Sayt test holatida ishlamoqda!
13 Sentabr, 2026   |   2 Rabi`us soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:41
Quyosh
06:01
Peshin
12:19
Asr
16:45
Shom
18:40
Xufton
19:56
Bismillah
13 Sentabr, 2026, 2 Rabi`us soni, 1448

Selfi Islom olamiga qanday ta'sir qilmoqda?

16.02.2023   5135   6 min.
Selfi Islom olamiga qanday ta'sir qilmoqda?

So'nggi paytlarda dunyoda selfi epidemiyasi keng tarqalib, bu sevimli mashg'ulot shu darajasiga etdiki, selfi olishni o'rgatadigan maxsus saytlar, poyabzallar, maktablarda esa xavfsiz suratga olish darslari joriy etildi.

Ho'sh, biz kamerada o'zimizni suratga olishni istashimiz xudbin bo'lib qolishimizni anglatadimi?

Insonlar yaqin-yaqingacha shaxsiy hayotini o'zgalardan yashirar, bu masalada ehtiyotkorroq munosabatda bo'lardi. Afsuski, bugungi kunda bu manzara o'zgardi. Texnologiyalar rivoji insoniyatning necha asrlar osha yashab kelgan qadriyatu madaniyatlariga o'z ta'sirini o'tkazdi. Endilikda kishilik jamiyati nafaqat o'z-o'zini hurmat qilishni hatto shaxsiy hayotning qadr-qimmatini ham unutmoqda. Manmanlik, xudbinlik avj olib hamma o'zi haqida butun dunyoga jar solishga tayyor. Nima qilsa ham tezroq mashhur bo'lish, hamma u haqida gapirishini istaydi. Bu borada esa selfimaniya asosiy qurolga aylangan.

Qizig'i shundaki, selfi qanchalik go'zal bo'lsa, shunchalik ko'p “layk”larni yig'adi. Bu bir qaraganda zararsiz bo'lib tuyulishi mumkin, lekin agar fotosurat kam layklarni yig'sa-chi? Bu kishida o'zi haqida salbiy fikrlarni paydo qiladi. Shuning uchun ham ba'zi odamlar telefon kamerasidan ajralmaydilar va Tvitter, Instagram yoki Facebookdagi izdoshlari uchun iste'mol mahsuloti kabi yashaydi. Bunday sevimli mashg'ulot allaqachon kasallikka aylanib ulgurgan.

Bu borada tadqiqot o'tkazgan mutaxasissislar fikricha, ko'plab ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari va selfi ixlosmandlari ruhiy kasallikdan aziyat chekayotganlarini o'zlari ham tushunmaydilar. Unga berilish xulq-atvorga salbiy ta'sir etishi mumkinligini tadqiqotchilar alohida ta'kidlashmoqda.

Ho'sh, Islom olamida selfiga bo'lgan munosabat qanday?

Umra va haj ziyoratiga borganlarning aksariyati ziyoratdan xotira sifatida qolish uchun Ka'ba fonida o'zlarini suratga oladi. Bunda bir qaraganda hech qanday salbiy illat yo'qdek. Ammo inson o'zini qanchalik ishontirmasin,  uning oqibatlarida oz bo'lsa-da be'manilik bor.

Misol uchun, siz Madinayu Makkada ibodatlarni amalga oshirayotganingizda yoki Allohga astoydil duo qilayotganingizda yoningizga bir kishi kelib selfi olish bilan ovora bo'ladi. Bu sizga og'ir botishi tayin. Agar bu ishni siz qilgan bo'lsangiz bilingki, siz kimlarningdir g'ashiga tekib, uning ibodatiga halaqit bergan bo'lishingiz mumkin.

Ayniqsa, Makkada Ka'ba atrofida tavof amalining o'rtasida selfi olish uchun odamlar to'xtab qolsa, bu tiqilinchlik hosil bo'lishiga olib keladi va ko'plab odamlarga muammo tug'diradi. Bu haqda Masjidul Haromda xizmat qiluvchi xodimlardan bir bunday deydi:

"Keyingi yillarda ziyoratchilar orasida selfiga tushish odam tusiga kirib bormoqda. Bu albatta, kimlar uchundir ma'qul ishdir. Ammo yonidagi kishilar ozor bermagan holda suratga olsa zarari yo'q. Biroq bugun ayrim insonlar juma kunlari juma namozi paytida imomni tinglash o'rniga, ibodat qiluvchilarni suratga olishni yoki selfi qilishni afzal ko'radi. Ular bu harakati bilan o'zgalarning g'ashiga tegayotganini yoki ibodatlariga ozor berayotganini tushunmaydilar”.

Bu borada ziyoratchilarning o'zi nima deydi?:

 "Men Ka'bani ko'rish va umra amalini ado etishni uzoq yillar davomida kutdim", – dedi pokistonlik Abdul Rahmon Yasin. – Shuning uchun bu safarim abadiy yodimda qolishini istayman. Selfiga tushishimning sababi ham shu. Bu mening mobil' telefonimdagi eng yaxshi fotosurat bo'ladi."

Quvaytlik yana bir ziyoratchi Holid Al-Shimran: “Ka'baning ko'rinishi haqiqatan ham ajoyib va hayajonli. Men buni  do'stlarim va izdoshlarim bilan ijtimoiy tarmoqlarda baham ko'rmoqchiman.”

Ziyoratchilarning selfiga tushishining sababi tushunarli, lekin har bir insonning qalbida qolishi kerak bo'lgan hayajonli daqiqalarning o'zi ular uchun etarli emasmi? Selfi baxt va quvonch tuyg'usini etkaza olmaydi, u faqat yuzdagi hissiyotni aks ettirishi mumkin, xolos. Makka kabi muqaddas joyda bebaho onlarni shu kabi ishlar  bilan o'tkazishga arziydimi? Yoki Ka'ba selfi olish uchun ko'ngilochar markazga o'xshaydimi? Yo selfi alohida dunyoga cho'mib, Allohga yaqinlashganingizda o'sha noyob daqiqani qayta tiklashga yordam beradimi? Bu harakatimiz bilan ibodatimizni riyoga almashtirib qo'ymayapmizmi?

E'tibor qaratsak, hayotimizning har bir sohasiga ijtimoiy tarmoqlarning kirib borishi,  eng nozik daqiqalarning yaratuvchisi – Alloh bilan yolg'iz qolishdek muborak ibodatimizni barchaga fosh etib, ibodatlarimizga ham ta'sir etmoqda.

Bugun haj va umra ibodatlarini bajarish paytida har qadamda telefonidan qo'rslik bilan suratga tushayotgan odamlarni ko'rasiz. Aftidan, agar ular suratga tushmasalar, hech kim ularga ishonmaydi.

Agar fotosuratlarimizdan birini tarmoqqa joylash biz uchun ibodat qilishdan ko'ra muhimroq bo'lsa, qanday qilib haj yo umra qilganimiz uchun mukofot olishimiz mumkin? Agar siz Facebookdagi Ka'ba fonida sizning suratingiz ostidagi "layklar" sonini doimiy ravishda tekshirib tursangiz, haj ruhini his qilish mumkinmi?

 Bir mulohaza qiling, biz ibodatning eng qizg'in lahzalarida fikru-xayolimiz faqat Alloh taologa qaratilgan bo'lsa, nega selfi olish orqali xushumizni yo'q qilishimiz kerak?!

Qisqasini aytganda,  har bir insonda tan olinish va qadrlanish istagi bor. Ammo bunga fotosuratlar yoki selfi orqali erishilmaydi. Chin mo'min uchun Yaratuvchining roziligi qiziqtiradi, o'zgalarning nechta layk bosgani emas.

Abdulla Muslimov

Dunyo yangiliklari
Boshqa maqolalar

O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

20.08.2026   55835   6 min.
O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

Bugun aziz Vatanimizning har bir farzandining yuragi hapqirib turibdi. Negaki, biz Ona-yurtimizning eng ulug‘, eng aziz ayyom – Mustaqillik bayramini, O‘zbekiston Respublikasi istiqlolini qo‘lga kiritganining 35 yillik shodiyonalarini katta tantana qilayapmiz. 

