Imom Abu Mansur Moturidiy hazratlari diniy ta'limni hanafiya ulamolarining ko'zga ko'ringan mashhur namoyandalaridan olganlari va diniy fanlar bo'yicha qanchalik chuqur bilimga ega ekanliklariga yozib qoldirgan asarlari guvohlik beradi.Imom yashagan davrda aqida ulamolari ikki asosiy manbaga suyanganlar. Birinchisi — oyat va hadislar hamda sahoba va tobe'inlarning ijmo va ijtihodlari, ya'ni naqliy dalillar. Ikkinchisi — aqliy dalillar. Imom Abu Mansur Moturudiy esa boshqalarga taqlid qilmadilar, balki naqliy dalillar bilan aqliy dalillarni uyg'unlashtirib, undan so'ng xulosa chiqardilar. Aqliy dalil deganda falsafa, mantiq va tabiiy fanlar ko'zda tutiladi.Vaholanki, salaf ulamolarining ko'pchiligi bu dalillarni tan olmas edilar, balki naqliy dalillarning o'zi bilan kifoyalanardilar. Shayximiz esa, bu ikkisidan ham munosib ravishda istifoda etib, o'rtahollikni ixtiyor qilgan ekanlar.Darhaqiqat, naqliy dalillarni yaxshi anglash uchun aqliy dalillarni ham puxta bilish shartligini hech kim inkor eta olmaydi. Aql imkoniyatining ham chegarasi borligini e'tiborga olib, Shayx ko'p joylarda inson aqli juda ko'p haqiqatlarni idrok etishga qodir emasligini uqdirib o'tadilar. Shu bilan birga, aqlning Alloh tomonidan ato etilgan eng buyuk mislsiz ne'mat ekani, undan oqilona foydalanish zarurligini ham ta'kidlab o'tadilar.Abu Mansur Moturidiy musulmonlarni tarqoqlikga olib keluvchi aqidaviy oqimlarga qarshi shu muqaddas kurashda birinchilar safida bo'ldilar.Islom tarixidan ma'lumki, 3-4 hijriy asrlardan turli e'tiqodiy toifalar rivojlanib, musulmon ummatini tafriqaga sola boshladi. “Sen kofir”, “sen munofiq” kabi da'volar ko'paygandan ko'paydi. Shu davrda Imom Moturidiy bizning diyorlarda etishib chiqib Ahli sunna val jamoa aqidasini bayon qilib, xalqqa tushuntirdilar, kerakli o'rinlarda raddiyalar berdilar, adashganlarni to'g'ri yo'lga qaytardilar. U zotning islom ummatiga qilgan eng katta xizmati, islom ummatini yana qaytadan jamlash, ahli sunna val jamoa e'tiqodi atrofida birlashtirish bo'ldi.
"Jo'ybori Kalon" ta'lim muassasasi o'qituvchisi: A.Jamilova
Toshkent shahridagi Islom sivilizatsiyasi markazining Katta majlislar zalida O‘zbekiston musulmonlari idorasi tasarrufidagi oliy va o‘rta maxsus diniy ta’lim muassasalari professor-o‘qituvchilarining «Zamonaviy diniy ta’lim: pedagogika, ilm-ma’rifat va innovatsiya» mavzusidagi I ilmiy-amaliy anjumani boshlandi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi tarixida ilk bor o‘tkazilayotgan ushbu nufuzli tadbirda Prezident maslahatchisi Muzaffar Komilov, Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisi Sodiqjon Toshboyev, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari, Islom sivilizatsiyasi markazi direktori Firdavs Abduxoliqov, shuningdek, diniy ta’lim muassasalari rahbarlari, bosh imom-xatiblar va OAV vakillari ishtirok etmoqda. Anjumanga jami 700 nafarga yaqin pedagog va soha vakillari jalb etilgan bo‘lib, ularning 300 nafari bevosita zalda, 400 nafari esa hududlardan videoselektor orqali qatnashmoqda.
So‘zga chiqqan notiqlar so‘nggi yillarda Prezidentimiz tashabbuslari bilan diniy-ma’rifiy sohani takomillashtirish va zamonaviy kadrlar tayyorlash borasida amalga oshirilayotgan tizimli islohotlarga to‘xtalib o‘tmoqda. Ta’kidlanganidek, Mir Arab oliy madrasasi, Hadis ilmi maktabi, Imom Termiziy islom instituti va madrasasi hamda 4 ta xalqaro ilmiy-tadqiqot markazining tashkil etilishi ilm ahliga keng imkoniyatlar eshigini ochdi. Toshkent islom institutida magistratura ochildi, tizimdagi 510 nafar pedagogning 50 nafardan ortig‘i PhD va DSc ilmiy darajalariga ega bo‘ldi.
Shuningdek, yurtimizdagi diniy ta’lim muassasalariga Misrning Al-Azhar majmuasi ustozlari jalb etildi. 90 ta fan dasturi va yangi avlod darsliklari yaratildi. Mir Arab, Xadichai Kubro, Hidoya va Ko‘kaldosh madrasalari zamonaviy binolarga ega bo‘lib, Iordaniya, Misr va Birlashgan Arab Amirliklarining yetakchi oliy ta’lim muassasalari bilan hamkorliklar rivojlanmoqda.
Ushbu nufuzli anjumandan ko‘zlangan maqsad ham professor-o‘qituvchilar uchun ilmiy-amaliy muloqot maydonini yaratish, pedagoglarning kasbiy salohiyatini yuksaltirish, ta’lim jarayoniga raqamli va innovatsion usullarni keng joriy etishdir.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati