Jaholat va johillikning eng asosiy davosi kitob o'qishdir. Zero, kitob insonning eng yaqin do'sti va maslahatchisi, aql qayrog'i va bilim manbaidir. Unga oshno kishi dunyo va oxirat sharifi bo'lgan ilmni egallaydi.
Alhamdulillah, yurtimizda barcha sohalarga oid bo'lgan kitoblar va adabiyotlar kun sayin ortib bormoqda. Birgina diniy yo'nalishda tafsir, Qur'oni karim ma'nolar tarjimasi, hadis, aqida va boshqa fanlarga oid ko'plab kitoblar ona tilimizda nashr etilmoqda. Ularni mutolaa qilish kerak, xolos.
O'tmishda ota-bobolarimiz Qur'on, hadislar bilan birgalikda “Hamsa”, “Boburnoma”, “O'tgan kunlar”, “Mehrobdan chayon” singari badiiy adabiyotlar va xalq og'zaki ijodi namunalarini o'qib-aytib ulg'ayishgan. Bugun oramizda bu bebaho ma'naviy boylikni qadriga etmayotganlar ham talaygina. Aksariyat yoshlar ham, kattalar ham ijtimoiy tarmoqqa bog'lanib, kitob mutolaasiga bee'tibor bo'lmoqda. Natijada ularning ma'naviyati, tafakkur quvvati zaiflashdi. Hayotda ro'y berayotgan ayrim noxushliklarning ildizi esa o'sha ilmsizlik va kitob o'qimaslikning achchiq mevasidir. Bunday noxush holatlardan saqlanish uchun aqlni ilm va kitob mutolaasi bilan charxlab turish lozim.
Har qanday yangilik ham bir kun kelib eskiradi, biroq insoniyatning ming yillar davomida qo'lga kiritgan durdonalarini o'zida jamlagan kitoblar aslo eskirmaydi. Buni ulug' zotlardan bizgacha etib kelayotgan bebaho asarlardan anglash mumkin.
Imom Muhammad ibn Hasan Shayboniy kitob o'qish asnosida murakkab bir masalaga echim topganlaridan xursand bo'lib: “Bunday lazzatni podshohlarning bolalari ham ko'rmagan”, deganlar.
Buyuk muhaddis Imom Abu Dovud Sijistoniy o'ziga kiyim tiktirganida, uning engini keng qilib tiktirar, qayerga borsa, o'sha englarida kitob bo'lar ekan. Bo'sh vaqt topildi deguncha, kitob mutolaasiga kirishar ekan.
Mashhur ulamolardan Abul Faraj ibn Javziy bunday deydi: «Men kitob mutolaasidan hech to'ymaganman. Agar o'zim o'qib ko'rmagan birorta kitobni ko'rib qolsam, go'yoki xazinaning ichiga tushib qolgandek bo'lardim. Agar, “yigirma ming mujallad kitob o'qib chiqqanman”, desam ham, mubolag'a qilmagan bo'laman, lekin kitob o'qishda davom etaman», degan ekan.
Hasan ibn Sahl aytadi: «Ma'mun uxlaganda atrofida kitoblar turar edi. Uxlashdan oldin ham kitob o'qir edi. Uyqudan uyg'onib ketganda ham kitob o'qir edi. U inson shunday vasiyat qilar edi: “Yolg'izlik vahshatini kitob o'qish bilan enggin. Albatta, kitoblar so'zlovchi tillar va tikilib turuvchi ko'zlardir”».
Husayn Voiz Koshifiy: “Axloqi Muhsinin” asarida bunday deydi: “Eng yaxshi suhbatdosh va eng maqbul do'sti ulfat ulug'larning kitobidir”. Jaloliddin Rumiy masnaviylarida keladiki: .
Izlama kitobdan yaxshiroq hamdam,
Chunki suhbatdoshdir har qachon, har dam.
U dilga rohatu jonga orodir,
Sen neki istasang, unda paydodur.
Bundoq latif hamdam kim ko'rmish, ey yor,
Undan ranj ham etmas, ranjitmas zinhor.
Kitob ilmu donish va ma'naviy ozuqa hosil qilishning asosiy manbaidir. Shunday ekan, kitobni do'st bilmoq va unga ehtirom ko'rsatmoq har birimizning vazifamizdir. .
Otabek YuLDOShYeV,
Arnasoy tumani bosh imom-xatibi
Bismillahir Rohmanir Rohiym
#Mustaqillikning 35 yilligi
Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.
Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).
Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.
Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).
Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.
Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.
Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.
Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).
Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.
Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.
Isomiddin AHROROV