Jannatmakon yurtimiz, muqaddas Vatanimiz, dono xalqimizning diniy qadriyatlari, milliy an’analari nihoyatda bisyor, beqiyos va betakror bo‘lsa-da, qutlug‘ ayyom arafasida dorilomon kunlarga yetkazgani uchun yana va yana shukr qilish maqsadida bu yil Mustaqilligimizni 35 yilligini nishonlayotganimiz uchun faqat 35 tasinigina zikr qilmoqchimiz:

 

 

  1. Oila muqaddasligi – jamiyatning mustahkam asosi.
  2. Ota-onaga hurmat – ota-onani e’zozlash va ularning xizmatlarini qadrlash.
  3. Mehmondo‘stlik – mehmonni ochiq chehra va ochiq ko‘ngil bilan kutib olish.
  4. Mehnatsevarlik – halol mehnat va kasb-hunarni qadrlash.
  5. Kattalarga hurmat – oqsoqollar va nuroniylarni e’zozlash.
  6. Tinchliksevarlik – tinch-totuv hayotga intilish.
  7. An’analarni asrash – milliy urf-odat va udumlarni saqlash hamda davom ettirish.
  8. Ma’naviyat – yuksak axloq va milliy-diniy qadriyatlarga hurmat.
  9. Poklik – uyda, kiyimda, tanada va ko‘ngilda ozodalikka rioya qilish.
  10. Dasturxon saxovati – mehmonni saxovat va mehr bilan kutib olish.
  11. Qo‘shnichilik qadriyatlari – mahallada ahillik va o‘zaro yordam.
  12. Yordamga tayyorlik – yaqinlar va muhtojlarga muruvvat ko‘rsatish.
  13. Kamtarinlik – odobli va kamtarona hayot kechirish.
  14. Yosh avlodga g‘amxo‘rlik – farzandlar tarbiyasiga alohida e’tibor berish.
  15. Ayollarga hurmat – ona, rafiqa, opa-singillarni qadrlash.
  16. Ta’limga intilish – ilm olish va bilimni qadrlash.
  17. Or-nomus – halollik va vijdon bilan yashash.
  18. Marosimlarga rioya – milliy marosim va oilaviy udumlarni e’zozlash.
  19. So‘zga sodiqlik – va’daga vafo qilish.
  20. Matonat va sabr – qiyinchiliklarga bardosh bilan yondashish.
  21. Hunarmandchilikni qadrlash – milliy hunar va ustachilik an’analarini asrash.
  22. Tabiatga mehr – yer, suv va atrof-muhitni avaylash.
  23. Bag‘rikenglik – turli millat, din va madaniyat vakillariga hurmat bilan munosabatda bo‘lish.
  24. Odob-axloq – yuksak muomala madaniyatiga amal qilish.
  25. Milliy bayramlarni e’zozlash – Navro‘z, hayitlar va Mustaqillik bayramini qadrlash.
  26. Adolat – halollik, tenglik va qonun ustuvorligini qadrlash.
  27. Milliy musiqa va raqslar – ajdodlardan meros bo‘lgan san’atni asrash.
  28. Til va madaniyatni asrash – o‘zbek tili va milliy merosni e’zozlash.
  29. Vatanparvarlik – Vatanni sevish va uning ravnaqiga hissa qo‘shish.
  30. Millatlararo totuvlik – turli millat va elat vakillari o‘rtasida ahillikni mustahkamlash.
  31. Jamoaviylik – hamjihatlik va o‘zaro hamkorlik.
  32. Minnatdorchilik – qilingan yaxshilikni qadrlash.
  33. Ustozga hurmat – ustozlarni e’zozlash va ularning mehnatini qadrlash.
  34. Milliy kiyimlar – milliy madaniyat va odob timsoli sifatida qadrlash.
  35. Ajdodlarga hurmat – tarixiy meros va milliy ildizlarni e’zozlash.

* SIZ yana qo‘shishingiz mumkin...

*** ENG  muhimi:  yo‘qotib qo‘yishdan oldin  ularning  QADRIGA  yetish !!!

 

  1. Qur’oni karim oyati karimalari;
  2. Janobi Payg‘ambarimiz alayhissalomning muborak hadisi shariflari;
  3. dinimiz asoslari;
  4. shariatimiz ahkomlari;
  5. sharqona odoblarimiz;
  6. mazhabimiz me’yorlari;
  7. jamiyatshunoslik aloqalari;
  8. odamgarchilik munosabatlari;
  9. insoniy tuyg‘ular;
  10. ruhshunoslik sir-asrorlari;
  11. yurtimiz urf-odatlari;
  12. o‘zbekchilik qoidalari;
  13. madaniyatimiz axloqlari;
  14. insoniy aql va axloqiy normalar;
  15. dono maqollarimiz;
  16. milliy an’analarimiz;
  17. diniy qadriyatlarimiz;
  18. xalqimiz ong-tafakkuri;
  19. millatimiz mentaliteti,
  20. an’anaviy falsafasi;
  21. o‘zbek xalqining ilg‘or qadriyatlari;
  22. ulug‘larimiz hikmatlari;
  23. dono xalqimiz dunyoqarashi;
  24. musulmonchiligimiz ko‘rsatmalari

