Jaloliddin Suyutiy (849-911)
Olimning to'liq ismi Abdurahmon ibn Abu Bakr Jaloliddin bo'lib, ona diyorlari bo'lmish Misrning janubidagi Asyut shahriga nisbat berilib, Suyutiy deb nomlandi.
Hadis, tafsir, tilshunoslik, tarix, adabiyot, fiqh va boshqa ko'plab ilm sohalarining mohir bilimdoni bo'lgan qomusiy olimlardan sanaladi. Hijriy 849 (milodiy 1445) yilda Qohirada tug'ildi va shu shaharda o'sib-ulg'aydi.
Imom Suyutiy Shom, Hijoz, Yaman, Hindiston hamda G'arbiy Afrikaning bir qator mamlakatlariga safar qildi. Misrda bir qancha nufuzli mansablarda faoliyat ko'rsatgan. 40 yoshida barcha mansablardan voz kechib, qolgan umrini kitob yozishga bag'ishladi. Butun umri davomida 600 ga yaqin kitob yozgani rivoyat qilingan. Misrlik mashhur professor Ahmad Sharqoviy o'zining "Jalol Suyutiy kutubxonasi" kitobida allomaning yozgan asarlari 725 taga etishini qayd etgan.
Olimning mashhur asarlari:
Bundan tashqari bir qancha she'riy devonlari ham bo'lgan. Alloma Jaloliddin Suyutiy hijriy 911 (milodiy 1505) yilda Qohirada vafot etgan.
Muftiy Ibrohim Desai rahimahullohning "Hadis ilmiga kirish" kitobidan olindi.
Gunohga sabab bo‘lmasa, otaonaning buyurganlarini albatta bajarish; ota-onaga muloyim so‘zlash; uyga kirganlarida, hurmatlari uchun o‘rnidan turish; har tong salom berish, uyqudan oldin xayrli tun tilash; mol-mulklarini saqlash; so‘ragan narsalarini berish; ulardan maslahat so‘rash; ota-ona haqiga duo va istig‘for aytish; ular mehmon kutishsa, yonlarida muntazir bo‘lib turish; ularning aytishlarini kutmay, ularni xursand qiladigan ishlarni bajarish; ularning huzurlarida ovozni baland ko‘tarmaslik; gaplarini bo‘lmaslik; izn berishmagan joyga bormaslik; uxlayotganlarida bezovta qilmaslik; ahli ayoli, farzandlarini ulardan ustun qo‘ymaslik; ota-ona xatoga yo‘l qo‘ysalar, bilmaslikka olish, darhol kechirib, unutish; kulgili gap bo‘lsa ham, ularning huzurlarida o‘zini tutish; ular yaxshi ko‘radigan taomni ilinish; ulardan oldin taomga qo‘l cho‘zmaslik; ularning oldilarida cho‘zilib yotmaslik, oyoq uzatmaslik; uyga ulardan oldin kirmaslik, oldilariga tushib yurmaslik; chaqirganlarida tezlik bilan javob berish; ularning hayotliklarida ham, vafot etganlaridan keyin ham do‘stlarini hurmat qilish; ota-onasining hurmatini qilmaydiganlar bilan do‘stlashmaslik; ularning haqlariga duo qilish; vafotlaridan keyin Allohning quyidagi kalomini ko‘p aytish: «Ey, Rabbim! Meni ular go‘daklik chog‘imda tarbiyalaganlaridek, Sen ham ularga rahm qilgin!» (Isro surasi, 24-oyat).
Ibrohimjon INOMOV tayyorladi.
“Islom nuri” gazetasining 2026 yil 10-sonidan
http://hidoyatuz.taplink.ws