Inson tanasidagi eng hayratli alomatlardan biri – uning barmoq izlaridir.
Agar ikki egizak bir tuxumdan yaralgan bo‘lsa – zero ba’zi egizaklar ikki tuxumdan, ba’zilari esa bir tuxumdan yaraladi – hatto shunday holatda ham ularning barmoq izlari bir-biridan mutlaqo farq qiladi.
Bu haqiqatga Alloh subhanahu va taolo O‘zining aziz Kitobida ishora qilib shunday marhamat qiladi:
“Inson Bizni, uning suyaklarini jamlay olmas, deb o‘ylarmi? Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 3–4-oyatlar).
Zamonaviy ilm-fan barmoq izlarida yuzga yaqin o‘ziga xos alomat borligini aniqladi. Agar ikki barmoq izida ana shu yuz alomatdan o‘n ikkitasi o‘zaro mos kelsa, u holda bu ikki iz bir insonga tegishli deb qabul qilinadi.
Tasodifan ikki barmoq izining bir xil chiqish ehtimoli esa oltmish to‘rt milliarddan bittadir. Ya’ni yer yuzida oltmish to‘rt milliard inson yashagan taqdirda ham, shundagina bir juft barmoq izining o‘xshab qolish ehtimoli paydo bo‘ladi. Holbuki, dunyo aholisi 8 milliardni tashkil etadi, xolos.
Barmoq izlarining shakli ham favqulodda murakkabdir. Unda yoylar, egri chiziqlar, burilishlar, burchaklar, tarqalishlar, mayda chiziqlar, chuqurchalar va tarmoqlanishlardan iborat noyob tuzilish mavjud.
Ayrim tibbiyot muassasalarida bir barmoq izi namoyish qilinib, uning ostiga o‘n besh mingta boshqa barmoq izi qo‘yilganida ham, ulardan ikkitasi hatto yetti nuqtada ham mutlaq o‘xshash chiqmagan.
Barmoq izi inson ona qornida bo‘lganidayoq, homilaning oltinchi oyida shakllana boshlaydi va inson o‘lguniga qadar o‘zgarmasdan saqlanadi.
Yana ham hayratlisi shuki, agar barmoq uchidagi teri butunlay olib tashlansa, uning o‘rnida qayta o‘sib chiqqan yangi terida avvalgi barmoq izining o‘zi yana paydo bo‘ladi.
Ayrim jinoyatchilar barmoq izlarini yo‘qotish uchun jarrohlik amaliyotlarini o‘tkazganlar. Ular barmoq terisini kesib tashlab, boshqa joydan olingan terini ko‘chirib o‘tkazganlar. Ammo oradan bir necha oy o‘tgach, avvalgi barmoq izlari yana qayta namoyon bo‘lgan.
Chunki bu – Alloh taolo insonga bergan ilohiy muhrdir. Uni bashar quvvati yo‘q qilib tashlay olmaydi.
Qiyomat kuni Alloh taolo insonlarni qayta tiriltirganida ham ana shu chiziqlar, chuqurchalar, tarmoqlar va mayda belgilar yana avvalgi holiga qaytariladi.
Alloh taolo marhamat qiladi: “Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 4-oyat).
Bu – Alloh taoloning buyuk oyatlaridan biridir. Inson hali ona qornida ekan, bu naqshlar qanday yaratiladi? Keyin inson o‘lganidan so‘ng Alloh taolo ularni qanday qilib yana avvalgi holiga qaytaradi?
Bu savollarning o‘zi inson qalbini tafakkurga, aqlni esa Yaratuvchining qudrati haqida mulohaza qilishga chorlaydi.
Zamonaviy ilm-fan yana bir hayratli haqiqatni kashf etdi: insonning ko‘z gavhari – ya’ni ko‘zning rangli qismi ham har bir insonda o‘ziga xos bo‘lib, u ham shaxsni aniqlashda barmoq izi kabi noyob belgi vazifasini bajaradi.
Demak, inson tanasidagi har bir a’zo, har bir chiziq, har bir hujayra va har bir biologik belgi – Alloh taoloning qudratiga dalolat qiluvchi tirik oyatdir.
Muhammad Rotib Nabulsiyning
Qur’on va sunnatdagi
ilmiy mo‘jizalar
ensiklopediyasidan
Mir Arab oliy madrasasi
o‘qitvchisi
Abdurahmonov
Abdulhodiy
tarjima qildi
Saudiya Arabistoni poytaxtida “WTM Spotlight Riyadh 2026” xalqaro turistik ko‘rgazmasi bo‘lib o‘tdi. Unda O‘zbekiston turizm industriyasi vakillari ishtirok etdi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Mamlakatimiz turistik salohiyatini «Asialuxe Travel», «Zamin DMC» va «Bazar Travel» kompaniyalari namoyish etdi. Ular ko‘rgazmaning ishbilarmonlik dasturida faol ishtirok etib, Saudiya Arabistoni hamda boshqa xorijiy davlatlar turizm sohasi vakillari bilan bir qator samarali uchrashuvlar o‘tkazdilar.
“WTM Spotlight Riyadh” Saudiya Arabistoni turizm bozorining xalqaro hamkorlar bilan o‘zaro aloqalari uchun asosiy professional maydonlardan biriga aylandi. Ko‘rgazma turoperatorlik biznesi, qabul qiluvchi kompaniyalar, mehmonxona sektori, aviatsiya tarmog‘i, turistik texnologiyalar va industriyaning boshqa yo‘nalishlari vakillarini birlashtirdi. Tadbirda mintaqaviy va xalqaro tashrif buyuruvchilar, 450 dan ortiq eksponentlar hamda 30 dan ortiq mamlakat vakillari qatnashdi.
Uch kun davomida o‘zbekistonlik kompaniyalar vakillari saudiyalik turoperatorlar, turistik agentliklar va bozorning boshqa ishtirokchilari bilan muzokaralar o‘tkazdilar. Muloqotlarda sheriklik dasturlarini rivojlantirish, Saudiya Arabistonidan O‘zbekistonga sayyohlar oqimini oshirish hamda yangi qo‘shma turistik mahsulotlarni shakllantirish imkoniyatlari muhokama qilindi.
O‘zbekistonni madaniy-ma’rifiy, oilaviy, premium va individual turizm uchun jozibador yo‘nalish sifatida targ‘ib qilishga alohida e’tibor qaratildi. Saudiyalik hamkorlarga Samarqand, Buxoro, Xiva, Toshkent va mamlakatimizning boshqa hududlarining turistik imkoniyatlari, Buyuk ipak yo‘lining tarixiy merosi, zamonaviy mehmonxona infratuzilmasi, milliy taomlar hamda individual va guruhli turistik dasturlarni tashkil etish imkoniyatlari namoyish etildi.
O‘zbekiston turizm tarmog‘i vakillari, shuningdek, saudiyalik hamkorlar bilan sayyohlarni kutib olishni tashkil etish, Ko‘rfaz mamlakatlaridan keluvchi sayohatchilarning afzalliklarini hisobga olgan holda ixtisoslashtirilgan yo‘nalishlarni ishlab chiqish hamda Saudiya Arabistoni bozorida O‘zbekistonning turistik salohiyatini yanada targ‘ib qilish masalalarini muhokama qildilar.
O‘zbek turistik kompaniyalarining “WTM Spotlight Riyadh 2026” ko‘rgazmasidagi ishtiroki podshohlik turistik biznesi vakillari bilan bevosita aloqalarni kengaytirish va hamkorlikning yangi yo‘nalishlarini izlash uchun qo‘shimcha imkoniyat bo‘ldi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati