Samarqand shahrida Imom Buxoriy ilmiy-ma’naviy merosini chuqur o‘rganish, uning islom ilmlari rivojidagi beqiyos o‘rnini xalqaro miqyosda keng yoritishga bag‘ishlangan I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi o‘z ishini davom ettirmoqda.
Anjumanning ochilish marosimi Qur’on tilovati bilan boshlandi. So‘ng O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar, O‘zbekiston Respublikasi Din ishlari bo‘yicha qo‘mitasi raisi Sodiqjon Toshboyev, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi Diniy-ma’rifiy masalalar bo‘yicha departamenti boshlig‘i Muzaffar Komilov, O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktori Firdavs Abduxoliqov hamda bir qator nufuzli xalqaro tashkilotlar va diniy idoralar vakillari tabrik so‘zlari bilan ishtirok etdilar.
Shuningdek, Makka shahridagi “Masjid al-Harom” masjidi Bosh imomi Shayx Solih bin Abdulloh bin Humayd, ICESCO Bosh direktori Salim al-Malik, Islom olami uyushmasi Bosh kotibi o‘rinbosari, Islom fiqhi akademiyasi Bosh kotibi Abdurahmon ibn Abdulloh Zayd, Kavkaz musulmonlari idorasi raisi Shayxulislom Olloshukur Poshshozoda ham anjuman ishtirokchilarini qutladilar. Marokash Qirolligi Vaqf va islom ishlari vaziri Ahmad Tavfiq esa ishtirokchilarga videomurojaat yo‘lladi.
Forum doirasida “Imom Buxoriy kamolotiga ta’sir ko‘rsatgan geografik, ijtimoiy va oilaviy muhit” mavzusida ilmiy ma’ruzalar tinglandi. Unda Saudiya Arabistoni, Hindiston, Turkiya, Liviya va Jazoirdan tashrif buyurgan olim va tadqiqotchilar Imom Buxoriy shaxsiyatining shakllanishida Buxoro va Samarqand ilmiy muhiti, oilaviy tarbiya, ustoz-shogird an’analari, hadis ilmining rivojlanish jarayoni hamda IX asr Movarounnahr ma’naviy-ma’rifiy hayotining ahamiyati haqida ma’ruzalar qildilar.
Ma’ruzalarda Imom Buxoriy merosining nafaqat islom ilmlari taraqqiyotidagi o‘rni, balki bugungi kunda ilm-ma’rifat, bag‘rikenglik va ma’naviy yuksalishni targ‘ib etishdagi ahamiyati ham keng tahlil etildi.
Samarqandda davom etayotgan ushbu nufuzli anjuman Imom Buxoriy merosini xalqaro ilmiy maydonda yanada keng targ‘ib etish, islom ilmlari bo‘yicha tadqiqotlarni rivojlantirish, xorijiy ilmiy markazlar bilan hamkorlikni mustahkamlash hamda yosh tadqiqotchilar uchun yangi ilmiy muloqot maydonlarini yaratishga xizmat qilmoqda.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati
«Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» Xalqaro mediaforumi ishtirokchilari 27 avgust kuni Samarqandga yo‘l oladi. Ular yangidan bunyod etilgan Imom Buxoriy yodgorlik majmuasi, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi hamda Imom Buxoriy nomidagi Innovatsion muzey bilan tanishadi. Kunning ikkinchi yarmida esa ishtirokchilar uchun shaharning tarixiy-madaniy meros obyektlari, jumladan, YUNЕSKOning Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan yodgorliklar bo‘ylab maxsus dastur tashkil etiladi, xabar bermoqda iccu.uz.
Yodgorlik majmuasi Samarqand viloyati Payariq tumanida, buyuk muhaddis va ilohiyotshunos Muhammad al-Buxoriyning (810–870) dafn etilgan joyida joylashgan. U «Sahihi Buxoriy» to‘plami muallifi bo‘lib, mazkur asar sunniy islomdagi eng mo‘tabar hadis to‘plamlaridan biri hisoblanadi.
Keng ko‘lamli rekonstruksiyadan so‘ng majmua 2026 yil bahorida ziyoratchilar uchun qayta ochildi. Uning umumiy hududi 45 gektarni tashkil etadi. Bu yerda 10 ming kishilik masjid, ma’muriy va xizmat ko‘rsatish binolari, 154 ustunli ayvon, 14 ta moviy gumbaz va balandligi 75 metr bo‘lgan to‘rtta minora barpo etilgan. Rekonstruksiyadan so‘ng majmuaning kunlik qabul qilish quvvati 12 ming nafardan 65 ming nafargacha oshdi.
Majmuaning markaziy qismlaridan biri — to‘qqizta pavilondan iborat yangi Imom Buxoriy Innovatsion muzeyidir. Ekspozitsiya allomaning hayoti, hadisshunoslik tarixi va uning ilmiy merosiga bag‘ishlangan. Shuningdek, muzeyda Qur’onda zikr etilgan payg‘ambarlar, Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamning Makka va Madinadagi hayoti hamda yozma hadis to‘plamlarining shakllanish tarixi haqida ma’lumotlar berilgan.
Majmua yaqinida Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ham faoliyat yuritadi. Markaz islom ilmiy va qo‘lyozma merosini, jumladan, Markaziy Osiyoning o‘rta asr olimlari asarlarini o‘rganish, ilmiy tadqiqotlar va tarjimalar tayyorlash, shuningdek, xalqaro ilmiy almashinuvni rivojlantirish bilan shug‘ullanadi.
Majmuaga tashrifdan so‘ng forum ishtirokchilari tarixiy Samarqand bilan tanishadi. Shaharning asosiy me’moriy yodgorliklari qatoriga Registon, Bibixonim masjidi, Shohi Zinda majmuasi va Go‘ri Amir maqbarasi kiradi. YUNЕSKO ushbu to‘rt obyektni 2001 yilda «Samarqand — madaniyatlar chorrahasi» nomi bilan Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan tarixiy shaharning asosiy yodgorliklari sifatida e’tirof etadi.
Samarqand bosqichi 24–28 avgust kunlari Toshkent va Samarqand shaharlarida bo‘lib o‘tadigan «Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» Xalqaro mediaforumi dasturining bir qismi bo‘ladi.
Press-slujba Upravleniya musulman Uzbekistana