Sayt test holatida ishlamoqda!
26 Aprel, 2026   |   8 Zulqa`da, 1447

Toshkent shahri
Tong
04:01
Quyosh
05:28
Peshin
12:26
Asr
17:13
Shom
19:19
Xufton
20:39
Bismillah
26 Aprel, 2026, 8 Zulqa`da, 1447

Ilm ahli doimo tirikdir!

10.01.2024   1121   5 min.
Ilm ahli doimo tirikdir!

Ikki toifa odamlar borki, ular yaxshi bo'lsa qolgan odamlar ham yaxshi bo'ladi, ular yomon bo'lsa qolganlar ham yomon bo'ladi: ulamolar va amirlar.

Ilm olgin, yashaysan

Senga etmas o'lim jahli!

Hamma o'lsa o'lar,

Ammo o'lmas ilm ahli!

(She'rning mazmuni shuki, ilm olib odamlarga tarqatsang, sendan foyda olgan odamlar boshqalarga ham foyda beradi, natijada o'zing o'lsang ham, noming o'lmaydi).

Ilm hayotni anglashdan tashqari Allohdan qo'rqishni ham tuhfa etadi. Axir Alloh taolo Qur'onda aytgan-ku: “Allohdan bandalari ichidan faqat olimlarigina qo'rqarlar” (Fotir surasi, 28-oyat).

Ulamolar bu buyuk kitobning ma'nolarini tadabbur etadigan, atrofdagi borliq haqida tafakkur qilib, mana shu ma'rifat ila Allohni taniydigan kishilardir. Allohni Uning yaratganlari orqali taniydilar, qudratining belgilari ilar idrok etadilar. Yaratgan narsalarining kattaligiga qarab Allohning naqdar buyukligini his etadilar va natijada Allohdan rostakasim qo'rqadilar, rostakasim taqvo qiladilar, haqqoniy ibodat qiladilar.

Atrofingizdagi barsalarga qarab shuni bilingki, ilmdek yorug' nur yo'q!

Kimki ta'lim olishdagi mashaqqatga bardosh bermasa, umri bilimsizlik laqabli ko'rlik uzra bo'ladi. Kimki sabr etsa, alal-oxir dunyo va oxirat azizligiga erishadi. Ilm orqali vujudga kelmagan har qanday azizlikning oxiri zavoldir!

O'rganayotgan ilmingizdan Allohning roziligini qasd qiling. Kimki ilmni Alloh rizosi uchun o'rganishga bel bog'lasa, hech qachon yordamsiz qolmagay. Agarda kimki boshqa maqsadda ilm yo'lidan yursa toboro xor bo'lib boraveradi.

Ilm o'rganib unga amal qilgan va o'rganganini o'rgatgan odam osmon podshohligida “Buyuk” deya chaqiriladi!

Agar siz tolibi ilm bo'lsangiz, halim bo'ling! Ilm va halimlik (yumshoqfe'llik) birlashganda yuzaga keladigan go'zallik boshqa hech qayerda topilmaydi.

Ulamolarning fikrlarini, hakim zotlarning fahmini o'zlashtirishga harakat qiling. Zero yolg'iz odamning fikri qanchalik kuchli bo'lmasin, toyilib qolishi mumkin. Shunday ekan ko'pchilikning fikri tomon yuring.

Biror ma'lumotni kimdandir naql qilsangiz, albatta aytgan odamga nisbatlab ayting. Ma'lumotni egasiga nisbatlash ilmning shukrini ado etish hisoblanib, ayni vaqtda bu ilmingizga baraka olib keladi.

Biz ko'p ilmdan ko'ra ozgina odobga muhtojroqmiz!

Shayx Saiyd Tantoviy rohimahullohning tolibi ilmlarga aytgan nasihatlariga qarang: “Ey bolalarim, topganlaringiz ichida eng yaxshilarini o'qingiz. O'qiganlaringiz ichidan eng yaxshilarini yozib olingiz. Yozganlaringiz ichra eng yaxshilarini yod olingiz va yodlaganlaringiz ichidan eng yaxshilarini odamlarga gapiringiz”.