 

a s o s    v a    n ye g i z l a r i d a

 

  • ulug‘ ajdodlarimizdan davom etib kelayotgan duru gavhar rivoyatlari  va  noyob  hikmatlari,
  • buyuk  ota-bobolarimizdan  eshitib kelayotgan tillo bilan teng pand-nasihatlari  va betakror hikoyalari,
  • mehribon  ota-onalarimizdan  o‘rganib  kelayotgan gavhar o‘gitlari va  mislsiz  so‘zlari,
  • elimiz  tanigan va xalqimiz tan olgan ustozlarimizdan ta’lim olib kelayotgan zar tushunchalari va bebaho ilmlari,
  • jannatmakon  yurtimiz – muqaddas  Vatanimiz  ta’lim  maskanlarida  taralayotgan  durdan  a’lo fanlar va beqiyos bilimlar,
  • zamonaviy olimlarning bilimlari, turli soha mutaxassislarining  ajoyib  kashfiyotlari,
  • bugungi  kunda  va doim  kerak bo‘ladigan  hayotiy  masalalar, dolzarb  mavzular,  qiziqarli  ma’lumotlar  hamda xalqimiz orasida  e’tirof etilgan mezonlar
  •  
  •  

 

Bu ro‘yxatni yana ko‘plab davom ettirish mumkin... Biroq fikrimizni muxtasar qilgan holda Allohdan O‘zbekiston xalqining bunday fazilatlari yanada ko‘payishini, yurtimiz tinch, osmonimiz musaffo, xalqimizga sihat-salomatlik, oilalarimizga baxt-saodat so‘rab qolamiz. 

 

Alloh taboraka va taolo har bir xonadonga sog‘lik-salomatlik, tinchlik-xotirjamlik, ilohiy fayz-baraka, ko‘pdan-ko‘p yaxshiliklar ato etsin!

Iloho jannatmakon yurtimiz tinchligi, muqaddas Vatanimiz ravnaqi, dono xalqimiz salomatligi va farovonligi uchun, muborak dinimiz kamoloti hamda masjidu-madrasalarimizni obodligi uchun muhtaram Yurtboshimizning dono rahbarliklari ostida, hukumatimiz tomonidan oqilona olib borilayotgan xayrli, savobli ishlarni amalga oshirish maqsadida viloyatlarimiz rahbarlari hamda shahar va tuman rahbarlarining boshchiliklaridagi mehnatkash xalqimiz olib borayotgan barcha xayrli, yaxshi, savobli ishlarda Alloh taolo O‘zi madadkor bo‘lsin! Turmushimiz obod, xirmonlarimiz mo‘l, oilalarimiz mustahkam, bolalarimiz har tomonlama sog‘lom, ma’naviyatimiz yuksak bo‘lsin!

Mehribon Parvardigorimiz dono xalqimizni doimo turli xil o‘rinlarda har xil shakllarda qilayotgan yaxshi, xayrli, chiroyli, savobli ishlarini O‘z dargohi ilohiysida qabul aylasin! Iloho xalqimizga tinchlik-xotirjamlik, sihat-salomatlik, oilalarimizga fayzu ilohiy, baxt-saodat, to‘kin-sochin dasturxonlar nasib qilsin! Mehribon Parvardigorimiz O‘zi – eshitib turuvchi, ko‘rib turuvchi va bilib turuvchi Zot! Hammalarimizning dillarimizdagi niyatlarimizni, qalbimizdagi orzularimizni va barcha hojatlarimizni o‘ylaganimizdan ham afzali-ziyodasi bilan ravo qilsin!

Iloho dehqonchiliklarimizga va kasb-korlarimizga xayr-baraka berib, ishlarimizda ko‘pdan-ko‘p omadlar, muvaffaqiyatlar va behisob xursandchiliklar ato etib, ikki dunyoda ham azizu mukarram aylasin!

 

         Ibrohimjon domla INOMOV