O‘zbekiston elchixonasi tashabbusi bilan jadidlar harakati namoyondasi Mahmudxo‘ja Behbudiy tavalludining 150 yillik yubileyi munosabati bilan tadbir o‘tkazildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.
Ushbu tadbir Tokio xorijiy tillar universiteti, “Mitsubishi” jamoat fondi hamda yetakchi jadidshunos olim, professor Xisao Komatsu ko‘magida tashkil etildi. Unda O‘zbekiston, Yaponiya va Turkiyadan kelgan yetakchi olimlar ishtirok etdi.
Uchrashuvda olimlar Markaziy Osiyo davlatlarida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar, jadidlar merosini chuqur o‘rganish hamda targ‘ib etishga qaratilgan qator taklif va tashabbuslarni muhokama qildi.
Ishtirokchilar Mahmudxo‘ja Behbudiy hayoti va ijodi haqida alohida to‘xtalib o‘tdi. Ta’kidlanganidek, Mahmudxo‘ja Behbudiy o‘zbek xalqining buyuk ma’rifatparvari, jadidchilik harakatining yirik namoyandalaridan biri, yozuvchi, dramaturg, publitsist va jamoat arbobidir. U o‘z hayotini xalqni ilm-ma’rifatli qilish, ta’lim tizimini isloh etish va milliy taraqqiyot g‘oyalarini targ‘ib qilishga bag‘ishlagan.
Behbudiy 1875 yilda Samarqand viloyatida tug‘ilgan. U yoshligidan diniy va dunyoviy ilmlarni puxta o‘zlashtirib, arab, fors va turk tillarini mukammal o‘rgangan. Keyinchalik jadidchilik g‘oyalarini qo‘llab-quvvatlab, yangi usuldagi maktablarni tashkil etish, zamonaviy ta’limni yo‘lga qo‘yish va yosh avlodning bilimli bo‘lib voyaga yetishiga katta hissa qo‘shgan.
Mahmudxo‘ja Behbudiy ijod sohasida ham salmoqli meros qoldirgan. Uning “Padarkush” dramasi o‘zbek adabiyotidagi ilk dramatik asarlardan biri hisoblanadi. Shuningdek, u gazeta va jurnallarda xalqning ma’rifati, ilm-fan, milliy taraqqiyot va ozodlik g‘oyalariga bag‘ishlangan ko‘plab maqolalar yozgan. Bundan tashqari, sayohatnomalar, darsliklar va publitsistik asarlar yaratib, xalqni zamonaviy bilimlarni egallashga da’vat etgan.
Tadbir doirasida maxsus kitoblar ko‘rgazmasi hamda “Mahmudxo‘ja Behbudiy” filmi namoyish etildi. Diplomatlar yaponiyalik ijodkorlarga o‘zbek jadidchilik harakatiga bag‘ishlangan 20 dan ortiq filmlar to‘plamini taqdim etdi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
Joriy yilning 13–16 sentyabr kunlari Ozarboyjon poytaxti Boku shahrida Turkiy davlatlar muftiylari kengashining navbatdagi VII yig‘ilishi hamda uning doirasidagi bir qator tadbirlar bo‘lib o‘tadi.
Yig‘inlarda turkiy dunyoning yetakchi din peshvolari – O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar, Kavkaz musulmonlari idorasi raisi, Shayxulislom Allohshukur Poshshozoda, Turkiya Diyonat ishlari boshqarmasi raisi Safi Arpagush, Qozog‘iston musulmonlari diniy boshqarmasi raisi, bosh muftiy Navro‘zbay hoji Tag‘anuli, Qirg‘iziston musulmonlari diniy nazorati raisi, muftiy Abdulaziz qori Zakirov, Turkmaniston muftiyci Rahmon Qurbonmurodov kabilar boshchiligidagi turkiy davlatlar ulamolaridan iborat delegatsiyalar ishtirok etadi.
Mamlakatimiz delegatsiyasi safidan O‘zbekiston musulmonlari idorasi Ulamolar Kengashi, Fatvo markazi, hududiy vakilliklar hamda oliy diniy ta’lim muassasalaridan vakillar joy olgan.
Tadbirlar doirasida ulamolar musulmon ummati uchun muhim bo‘lgan shar’iy masalalar, zamonaviy fatvolar va mushtarak tashabbuslarni muhokama qilib, yakuniy hujjatlarni imzolaydilar. Shuningdek, ilmiy-amaliy anjuman, ikki tomonlama muzokaralar hamda tabarruk qadamjolar ziyorati ham rejalashtirilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati