Alloh taolo Islom dinini yuborishi va Qur'oni karimning bosqichma-bosqich nozil bo'lishi, Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning sunnatlari bilan musulmonlar axloq va odatlari yaxshilandi, jamiyat gullab yashnay boshladi.

Qur'onda kelgan go'zal axloq va odoblar bugungi kunda ham dolzarb bo'lib, ular nafaqat mo'minlar, balki barcha insoniyat uchun ham foydalidir.

Qur'on mo'minlarga va umuman insoniyatga nimalarni buyuradi?

1. Aldamang: “...yolg'on so'zdan yiroq bo'ling”(Haj surasi, 30-oyat).
   
   
2. Josuslik qilmang: “Josuslik qilmanglar”(Hujurot surasi, 12-oyat).
   
   
3. Masxara qilmang: “Bir qavm boshqasini masxara qilmasin, ehtimol, ular bulardan yaxshiroqdir”(Hujurot surasi, 11-oyat).
   
   
4. Isrof qilmang: “Isrofgarchilikka mutlaqo yo'l qo'yma”(Isro surasi, 26-oyat).
   
   
5. Kambag'allarga taom bering: “...tilangan kambag'allarni ham taomlantiring”(Haj surasi, 36-oyat).
   
   
6. G'iybat qilmang: “Ba'zilaringiz ba'zilaringizni g'iybat qilmanglar”(Hujurot surasi, 12-oyat).
   
   
7. Qasamingizni buzmang: “Qasamlaringizni muhofaza qiling”(Moida surasi, 89-oyat).
   
   
8. Shartnomalarga rioya qiling: “ahdlarini muddatlarigacha batamom qiling” (Tavba surasi, 4-oyat).
   
   
9. Yolg'on, tuhmatni tarqatmang: “O'shanda siz u(ifk)ni tillaringiz ila ilib olar, og'zingiz ila o'zingiz bilmagan narsani gapirar edingiz va u (ifk)ni o'zingizga engil sanardingiz. Holbuki, u Allohning nazdida buyukdir”(Nur surasi, 15-oyat).
   
   
10. Boshqalar haqida yaxshi gumonda bo'ling: «U(ifk)ni eshitgan vaqtingizda mo'minlar va mo'minalar o'zlari haqida yaxshi gumonga borib: “Bu ochiq-oydin ifk-ku!” desalar bo'lmasmidi?!»(Nur surasi, 12-oyat).
    
    
11. Ota-onaga yaxshi munosabatda bo'ling: «Robbing faqat Uning O'zigagina ibodat qilishingni va ota-onaga yaxshilik qilishni amr etdi. Agar huzuringda ularning birlari yoki ikkovlari ham keksalikka etsalar, bas, ularga “uff” dema, ularga ozor berma va ularga yaxshi so'z ayt!»(Isro surasi, 23-oyat).
    
    
12. Yomonlikka yaxshilik bilan javob bering: “Sen yaxshilik bo'lgan narsa ila daf' qil. Ko'ribsanki, sen bilan orasida adovati bor kimsa xuddi sodiq do'stdek bo'lur”(Fussilat surasi, 34-oyat).
    
    
13. Boshqa din vakillarini haqorat qilmang: “Ularning Allohdan o'zga ibodat qiladiganlarini so'kmangiz”(An'om surasi, 108-oyat).
    
    
14. Savdoda aldamang: “O'lchov va tarozini adolat ila to'liq ado eting”(An'om surasi, 152-oyat).
    
    
15. O'zingizni maqtashdan saqlaning: “...o'zingizni oqlamang, U kim taqvodorligini yaxshi biladir”(Najm surasi, 32-oyat).
    
    
16. Tinchlik taklifiga rozilik bilan javob bering: “Agar ular tinchlikka moyil bo'lsalar, sen ham moyil bo'l”(Anfol surasi, 61-oyat).
    
    
17. Salomga yaxshiroq javob bering: “Qachonki sizga bir salomlashish ila salom berilsa, siz undan ko'ra yaxshiroq alik oling”(Niso surasi, 86-oyat).
    
    
18. Sadaqalaringizni minnat qilmang: “Sadaqalaringizni minnat va ozor berish bilan, Allohga va oxirat kuniga iymon keltirmasa ham, kishilarga riyo uchun molini nafaqa qilganga o'xshab, bekorga ketkazmang”(Baqara surasi, 264-oyat).
    
    
19. Urishganlarni yarashtiring: “Agar mo'minlardan ikki toifa urishib ketsalar, bas, o'rtalarini isloh qiling”(Hujurot surasi, 9-oyat).
    
    
20. Ruxsatsiz birovning uyiga kirmang: “O'z uylaringizdan boshqa uylarga to izn so'ramaguningizcha va ularning ahliga salom bermaguningizcha, kirmang”(Nur surasi, 27-oyat).
    
    
21. Garchi ziddingizga bo'lsa ham adolat bilan guvohlik bering: “...agar o'zingiz, ota-onangiz va qarindoshlaringiz ziddiga bo'lsa ham, Alloh uchun to'g'ri guvohlik beruvchi bo'ling”(Niso surasi, 135-oyat).
    
    
22. Birovning molini yolg'on yo'l bilan emang: “Bir-birlaringizning mollaringizni botil yo'l bilan emang”(Niso surasi, 29-oyat).
    
    
23. Ayolingiz bilan yaxshilikda umr kechiring: “ular ila yaxshilikda yashang” (Niso surasi, 19-oyat).
    
    
24. Kibrdan saqlaning: “Odamlardan takabbur-la yuz o'girma va er yuzida kibr-havo ila yurma” (Luqmon surasi, 18-oyat).
    
    
25. O'zingiz amal qilmagan narsaga boshqalarni da'vat qilmang: “Odamlarni yaxshilikka chorlab turib, o'zingizni unutasizmi?”(Baqara surasi, 44-oyat).
    
    
26. Fosiqlar aytgan hamma gapga ishonavermang. “Agar fosiq xabar keltirsa, aniqlab ko'ringlar...” (Hujurot surasi, 6-oyat).
    
    
27. Johillarga e'tibor bermang: «Rohmanning bandalari er yuzida tavozu' ila yuradigan va johillar xitob qilganida, “salom”, deydiganlardir» (Furqon surasi, 63-oyat).
    
    
28. Barchaga yaxshilik qiling: “Ota-onaga, qarindoshlarga, etimlarga, miskinlarga, yaqin qo'shnilarga, yon qo'shnilarga, yonboshdagi sohiblarga, ko'chada qolganlarga va qo'lingizda mulk bo'lganlarga yaxshilik qilinglar” (Niso surasi, 36-oyat).
    
    
29. Gumonlanmang: “Ko'p gumonlardan chetda bo'linglar, chunki ba'zi gumonlar gunohdir”(Hujurot surasi, 12-oyat).
    
    
30. Kechiring va rahm qiling: “...afv qilishingiz taqvoga yaqindir. Orangizdagi fazilatni unutmang. Albatta, Alloh qilayotgan amallaringizni ko'rib turuvchi Zotdir”(Baqara surasi, 237-oyat).

 Davron NURMUHAMMAD