lib, u ham shaxsni aniqlashda barmoq izi kabi noyob belgi vazifasini bajaradi.


Demak, inson tanasidagi har bir a’zo, har bir chiziq, har bir hujayra va har bir biologik belgi – Alloh taoloning qudratiga dalolat qiluvchi tirik oyatdir. 


Muhammad Rotib Nabulsiyning 

Qur’on va sunnatdagi 

ilmiy mo‘jizalar 

ensiklopediyasidan

Mir Arab oliy madrasasi

o‘qitvchisi
Abdurahmonov

Abdulhodiy

tarjima qildi

Boshqa maqolalar
Maqolalar

Shukr va ixlos balolarga to‘siqdir

13.11.2026   3607   3 min.
Shukr va ixlos balolarga to‘siqdir

Maqolalar

Rasululloh sollallohu alayhi va sallam aytadilar: «Kim biror baloga yo‘liqqan kishini ko‘rganida: “Uni mubtalo qilgan bu narsalardan meni omon qilgan va meni O‘zi yaratgan ko‘plab maxluqotlaridan afzal qilib qo‘ygan Allohga hamd bo‘lsin!” deb (ixlos ila maxfiy) aytsa, o‘sha balo unga hech qachon yetmaydi» (Imom Ibn Moja rivoyati).


Har qanday ko‘ngilsizlik, balo va musibatlar aslida banda uchun imtihon, sinovdir. Shuning uchun dunyoda baxtlilaru baxtsizlarni, boylaru yo‘qsillarni, sog‘laru bemorlarni, orig‘u semizlarni, novchayu pakanalarni uchratasiz.


Albatta, bunday xilma-xillikning zamirida ko‘plab hikmatlar bor. Imom Ahmad rahimahulloh Ubay ibn Ka’b roziyallohu anhudan rivoyat qilib aytadi: «Alloh taolo “Almiysoq” kunida Odam zurriyotlarining barchasini ruhlar holida jamlab, ularga surat-shakl berib, ulardan ahdu paymon oldi… Odam alayhissalom ularga nazar solib, boyini ham, faqirini ham, chiroylisini ham, xunuk bo‘lganlarini ham ko‘rgach: “Ey Rabbim! Bandalaringni o‘zaro teng, bir xil qilib qo‘ysang edi”, dedi. Shunda Alloh taolo: “Men ularning shukr qilishlarini yaxshi ko‘raman (ya’ni har kim o‘zidan yomonroq ahvolda bo‘lganlarni ko‘rib, o‘zining holiga shukr qiladi)”, deb marhamat qildi».


Imom Ibn Moja keltirgan yuqoridagi hadisda ana shunday holatda banda qanday yo‘l tutishi bayon qilinmoqda.


“Kim biror baloga yo‘liqqan kishini ko‘rganida…” U balo dard-illat, faqirlik, chorasizlik yoki boshqa har qanday musibat bo‘lishi mumkin.


“Ko‘rish”dan murod nazar solish, u haqda eshitish kabi xabardor bo‘lishning har qanday turidir.


“Uni mubtalo qilgan bu narsalardan meni omon qilgan va meni O‘zi yaratgan ko‘plab maxluqotlaridan afzal qilib qo‘ygan Allohga hamd bo‘lsin!” Ya’ni ushbu kalimalar bi lan o‘ziga berilgan ne’matlar, ofiyat va omonliklar uchun Alloh taologa shukrona, hamd aytadi… Albatta, buni musibatzada kishi eshitmaydigan qilib, past ovozda, pinhona aytishi kerak. Aks holda, uning yarasiga tuz sepgandek bo‘ladi.


“…deb (ixlos ila maxfiy) aytsa, o‘sha balo unga hech qachon yetmaydi”, ya’ni ana shu shukronasi, uni o‘sha baloga yo‘liqmasligiga sabab bo‘ladi. Chunki hech kim bunday baloga yo‘liqmasligidan kafolatlanmagan. Zero, Alloh taolo bandani uning qilgan xolis duosi tufay li asraydi va unga rahm qiladi.


Shunday ekan, banda har doim Allohning unga bergan ne’matlarini eslab yurishi, boshqa bandalarning holatiga qarab ibrat olishi va o‘zidagi bor ne’matlarning barchasi faqatgina Alloh taolodan ekanini e’tirof etishi lozim.

Azizbek XOLNAZAROV
tayyorladi.

“Islom nuri” gazetasining 2026 yil 15-sonidan

http://hidoyatuz.taplink.ws

Maqolalar