Odamlarga gapirganda iloji boricha eng tushunarli uslubda gapirishga harakat qiling. Odamlarga ularning aqli ko'tarmaydigan uslubda gapirgan olim ular uchun fitna bo'lgani qoladi xolos!

Ey ilm sohibi! Ilmingizga barcha odamlar mmuhtoj, hatto podshohlar ham!

Ilmingizni xorlamang, o'zingizni faqat podshohlar Podshohi huzuridagina xor tuting!

Alloh taolo marhamat qiladi: Podshoh: «Uni menga keltiringlar, uni o'zimga xos kishilardan qilib olaman», dedi (Yusuf surasi, 54-oyat).

E'tibor bering, Yusuf alayhissalomning ta'vilidan keyin podshoh: “Uni menga olib kelinglar”, deb aytdi. Yusuf alayhissalom aybsizliklari isbotlangach esa: “Uni menga keltiringlar, uni o'zimga xos kishilardan qilib olaman”, dedi.

Demak ilmingiz ularni sizga yaqinlashtirib qo'yar ekan. Pokligingiz esa ular sizni tanlab olishlariga olib borar ekan!

Doktor Hasson Shamsi Poshoning "Metin qoyalar" kitobidan

G'iyosiddin Habibulloh, Ne'matulloh Isomov tarjimasi.

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Maqolalar

QUR’ONNI XORLAGAN XORU ZOR BO‘LADI

24.04.2026   18177   4 min.
QUR’ONNI XORLAGAN XORU ZOR BO‘LADI

Alloh taolo odamzodga aql, es-hushga qo‘shib did, farosat degan ulug‘ ne’matlarni berganki, ularni ishlatgan, ishlata olgan kishi har doim hamma joyda e’zoz va qadr topgan. Illo, ishlata olmagan kishining o‘zidan boshqalarni ayblashi ayni ahmoqlik, johillik va nodonlikdir.

Qur’oni karimni oyoqlari ostiga olib tepkilayotganini tasvirga tushirib, ijtimoiy tarmoqlar orqali tarqatgan kimsaning xatti-harakatlari yurtimiz mo‘min-musulmonlarining nafratini uyg‘otdi, g‘azabini keltirdi. Rost-da, aqlli, sog‘lom kishi shunday ishni qilishi u yoqda tursin, hatto xayoliga ham keltirishining o‘zi dahshatli-ku.

Islom shiorlari ulug‘lanadi, diniy masalalarga nafaqat har bir musulmon, ayni paytda barcha kishilar hurmat bilan munosabatda bo‘lishi ham odamiylik nuqtayi nazaridan, ham huquqiy jihatdan zarurdir.

Alloh taoloning shiorlarini oyoqosti qilish, ulardan birortasini masxaralash, kamsitish, behurmat qilish, xo‘rlash, mensimaslik, xor qilish mo‘min kishining dindan chiqishiga sabab bo‘ladi (Alloh asrasin!).

Islom ta’limotiga ko‘ra, “shior” so‘zi “nishon”, “belgi”, “alomat” ma’nolarini bildiradi. Alloh taoloning dinining ko‘zga ko‘ringan va shon-shavkati alomati bo‘lgan narsalar shior hisoblanadi. Mus'hafi sharif, oyati karimalar ko‘chirilgan varaqlar shularning eng old safida turadi.

Alloh taolo Islom shiorlarini qadrlashga targ‘ib etgan va ularni toptash, masxaralashdan qattiq qaytargan. Jumladan, Haq taolo Qur’oni karimda: (Gap) shudir. Yana kimki Allohning shiorlari (qurbonliklar)ni ulug‘ deb bilsa, bas, albatta, (bu) dillarning taqvosidandir” (Haj surasi, 32 oyat), – deb xitob qilgan.

Savbon roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisi sharifda Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam shariatning shiorini past sanaganlarni qattiq qoralab bunday deganlar: «“Aniq bilamanki, ummatim ichidagi ba’zi kimsalar Qiyomat kunida Tihoma tog‘i kabi ulkan hasanotlar bilan oppoq bo‘lib kelishadi, lekin Alloh taolo ularning amallarini to‘zigan chang kabi qilib qo‘yadi”. Shunda Cavbon roziyallohu anhu: “Yo Racululloh, bizga ularni cifatlab, ochiq bayon qilib bersangiz, bilmasdan o‘shalardan bo‘lib qolmaylik!” dedi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Ular cizlarning birodarlaringiz, cizlarga o‘xshagan odamlardir. Ular ham ciz kabi tunlari ibodat qiladi. Lekin ular shunday odamlarki, yolg‘iz qolgan vaqtlarida shariatning shiorlarini toptaydilar”, – dedilar (Imom Ibn Moja rivoyati).

Qur’oni karimning darajasi shu qadar ulug‘ki, hatto Mus'hafni tahoratsiz ushlab bo‘lmaydi. Qur’onni ushlamoqchi bo‘lgan odam tahoratli bo‘lishi vojibdir. Alloh taolo: «Uni faqat poklanganlargina ushlaydir», degan (Voqea surasi, 79-oyat).

Ibn Umar roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Qur’onni pok odamgina ushlaydi”, dedilar (Imom Tabaroniy rivoyati).

Shuningdek, Alloh taoloning Kitobini uning mavqeiga munosib, chiroyli g‘ilofda saqlash vojibligi, tozaligiga etibor qaratish, munosib joyga qo‘yish ham vojibdir.

Ulamolar: “Qur’oni karimni axlatga tashlagan odam kofir bo‘ladi”, deyishgan. Kalomullohning hurmatini joyiga qo‘ymaydigan odamga Mus'hafni sotish harom.

“Sahihi Buxoriy” va “Sahihi Muslim”da Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Mus'haf dushmanning qo‘liga tushib qolish xavfi bo‘lsa, Mus'haf bilan dushman yerlariga safar qilishdan qaytarganlari keltirilgan.

Ulamolarning fatvolarida bunday deyiladi: “Kim azonni masxara qilsa yoki Qur’oni karimni yengil sanab oyoqosti qilsa, shar’iy ilmlarni yoxud ulamolarni masxara qilsa, ibodatlarni yengil sanab bajarmasa, masjidni masxara qilsa, kofir bo‘ladi” (“G‘amzu uyunil basoir sharh ashboh van-nazoir” kitobi).

Biz Qur’oni karimni ulug‘lashni solih salaflardan o‘rganishimiz kerak. Imom Qatoda rahimahulloh: “Qur’oni karim o‘qiganimdan buyon piyoz yemadim”, degan bo‘lsa, Imom Mujohid rahimahulloh: “Qur’on o‘qiyotib sizni esnoq tutib qolsa, esnog‘ingiz ketgunicha o‘qimay turing”, degan.

Allohninrg oyatlarini oyoqosti qilayotgan kimsalar nahotki Imom Navaviy rahimahullohning: “Kimdir sizga Mus'haf bersa, uni tik turgan holda oling. Chunki ulamo va aziz kishilar kelganda turish mustahab sanaladi. Mus'haf (uchun turish) avloroqdir”, deganini anglamasa...

Qur’oni karimni xorlash, masxaralash, qadrini yerga urish kofir va munofiq kimsalarning ishidir. Bu haqda oyati karimada bunday deyiladi: “Kofir bo‘lganlarga bu dunyo ziynatli qilib qo‘yilgan. Ular imon keltirganlar ustidan kuladilar. Holbuki, qiyomat kuni taqvoli bo‘lganlar ulardan balanddirlar” (Baqara surasi, 212-oyat).

Islom shiorlarini, xususan, Qur’oni karimni masxara qilish mo‘minga ham, sog‘lom aql egasiga ham mutlaqo yarashmaydi. Ayniqsa, mamlakatimiz aholisining asosiy qismi Islom diniga e’tiqod qilar ekan, xalqimizning milliy va diniy qadriyatlarini hurmat qilish har bir O‘zbekiston fuqarosining burchidir.

 

Tolibjon NIZOM

Maqolalar