Ekstremizm - jamiyat uchun an'anaviy bo'lgan diniy qadriyatlar va aqidalarni rad etish, ularga zid bo'lgan g'oyalarni aldov va zo'rlik bilan targ'ib qilishga asoslangan nazariya va amaliyotni anglatadi.
Ekstremizm va terrorizm bir-biri bilan bog'liq bo'lgan yagona jarayonning birin-ketin rivojlanadigan bosqichlaridir.
Ekstremizm kelib chiqishining birinchi va asosiysi sababi mutaassib fikr va qarashlarning paydo bo'lishidir. Mutaassiblik muayyan g'oyalarning to'g'ri ekaniga qattiq ishonish, ularga mukkasidan ketish, “o'zgalar” va “o'zgacha” qarash va g'oyalarga murosasiz munosabatda bo'lish, boshqa firqa va mazhablarni butunlay rad etgan holda, ularni tan olmaslikda namoyon bo'ladi. Mutaassiblik barcha davrlarda turli din va yo'nalishlar orasida keskin nizo va to'qnashuvlar kelib chiqishiga sabab bo'lgan.
Ayni paytda, dunyoviy va diniy bilimlarning sayozligi, sof diniy tushunchalarning asl mazmunini bilmaslik ham ekstremistik g'oyalarning tarqalishiga sabab bo'lishi mumkin.
Yuqorida qayd etilganidek, ekstremistik tashkilotlarning aksariyati o'z nomini muqaddas islom dini bilan bog'lashga urinadi. Ular o'zlarini “najot topgan guruh”, qolgan musulmonlarni esa kofir deb hisoblaydilar.
“Islom” so'zining lug'aviy ma'nolaridan biri “tinchlik” bo'lib, u hech qachon buzg'unchilikka, qotillikka undamagan va undamaydi ham. Zamonaviy terrorchilar esa buzg'unchilik va qotillik, odamlarni dahshatga solishni o'zlarining maslaklariga aylantirib olganlar.
Qur'oni karimda begunoh odamlarning joniga qasd qilish qoralanadi. Jumladan, “Niso” surasining 93-oyatida bunday marhamat qilinadi: “Kimda-kim qasddan bir mo'minni o'ldirsa, uning jazosi jahannamda abadiy qolishdir. Yana unga Alloh g'azab qilgay, la'natlagay va unga ulkan azobni tayyorlab qo'ygay”.
Hadislarda ham bu borada ko'plab xabarlar kelgan. Jumladan, Imom Termiziy rivoyat qilgan hadisda bunday deyiladi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Alloh taoloning nazdida bir musulmon kishining nohaq qatl etilishidan ko'ra, yorug' dunyoning barbod bo'lib ketishi engilroqdir”, dedilar”.
Uychi tuman bosh imom-xatibi
Olimxon Isakov
Pokistonning ommabop “Discover Pakistan” telekanalida O‘zbekistonda bo‘lib o‘tgan I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi bag‘ishlangan maxsus ko‘rsatuv efirga uzatildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Urdu tilida namoyish qilingan mazkur teleloyiha I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumida ishtirok etgan “Discover Pakistan” ijodiy jamoasi tomonidan tayyorlangan.
Unda forumning asosiy natijalari, uning xalqaro ahamiyati va O‘zbekistonning islom sivilizatsiyasi merosini asrab-avaylash va diniy-ma’rifiy sohadagi islohotlari xususida so‘z yuritildi.
Efir davomida forum turli mamlakatlardan kelgan taniqli olimlar, dinshunoslar, davlat va jamoat arboblarini bir maydonga jamlagan nufuzli xalqaro muloqot platformasi sifatida e’tirof etildi. Muallif ta’kidlanganidek, anjuman diniy bag‘rikenglik, millatlararo totuvlik, ma’rifiy islom g‘oyalarini keng targ‘ib qilish, ekstremizm va radikalizmga qarshi ma’naviy-ma’rifiy yondashuvlarni mustahkamlashga qaratilgan dolzarb tashabbuslarni ilgari surdi.
Ko‘rsatuvda O‘zbekiston Prezidenti rahbarligida yurtimizda diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar, buyuk allomalar merosini chuqur o‘rganish, ilmiy tadqiqotlarni qo‘llab-quvvatlash hamda islom madaniyati va sivilizatsiyasiga oid boy merosni xalqaro maydonda targ‘ib etish borasidagi ishlarga alohida e’tibor qaratildi. Samarqand, Toshkent va Termiz kabi ilm-fan markazlarining jahon islom sivilizatsiyasi taraqqiyotida tutgan o‘rni haqida ham batafsil ma’lumot berildi.
Ko‘rsatuvda forum ishtirokchilari bo‘lgan bir qator xorijiy olimlarning intervyulari ham o‘rin olgan. Xorijiy ekspertlar mazkur forum mamlakatlar va turli xalqlar o‘rtasidagi madaniy-gumanitar hamkorlikni yanada mustahkamlash, diniy bag‘rikenglik va o‘zaro hurmat tamoyillarini keng targ‘ib qilishda muhim ahamiyat kasb etganini qayd etdi.
Teledastur boshlovchisi aytganidek, forum doirasida qabul qilingan tashabbuslar xalqaro hamjamiyat tomonidan ijobiy baholanmoqda va ular ilm-fan, ta’lim va madaniy muloqotni rivojlantirishga xizmat qiladi. “O‘zbekistonning ochiq va konstruktiv tashqi siyosati hamda xalqaro muloqot maydonlarini tashkil etish borasidagi sa’y-harakatlari yuksak baholandi”, – deya ta’kidlagan muallif.
“Discover Pakistan” telekanali orqali efirga uzatilgan mazkur ko‘rsatuv Pokiston jamoatchiligini O‘zbekistonning boy ma’naviy-ma’rifiy merosi va I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumining mazmun-mohiyati bilan yaqindan tanishtirishga xizmat qildi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati