Insonning oilasi tinch, yashab turgan manzil-makoni osoyishta ekan unga oilani ravnaqi, farzandlarining ta'lim-tarbiyasi, kelajagi va istiqboliga olib boruvchi barcha omillarga muyassar bo'lajak. Bundan tashqari jamiyatda hayot kechirayotgan odamlarning o'zaro bir-birlariga bo'lgan ishonch va sadoqatlari, mexr-muruvvatlarining samimiy bo'lishi asosan xotirjam bo'lishlikka bog'liqdir. Shu ma'noda Payg'ambarimiz (sollallohu alayxi va sallam) hadislarining birida tinchlik xotirjamlik eng katta ne'mat ekanligini ta'kidlab: "Ikki ne'mat borki, ko'pchilik insonlar uning qadriga etmaydilar, u-xotirjamlik va sihat-salomatlikdir"-deganlar. Demak insonlar uchun xavodek zarur sihat-salomatlik va tinchlik-osoyishtalik ne'matlarning qadr-qimmatiga o'ta axamiyat berish kerak ekanligini xadisi sharifda ta'kidlanmokda.
Ammo, besh panja bir bo'lmaganday, odamlarning ba'zilari qalb xastaligiga uchrab, Yurtimiz ravnaqini ko'ra olmaslik illatiga chalinganlarni borligi kishining afsuslantiradi. Ular xar xil ko'rinishda bo'lishi, xususan diniy okimlarga mansub bo'lishi kishini xavotirga soladi. Vaxolangki, Alloh taolo o'zining kalomida, "Oli Imron" surasining 103-oyatida "(Ey musulmonlar), Allohning arqoniga (diniga) bog'laningiz va bo'linmangiz!" deb xitob qiladi. Demak, barcha mo'min-musulmonlar sof aqida va e'tiqodga ishonib bizlargacha joriy bo'lib kelgan to'g'ri yo'ldan adashmasligimizni ta'kidlamoqda.
Zero, dinda adashish, noto'g'ri aqidalarga ergashish mukaddas dinimizni ko'rsatmalarini inkor qilishlik bo'lib, natijada insonning o'ziga va o'zgalarga zulm qilishligiga sabab bo'ladi. Oli Imron surasi, 108-oyatda "Alloh olamda hech qanday zulmni bo'lishini xohlamaydi" –deyilgan.
Yuqoridagi ilohiy dalillardan zulm va yomonlik Alloh qaytargan va qilinishi mumkin bo'lmagan tuban amal ekani ko'rinib turibdi.
Haqiqatda islom dini xar qanday sharoitda ekstremistik xarakatlarning zulm keltiruvchi xarakatlarni amalga oshirishiga mutlako qarshi. Purma'no insonparvarlik ta'limotlari o'zida ifoda qilgan dinimiz bo'la turib afsuski, Alloh taoloni ulug' ne'mati bo'lmish tinchlikdan xamma ham barobar bahramand emas. Chunki dunyoni turli burchaklarida qon tukilishlar sodir bo'lmokda. Bu xunrezliklarni dunyo bo'ylab amalga oshirilishi terroristik kuchlarning mukaddas islom dini niqobi ostida sodir etishi sir emas.
Bunday buzg'unchilikdan Kur'oni karimda: "...Alloh bog'lanishga buyurgan narsalarni buzadigan va er yuzida buzg'inchilik kilib yuradigan kimsalar xam borki, ular uchun (Allohdan) la'nat bo'lur va ular uchun noxush diyor (jaxannam) bordir"- deb qaytarilgan. (Ra'd surasi, 25 oyat)
Achinarli tomoni shundaki, ular dinni niqob kilib olgan, uning mohiyatini o'z manfaatlari yo'lida buzib talqin qilayotgan jinoyatchi, qallob, adovat va nizo urug'ini sochayotgan kimsalarning buyruqlarini ijro qilayotganlarini o'zlari xam bilmaydilar. Alloh bo'linmanglar desa, nega musulmonlar bo'linib ketyapti degan tashvishli savol ma'rifatli musulmon kishisida paydo bo'lishi tabiiydir. Shundan kelib chikib xar bir mo'min musulmon kishi bo'linish yomonligini anglab etishi lozim. Zero, bo'linmaslik ahli sunna val jamoa yo'lini tanlash va unga ergashish imon amridir. Ma'lumki, keyingi davrda, paydo bo'layotgan Islom nomi bilan bog'liqligi aytiladigan, lekin aslida musulmonlarning oralariga tafriqa soladigan toifalar bizning yurtimizga begonadir.
Hozirgi kunda yurtimizga uzoq va yaqin ayrim mamlakatlarda bo'layotgan notinchliklarni qoralaymiz, tez kunlarda tinchlik xotirjamlik va ofiyat ne'matidan baxramand bo'lishliklarini Allox taolodan so'raymiz.
Yurtimizdagi omonlik va ofiyat ne'matlari bardavom bo'lsin.
Bahodir Sharipov,
O'zbekiston Musulmonlari idorasining
Chust tuman vakili
Shahardagi Pir Siddiq ziyoratgohi, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi va Kaptarli mozor ana shunday tarixiy-ma’naviy maskanlar sirasiga kiradi. Ularning har biri o‘z tarixi, rivoyatlari va xalq xotirasidagi o‘ziga xos o‘rniga ega.
Marg‘ilonning qadimiy ziyoratgohlaridan biri Pir Siddiq majmuasidir. Xalq orasida bu qadamjo bilan bog‘liq turli rivoyatlar avloddan-avlodga o‘tib kelgan. Ziyoratgoh Pir Siddiq nomi bilan bog‘liq bo‘lib, “siddiq” so‘zi arab tilida haqgo‘y, rostgo‘y, haqiqatga sodiq inson ma’nolarini anglatadi. Shu jihatdan ziyoratgoh nomi ham xalq tasavvurida ezgulik, iymon va rostgo‘ylik kabi fazilatlar bilan uyg‘unlashib ketgan. Majmuadagi me’moriy yechimlar, ayniqsa, gumbazli inshootlar va qadimiy qabrlar Marg‘ilonning o‘tmishdagi shaharsozlik va me’morchilik an’analaridan darak beradi.
Pir Siddiq ziyoratgohi nafaqat ziyorat maskani, balki Marg‘ilonning tarixiy xotirasini o‘zida mujassam etgan qadamjolardan biri sifatida ahamiyatlidir. Marg‘ilon tarixi buyuk alloma Burhoniddin Marg‘inoniy nomi bilan chambarchas bog‘liq. XII asrda yashab ijod qilgan alloma islom huquqshunosligi, xususan, hanafiy fiqhi taraqqiyotiga beqiyos hissa qo‘shgan. Uning butun islom olamida mashhur bo‘lgan “Hidoya” asari asrlar davomida muhim huquqiy manba sifatida qadrlanib kelgan.
Marg‘ilonda alloma nomi bilan bog‘liq Chillaxona ham xalqning ma’naviy xotirasida alohida o‘rin tutadi. “Chillaxona” atamasi odatda insonning ma’lum muddat xilvatda qolib, tafakkur, ibodat va ruhiy tarbiya bilan mashg‘ul bo‘ladigan joyini anglatadi. Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi bilan bog‘liq rivoyatlar ham allomaning ilm yo‘lidagi mashaqqatli izlanishlari va ma’naviy kamolotini tasavvur qilishga yordam beradi. Bu maskanni faqat ziyoratgoh sifatida emas, balki buyuk allomaning ilmiy-ma’naviy merosini anglashga xizmat qiluvchi tarixiy xotira joyi sifatida ham baholash mumkin.
Marg‘ilondagi yana bir o‘ziga xos maskan – Kaptarli mozor. Uning nomi bilan bog‘liq xalq rivoyatlari turlicha. Ayrim hikoyalarda bu joyda kaptarlar ko‘p bo‘lgani, shu sababli mozor “Kaptarli” deb atalgani aytiladi. Kaptar esa xalq tasavvurida tinchlik, poklik va ezgulik ramzi sifatida qabul qilinadi. Kaptarli mozor haqidagi ma’lumotlarni ilmiy jihatdan chuqur o‘rganish Marg‘ilonning mahalliy tarixini yanada boyitishga xizmat qiladi. Buning uchun arxiv hujjatlari, qadimiy xaritalar, qabrtoshlaridagi yozuvlar, vaqf hujjatlari va xalq orasida saqlanib kelayotgan og‘zaki tarix namunalarini tadqiq etish muhim. Zero, xalq xotirasida asrlar davomida saqlanib kelayotgan rivoyatlar ham tarixiy-etnografik tadqiqotlar uchun qimmatli manba bo‘lishi mumkin.
Uch qadamjo – bir tarix. Pir Siddiq ziyoratgohi, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi va Kaptarli mozorni birlashtirib turgan asosiy jihat ularning Marg‘ilonning ma’naviy qiyofasini shakllantirishdagi o‘rnidir. Bu qadamjolar xalqning ajdodlarga hurmat, muqaddas joylarni asrash, ezgulik va ma’rifatni qadrlash kabi an’analarini o‘zida mujassam etadi.
Ularning har biri Marg‘ilon tarixining turli qirralarini namoyon etadi: Pir Siddiq – diniy-ma’naviy merosni, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi – ilm va tafakkur an’analarini, Kaptarli mozor esa xalq xotirasi va mahalliy rivoyatlarning uzviyligini ifodalaydi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati