#Mustaqillikning 35 yilligi
Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.
Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).
Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.
Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).
Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.
Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.
Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.
Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).
Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.
Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.
Isomiddin AHROROV
Maskat, 2026 yil 3 noyabr. O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktori Firdavs Abduxoliqov boshchiligidagi delegatsiya O‘mon Sultonligiga amaliy tashrifini boshladi. Tashrifda O‘zbekiston Respublikasining O‘mon Sultonligidagi Favqulodda va Muxtor Elchisi Abdusalom Xatamov, O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi vakillari, shuningdek, Markaz Ilmiy kengashi a’zolari — O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi vitse-prezidenti Bahrom Abduhalimov, Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti rektori Uyg‘un G‘afurov hamda Islom sivilizatsiyasi markazi ilmiy xodimi Shorustam Shomansurov ishtirok etmoqda.
Tashrif doirasida delegatsiya O‘mon Sultonligi Milliy hujjatlar va arxivlar boshqarmasi raisi, doktor Hamad bin Muhammad al-Zuvayyoniy bilan uchrashdi, xabar bermoqda iccu.uz..
Uchrashuvda O‘mon tomoni boshqarmaning asosiy faoliyat yo‘nalishlari, tarixiy hujjatlarni restavratsiya qilish, saqlash, tizimlashtirish va raqamlashtirishda qo‘llanilayotgan zamonaviy texnologiyalar hamda ilg‘or tajribalar haqida ma’lumot berdi. Shuningdek, muassasaning ilmiy nashrlari va kitob to‘plamlari taqdim etildi. Delegatsiya a’zolariga boshqarma faoliyati va uning muhim loyihalariga bag‘ishlangan videomaterial ham namoyish qilindi.
Muzokaralar davomida ilmiy va madaniy-tarixiy hamkorlikni rivojlantirish, arxivshunoslik sohasida o‘zaro tajriba almashish, hujjatli merosni asrab-avaylash hamda qo‘shma ilmiy-tadqiqot loyihalarini amalga oshirish istiqbollari muhokama etildi.
Muloqotning muhim yo‘nalishlaridan biri O‘zbekiston va O‘mon o‘rtasidagi tarixiy, madaniy va ijtimoiy aloqalarga bag‘ishlangan qo‘shma xalqaro konferensiya o‘tkazish tashabbusi bo‘ldi.
Doktor Hamad bin Muhammad al-Zuvayyoniy ikki xalqning tarixiy mushtarak jihatlari, turmush tarzi, diniy-ma’naviy merosi, me’morchilik an’analari hamda tarixiy numizmatika sohasidagi aloqalarini chuqur tadqiq etish taklifini ilgari surdi.
Hamkorlik istiqbollariga to‘xtalar ekan, doktor Hamad bin Muhammad al-Zuvayyoniy quyidagilarni ta’kidladi:
«O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi mintaqaning boy tarixiy, ilmiy va ma’naviy merosini o‘rganish hamda uni xalqaro miqyosda keng targ‘ib etish uchun katta imkoniyatlar yaratmoqda. Biz O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning mamlakat taraqqiyoti, tarixiy-madaniy merosni asrab-avaylash va keng ko‘lamli ma’rifiy tashabbuslarni amalga oshirish borasidagi sa’y-harakatlarini yuksak qadrlaymiz. Davlat rahbarining ezgu maqsad va rejalari ro‘yobga chiqishini tilaymiz. Ishonamizki, Islom sivilizatsiyasi markazi bilan O‘mon muassasalari o‘rtasidagi hamkorlik yangi ilmiy tadqiqotlar olib borish, tarixiy manbalar almashish va qo‘shma ko‘rgazma loyihalarini amalga oshirishga xizmat qiladi».
O‘z navbatida, Islom sivilizatsiyasi markazi direktori Firdavs Abduxoliqov xalqaro hamkorlikni kengaytirish muassasa faoliyatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri ekanini ta’kidladi.
«O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning topshirig‘iga muvofiq, Islom sivilizatsiyasi markazi faoliyatining uch yillik dasturini ishlab chiqishga kirishdik. Ushbu dasturning asosiy yo‘nalishlaridan biri xalqaro ilmiy va madaniy hamkorlikni kengaytirish, xorijiy muassasalar bilan sheriklik aloqalarini mustahkamlash hamda qo‘shma tashabbuslarni hayotga tatbiq etishdan iborat. Ishonchim komilki, O‘mon Milliy hujjatlar va arxivlar boshqarmasining, ayniqsa, tarixiy hujjatlar va qo‘lyozmalar bilan ishlash borasidagi tajribasi ushbu dastur doirasida muhim ahamiyat kasb etadi va mutaxassislar o‘rtasidagi hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqishga xizmat qiladi», — dedi Firdavs Abduxoliqov.
Tashrif dasturi O‘mon Milliy hujjatlar va arxivlar boshqarmasining ixtisoslashtirilgan bo‘linmalari faoliyati bilan tanishish orqali davom etdi. Delegatsiya a’zolari tarixiy hujjatlarni zararsizlantirish, restavratsiya qilish va saqlashga ixtisoslashgan bo‘limlarda bo‘lib, arxiv materiallarini muhofaza etishning zamonaviy usullari, maxsus uskunalar va texnologik jarayonlar bilan tanishdilar.
Ayniqsa, tarixiy hujjatlarga zarar yetkazishi mumkin bo‘lgan zamburug‘lar, bakteriyalar va hasharotlarga qarshi ishlov berishga ixtisoslashgan bo‘lim faoliyati katta qiziqish uyg‘otdi. Mutaxassislar arxiv materiallarini biologik omillar ta’siridan himoya qilish bo‘yicha qo‘llanilayotgan amaliy usullar va maxsus jihozlarni namoyish etdilar.
O‘mon Sultonligi Milliy hujjatlar va arxivlar boshqarmasining yetakchi mutaxassisi Fahd bin Muborak al-Damdamiy tajriba almashish va sohaviy kadrlarni tayyorlash muhimligini ta’kidladi:
«Ushbu sohadagi 16 yillik faoliyatim davomida arxiv merosini saqlashda zamonaviy laboratoriya texnologiyalari va mutaxassislarning kasbiy tayyorgarligi naqadar muhim ekaniga amin bo‘ldim. Bizda zarur uskunalar va tajribali mutaxassislar jamoasi mavjud. Shu bois o‘zbekistonlik mutaxassislar uchun amaliy stajirovkalar tashkil etishga va ularni ish jarayonida qo‘llanilayotgan usullar bilan tanishtirishga tayyormiz».
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi delegatsiyasining O‘mon Sultonligiga amaliy tashrifi davom etmoqda.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati