Savol: Qo‘shnimiznikida erkak kishi vafot etdi. Qo‘shni ayollar janoza o‘qilmasdan oldin ta’ziya bo‘lgan xonadonga chiqishlari to‘g‘rimi? Chunki ta’ziya bo‘lgan xonadonda darvoza oldida erkaklar tizilib o‘tirishadi. Ayollarni ularning oldidan o‘tishi juda noqulay. Ayollar janozadan keyin ta’ziya bildirishlari mumkinmi?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Musibat yetgan xonadon egalariga ta’ziya bildirish mustahab amal sanaladi.
Har bir narsaning o‘ziga xos tartibi bo‘lgani kabi ta’ziya bildirishning ham shariat belgilab bergan tartibi bor.
Xususan, ayollar qo‘shni xonadonda musibat bo‘lib qolganda ta’ziya bildirishlari, ularning dardlariga sherik bo‘lib, sabrga chaqirishlari, mayyitning haqiga istig‘for aytishlari yaxshi amal hisoblanadi. Chunki musibat vaqtida har bir yupatuvchi gap dalda beradi, musibatni aritishda yordam beradi. Lekin bu holatda ayollar erkaklar to‘plangan joyda ular bilan aralashib ketmasligi kerak. Yana bir e’tiborli jihat shuki, ayol o‘zi iddada bo‘lsa, ta’ziya bildirish uchun, garchi qo‘shnisinikiga bo‘lsa ham chiqmasligi zarur.
Bizda odatda mayyitga janoza o‘qilgandan keyin barcha erkaklar mayyitni dafn qilish uchun qabristonga ketadilar va xonadon ulardan forig‘ bo‘ladi. Shu paytda qo‘shni ayollar chiqib, musibatzada ayollarga hamdard bo‘lib, ta’ziya bildirsalar, shariat talabini bajargan hamda ta’ziya bildirishni tom ma’noda amalga oshirgan bo‘ladilar.
Demak, ayollarning bir-birlariga ta’ziya bildirishlari shariatda qo‘llab-quvvatlanadi. Faqat bunda nomahram erkaklar bilan aralashib ketmaslik, janozaga ergashib qabristonga bormaslik va agar iddada bo‘lsa, uydan chiqmaslik talab etiladi. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi
AQSH Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo ishlari bo‘yicha yordamchisi Samir Pol Kapur O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyurdi, xabar bermoqda iccu.uz.
Islom sivilizatsiyasining ko‘p asrlik tarixi, uning ilm-fan, madaniyat va ma’rifat taraqqiyotiga qo‘shgan ulkan hissasi O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi ekspozitsiyalarida yaxlit va ta’sirchan tarzda namoyon etilgan. Tashrif davomida Samir Pol Kapur islomgacha bo‘lgan davr sivilizatsiyalaridan tortib, Yangi O‘zbekiston davriga qadar bo‘lgan tarixiy jarayonlarni aks ettiruvchi galereyalar, buyuk allomalarning ilmiy-ma’rifiy merosi, noyob qo‘lyozmalar, muqaddas yodgorliklar hamda zamonaviy raqamli texnologiyalar asosida yaratilgan interaktiv ekspozitsiyalar bilan yaqindan tanishdi.
Mehmon ekspozitsiyalarning mazmunan izchilligi va tarixiy jarayonlarni bir-biri bilan uzviy bog‘liq holda namoyon etish usuliga alohida e’tibor qaratdi. Uning qayd etishicha, bu yerda muzey eksponatlari orqali o‘tmish haqida ma’lumot olish bilan cheklanib qolmay, tarixiy davrlar ruhini his qilish, ular o‘rtasidagi bog‘liqlikni anglash imkoni ham mavjud.
Samir Pol Kapur o‘z taassurotlarini quyidagicha ifodaladi:
«Bu muhtasham maskan. Islom tarixi va madaniyatining asrlar davomidagi taraqqiyoti bilan yaqindan tanishish men uchun unutilmas tajriba bo‘ldi. Bu yerda tarixni shunchaki kitob sahifalari orqali emas, balki o‘z ko‘zingiz bilan ko‘rasiz, uni his qilasiz va go‘yo o‘sha davrlarning ichida bo‘lasiz. Shu bois ushbu noyob maskanni barpo etishga hissa qo‘shgan barcha insonlarga samimiy minnatdorchilik bildiraman.
Yoshlarga ham bu yerga kelishni albatta tavsiya qilaman. Chunki bu maskan nafaqat tarixni o‘rganish, balki o‘tmish bilan kelajak o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlikni anglash imkonini beradi. Men uchun eng esda qolarli lahzalardan biri Qur’oni karimga bag‘ishlangan golografik namoyish bo‘ldi. U menda katta taassurot va hayajon uyg‘otdi.
Menimcha, bu dargoh islom sivilizatsiyasining jahon tamadduniga qo‘shgan ulkan hissasini butun dunyoga namoyon etishga xizmat qiladi. Shuning uchun har bir inson bu yerga tashrif buyurib, ana shu boy va bebaho meros bilan shaxsan tanishishi lozim».
Pol Kapurning fikricha, Markazning ahamiyati uning tarixiy merosni namoyon etish bilangina cheklanmaydi. Ushbu maskan yosh avlod uchun o‘tmish saboqlarini anglash, ilm-fan va ma’rifatning sivilizatsiya taraqqiyotidagi o‘rnini his etish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhini shakllantirish uchun ham muhim ma’naviy-ma’rifiy maydon vazifasini o‘taydi.
Tashrif yakunida AQSH Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo ishlari bo‘yicha yordamchisi Samir Pol Kapur Islom sivilizatsiyasi markazidan olgan taassurotlari yuksak ekanini qayd etib, ushbu maskan boy tarixiy merosni zamonaviy muzey texnologiyalari va ta’sirchan taqdimot usullari orqali jahon jamoatchiligiga yetkazishda muhim ahamiyat kasb etishini ta’kidladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati